Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 1 września 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 308/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. [...] Spółki z o.o. z siedzibą w [...] na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej zwanej również "ARiMR") zawarte w piśmie z dnia [...] października 2010 r., nr [...], którym odmówiono skarżącej spółce przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej.
Sąd pierwszej instancji wskazał w swoim rozstrzygnięciu ustalenia faktyczne i stanowisko ARiMR. Organ ten stwierdził, że w dniu [...] września 2010 r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynął wniosek skarżącej spółki o przyznanie pomocy w ramach działania "Zwiększenie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej". Z uwagi na to, że dokumenty aplikacyjne zostały dostarczone za pośrednictwem Poczty Polskiej, ARiMR odmówiła przyznania wnioskowanej pomocy finansowej, powołując się przy tym na § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zwiększanie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 200, poz. 1444 ze zm.; dalej powoływane jako "rozporządzenie MRiRW z 17 października 2007 r."), z którego wynika, że wniosek o przyznanie pomocy składa się osobiście albo przez upoważnioną osobę bezpośrednio w oddziale regionalnym Agencji właściwym ze względu na miejsce realizacji operacji.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, wskazane wyżej stanowisko organu administracji nie naruszało prawa. Wobec tego Sąd oddalił skargę spółki na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej zwanej "p.p.s.a.").
Powołując się na treść art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427; dalej powoływana jako "ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich"), Sąd pierwszej instancji stwierdził, że § 8 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z 17 października 2007 r. ma charakter szczególny w stosunku do przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.; dalej powoływanej jako "k.p.a.") dotyczących m.in. doręczeń i wezwań. Skoro żaden z przepisów ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich nie wyłącza stosowania § 8 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z 17 października 2007 r. w przypadku składania wniosku o przyznanie pomocy, to wniosek taki może zostać ewentualnie pozytywnie rozpatrzony tylko wtedy kiedy zostanie złożony osobiście albo przez upoważnioną osobę bezpośrednio we właściwym oddziale regionalnym Agencji. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, złożenie go w inny sposób (np. za pośrednictwem poczty) skutkuje odmową przyznania pomocy z tej właśnie przyczyny.
Sąd pierwszej instancji nie podzielił równocześnie stanowiska skarżącej, jakoby Poczta Polska była osobą upoważnioną do złożenia wniosku bezpośrednio w oddziale regionalnym Agencji. Zdaniem Sądu, poprzez nadanie przesyłki za pośrednictwem tego operatora, z którego usług może skorzystać każdy (jedynie po uiszczeniu stosownej opłaty) nie dochodzi do udzielenia jakiegokolwiek upoważnienia temu podmiotowi. Treść § 8 ust. 1 omawianego rozporządzenia wskazuje bowiem na to, że zamiarem ustawodawcy było takie sformalizowanie sposobu składania wniosku o przyznanie pomocy, które w istocie wykluczyło możliwość jego składania za pośrednictwem poczty.
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji złożyła G. [...] Sp. z o.o. Zaskarżyła to orzeczenie w całości. Wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie odwołania, a także o zasądzenie kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego) według norm przepisanych.
Wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie § 8 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z 17 października 2007 r. poprzez przyjęcie, że złożenie wniosku za pośrednictwem Poczty Polskiej nie spełnia wymogów w cytowanym przepisie wymaganych.
W uzasadnieniu wnosząca skargę kasacyjną stwierdziła, że Poczta Polska jest osobą upoważnioną do złożenia stosownego wniosku na gruncie § 8 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z 17 października 2007 r. Z przepisu tego wynika, że upoważniona może zostać osoba, a zatem chodzi o osobę fizyczną jak i prawną. W myśl art. 3 pkt 10 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1159) skarżąca spółka zawarła z Pocztą Polską umowę o świadczenie usług pocztowych, na mocy której Poczta została upoważniona do doręczenia przesyłki adresatowi tj. ARiMR. Skarżąca dokonała tym samym wyboru osoby, którą upoważniła do doręczenia wniosku o przyznanie pomocy.
Zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną, wniosek spółki został rozpatrzony przez organ w sposób merytoryczny i wydano "decyzję" o odmowie przyznania pomocy. Takie postępowanie należy uznać za faktyczne przyznanie, że doszło do prawidłowego złożenia wniosku. W przeciwnym razie wniosek nie powinien w ogóle zostać rozpoznany. W ocenie skarżącej, fakt złożenia wniosku za pośrednictwem Poczty Polskiej a nie osobiście nie może stanowić o odmowie uwzględnienia poprawnego merytorycznie wniosku. Takie zachowanie godziłoby bowiem w cel, dla którego programy wspierające rozwój wsi zostały w ogóle powołane.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej zwanej "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny – co do zasady – rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w badanej sprawie nie zaistniała.
Zaskarżonemu wyrokowi autor skargi kasacyjnej zarzucił błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie § 8 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z 17 października 2007 r.
Z postanowień tego przepisu wynika, że wniosek o przyznanie pomocy składa się osobiście albo przez upoważnioną osobę, bezpośrednio w oddziale regionalnym Agencji, właściwym ze względu na miejsce realizacji operacji.
Omawiane rozporządzenie zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej określonej w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427).
Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a) tej ustawy Minister właściwy do spraw rozwoju wsi określa w drodze rozporządzenia szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wpłaty lub zwracania pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem, a także przestrzenny zasięg wdrażania tych działań, w szczególności, m.in. tryb składania wniosków o przyznanie pomocy.
Z treści § 8 ust. 1 rozporządzenia wynika, że prawodawca sformalizował sposób składnia wniosku o przyznanie pomocy, przewidując możliwość złożenia wniosku wyłącznie przez wnioskodawcę osobiście albo przez upoważnioną osobę, bezpośrednio w oddziale regionalnym Agencji, właściwym ze względu na miejsce realizacji operacji. Inny sposób złożenia wniosku, w tym za pośrednictwem Poczty Polskiej, nie jest dopuszczalny na gruncie tej normy prawnej.
Sens językowy omawianego przepisu jest jasny. Zatem nie można postawić Sądowi pierwszej instancji zarzutu, że niewłaściwie odczytał jego treść, a w konsekwencji niewłaściwie go zastosował do stanu faktycznego sprawy. Złożenie wniosku o przyznanie pomocy za pomocą "zwykłej" przesyłki pocztowej jest sprzeczne z omawianym przepisem wykonawczym. Zawarcie umowy o świadczenie usługi pocztowej nie stanowi bowiem upoważnienia do złożenia wniosku o przyznanie pomocy bezpośrednio w oddziale regionalnym Agencji. Osobą upoważnioną jest osoba działająca na podstawie uprawnienia ze strony mocodawcy do określonego działania, nie jest nią przedsiębiorca świadczący masowo usługi pocztowe.
Sformalizowanie sposobu składania wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania "Zwiększenie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej" ma związek z tym, że w ramach tego działania pomoc przysługuje - stosownie do postanowień § 11 ust. 1 rozporządzenia - według kolejności złożenia wniosków o przyznanie pomocy, co koresponduje z treścią § 8 ust. 2 rozporządzania, że z chwilą złożenia wniosku o przyznanie pomocy Agencja wydaje potwierdzenie jego złożenia, zawierające datę i godzinę wpływu, opatrzone pieczęcią Agencji oraz podpisane przez osobę przyjmującą wniosek. Natomiast złożenie wniosku o przyznanie pomocy przesyłką listową za pośrednictwem poczty uniemożliwia przewidziany przez prawodawcę sposób rejestracji wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że § 8 ust. 1 rozporządzenia ma charakter szczególny w stosunku do przepisów k.p.a. dotyczących m.in. doręczeń i wezwań, co wynika z treści art. 22 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Ustawa ta zaś nie wyłącza stosowania § 8 ust. 1 rozporządzenia, w przypadku składania wniosku o przyznanie pomocy, zatem złożenie wniosku w inny sposób, np. za pośrednictwem poczty, skutkuje odmową przyznania pomocy.
Pogląd ten nie znajduje uzasadnienia na gruncie omawianej ustawy, bowiem zacytowany przez Sąd pierwszej instancji art. 22 ust. 2 wyraźnie stanowi, że: "Do postępowań w sprawach przyznania pomocy na podstawie umowy prowadzonych przez podmioty wdrażające nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, a także skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Przepisy art. 21 ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio". Z cytowanej regulacji wynika, że przepisy k.p.a. nie mają w ogóle zastosowania do trybu składania wniosków o przyznanie pomocy w ramach omawianego działania.
Nadto wniosek złożony niezgodnie z trybem przewidzianym w § 8 ust. 1 rozporządzenia, powinien być pozostawiony bez rozpoznania, bowiem przypadki odmowy przyznania pomocy zostały wyczerpująco uregulowane w § 10 tego aktu. Jednakże autor skargi kasacyjnej nie zarzucił naruszenia tego przepisu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżony wyrok pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu i na podstawie 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.