Uzasadnienie
Wyrokiem z 28 kwietnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2603/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę J. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lipca 2013 r. w przedmiocie kary pieniężnej.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
[...] kwietnia 2013 r. w miejscowości G. na drodze krajowej o dopuszczalnych naciskach osi do 10 t zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z ciągnika marki Renault o nr rej. [...] wraz z naczepą marki Schmitz o nr rej. [...]. Pojazdem tym kierował A. W., który wykonywał przewóz drogowy rur stalowych na trasie K. –S. w imieniu i na rzecz J. S.. Pojazd wraz z ładunkiem poddano ważeniu na wagach przenośnych o numerach fabrycznych [...] i [...], w wyniku czego stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi na drogach o 0,7 t. Kierowca podczas kontroli nie okazał zezwolenia kat. IV na przejazd pojazdu nienormatywnego.
O. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] maja 2013 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 5.000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia.
Decyzją z [...] lipca 2013 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy powyższą decyzję.
GITD stwierdził, że miejsce ważenia legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu z [...] maja 2011 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów. Ważenie odbyło się za pomocą nieautomatycznych wag przenośnych do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o numerach fabrycznych [...] i [...], które legitymowały się w chwili kontroli ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. [...] grudnia 2012 r. z przewidzianymi terminami ważności do [...] grudnia 2014 r. GITD podał, że po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół, który kierowca podpisał bez żadnych uwag.
GITD nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, że dochował on należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, gdyż za załadunek odpowiada jego nadawca/załadowca, a nie "przedsiębiorca transportowy". Obowiązujące przepisy obciążają podmiot wykonujący przejazd obowiązkiem takiego załadowania pojazdu, aby nie dochodziło do przekroczenia dopuszczalnych norm, a co za tym idzie, to podmiot wykonujący przejazd ma obowiązek podjęcia odpowiednich starań, w tym musi zapewnić sobie środki do tego, aby móc weryfikować wielkość załadunku przed rozpoczęciem przewozu tak, aby nie dochodziło do przekroczenia dopuszczalnych parametrów bądź wystąpić o stosowne zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego i je uzyskać. Jak podkreślił GITD, oparcie się wyłącznie na argumentacji, zgodnie z którą kierowca został zapewniony przez nadawcę o prawidłowym rozmieszczeniu ładunku, jest niewystarczające do uznania, że podmiot wykonujący przejazd dochował należytej staranności i nie miał wpływu na powstanie naruszenia.
GITD odniósł się również do zarzutu skarżącego o braku oznaczenia drogi, na której zatrzymano pojazd do kontroli, wskazując, że z treści protokołu kontroli oraz uzasadnienia decyzji Inspektora Wojewódzkiego nie wynika numer tej drogi, wskazana została jedynie miejscowość, a także wartość dopuszczalnego nacisku (do 10 t), jednakże całość materiału dowodowego potwierdza ustalenia, że zatrzymania oraz ważenia dokonano w miejscu ważenia zlokalizowanym przy drodze krajowej nr 46 w miejscowości Grodziec.
Zdaniem GITD, wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii IV, uznać należy za takie, które podmiot wykonujący przejazd powinien był przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia.
WSA w W. oddalił skargę na powyższą decyzję.
Sąd uznał, że nie budzi wątpliwości stan faktyczny w zakresie dotyczącym wykonywania przewozu drogowego ładunku w postaci rur stalowych z K. do S.. W wyniku ważenia powyższego pojazdu legalizowanymi wagami przenośnymi o nr fabrycznych [...] i [...] stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi na drogach, na których dopuszczalny jest ruch pojazdów o naciskach osi do 10,0 t. Nacisk na pojedynczą oś napędową pojazdu wyniósł 10,95 t i po odjęciu 2% w zaokrągleniu do 0,1 t w górę przekroczył o 0,7 t dopuszczalną wartość. W trakcie kontroli kierowca nie okazał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.
WSA stwierdził, że co prawda przewoźnik nie mógł uzyskać zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, lecz nie wyłącza to jego odpowiedzialności.
W ocenie Sądu I instancji skarżący poruszał się pod drodze krajowej nr 46, która zgodnie z zał. Nr 1 pkt 38 do rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2012 r., poz. 1061; dalej rozporządzenie) została zaliczona do dróg po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t.
W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:
- - nacisk 10,7 t na pojedynczej osi napędowej pojazdu - przekroczenie o 0,7 t,
- - kierowca nie okazał zezwolenia na przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych.
Wobec tego organ słusznie przyjął, że kierowca poruszał się pojazdem nienormatywnym, choć nie przekroczono dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Przekroczenie nacisków na osie stanowi odrębną kategorię prawną naruszeń.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 6, 7, 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23; dalej k.p.a.), ponieważ materiał dowodowy w sprawie został zebrany w sposób prawidłowy, prawidłowo także dokonano subsumcji materiału dowodowego do odpowiednich norm prawnych.
Zdaniem Sądu nie doszło również do naruszenia art. 7 Konstytucji, wszelkie działania organu znajdują bowiem umocowanie w przepisach prawa.
WSA uznał, że organ nie mógł również zastosować art. 140aa ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.; dalej p.r.d.), gdyż skarżący w toku całego postępowania jedynie kwestionował swoją odpowiedzialność, podnosząc iż dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem bądź nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Skarżący nie udowodnił jednak w żaden sposób tych twierdzeń. W ocenie składu orzekającego z konstrukcji tego przepisu wynika, że to skarżący winien udowodnić zaistnienie przesłanek egzoneracyjnych z art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. Sam fakt wskazania przez stronę rozkładu masy w naczepie oraz rozkładu ładunku na naczepie nie wyczerpuje przesłanek ww. przepisu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Zarzucił naruszenie:
- 1) przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 64 ust. 1 pkt 1, art. 140aa ust. 1 i ust. 3 pkt 2, art. 140ab ust. 1 pkt 2, art. 140aa ust. 4 p.r.d. polegające na niezasadnym i wadliwym ustaleniu kary pieniężnej;
- 2) przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na niewzięciu pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy w celu stwierdzenia, czy naruszono prawo materialne i czy miało ono wpływ na wynik sprawy; art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 7, 77 § 1, 107 § 3, 80 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi mimo naruszenia przez organy administracji publicznej procedury zawartej w k.p.a.; w szczególności m.in. w zw. z:
* art. 55a ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku – Prawo przewozowe (Dz. U. z 2012 r., poz. 1173),
* art. 140aa ust. 4 p.r.d.,
* art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 260);
3) przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na niezasadnym i wadliwym ustaleniu kary pieniężnej.
W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych argumentów, więc należało ją oddalić.
Zarzuty postawione w skardze kasacyjnej sprowadzają się do kwestionowania zasadności nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za stwierdzone podczas ważenia naruszenie polegające na przekroczeniu nacisku na oś pojazdu.
Co do zasady NSA bada w pierwszej kolejności zasadność zarzutów naruszenia postępowania, a dopiero w razie stwierdzenia, że stan faktyczny został ustalony w sposób prawidłowy, przechodzi do kontroli zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego. W niniejszej sprawie jednak zarzuty naruszenia postępowania będą oceniane łącznie z zarzutami naruszenia prawa materialnego, ponieważ prawo materialne decyduje o tym, w jaki sposób należało ustalić stan faktyczny.
Za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., lub niezgodnie z jego warunkami nakłada się karę pieniężną na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 1 w zw. z ust. 3 p.r.d.).
Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny, znajduje zastosowanie względem podmiotu wykonującego przewóz w razie wystąpienia skutku zakazanego ustawą, niezależnie od tego, kto przyczynił się do powstania naruszenia. Dla odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz pojazdem nienormatywnym istotny jest sam fakt powstania naruszenia. Co do zasady odpowiedzialność ta nie jest zaś zależna od winy, jak i okoliczności faktycznych stanowiących przyczyny powstałego naruszenia.
Podmiot, o którym mowa w art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d., może jednak zwolnić się z odpowiedzialności za przejazd pojazdu nienormatywnego, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że dochował on należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miał wpływu na powstanie naruszenia (art. 140aa ust. 4 p.r.d.).
W ocenie NSA, Sąd I instancji, oceniając działanie GITD, prawidłowo uznał, że nie budzi wątpliwości stan faktyczny. Skarżący – w ramach swojego przedsiębiorstwa – zlecił przewóz rur stalowych z K. do S.. W wyniku prawidłowego ważenia pojazdu stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi o 0,7 t, a kierowca nie okazał zezwolenia na przewóz pojazdem nienormatywnym. Jak słusznie stwierdził WSA, stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony w oparciu o zebrany materiał dowodowy. Nie można więc mówić o naruszeniu przez organy, a w konsekwencji przez WSA, art. 7, 77 § 1, 107 § 1 i 80 k.p.a.
Powyższe ustalenia – w ocenie NSA – uprawniają do stwierdzenia, że zostały spełnione przesłanki do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej na podstawie art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d.
J. S., wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, nie wykazał przy tym, że zostały spełnione przesłanki egzoneracyjne, o których mowa w art. 140aa ust. 4 p.r.d., tj. że dochował on należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Za takie okoliczności nie można bowiem uznać nieprzekroczenia przez skarżącego dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu czy też dokonania załadunku przez nadawcę. To bowiem na przewoźniku ciąży co do zasady odpowiedzialność za nienormatywny przejazd pojazdu, więc w celu uwolnienia się od niej, powinien wykazać okoliczności świadczące niezbicie o braku wpływu na naruszenie oraz dochowaniu należytej staranności. Tymczasem okoliczności przedstawione przez skarżącego nie spełniają powyższych wymagań.
Nie można bowiem, uznać, że skarżący dochował należytej staranności, jeżeli nie skontrolował, czy ładunek prawidłowo został rozłożony. Sama okoliczność, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu była znacznie niższa niż dopuszczalna nie stanowi również okoliczności zwalniającej z odpowiedzialności. Jak słusznie bowiem stwierdził WSA, przekroczenie nacisku na oś stanowi odrębny delikt od przekroczenie dmc pojazdu, więc li tylko w związku z jego popełnieniem organ nakłada na podmiot odpowiedzialny za przejazd karę pieniężną.
Wobec tego niezasadne okazały się zarzuty zawarte w pkt. 1 i 3 skargi kasacyjnej. Skarżący odpowiadał bowiem za przewóz pojazdem nienormatywnym, nie wykazał okoliczności egzoneracyjnych, więc organ prawidłowo nałożył na niego karę pieniężną w wysokości określonej przez art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d., co słusznie zaakceptował WSA.
Zdaniem NSA nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku Sądu I instancji zawiera wszystkie elementy, o których mowa w powyższym przepisie i w pełni odpowiada prawu, a uzasadnienie Sądu I instancji odpowiada stanowi faktycznemu sprawy.
Nie doszło również do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a, ponieważ Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania. Do naruszenia ww. przepisu mogłoby dojść, jeżeli Sąd uznałby, że w toku postępowania administracyjnego naruszono przepisy postępowania, a naruszenie to ma istotny wpływ na wynik sprawy, lecz mimo to oddalił skargę.
NSA nie uznał za usprawiedliwiony zarzutu naruszenia art. 41 u.d.p. Na podstawie tego przepisu zostało bowiem wydane rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 6 września 2012 r., które w załączniku 1 pkt 38 wymienia drogę, po której wykonywany był sporny przejazd. Okoliczność, że droga ta nie była oznaczona znakiem pionowym nie ma wpływu dla rozpoznawanej sprawy, ponieważ na zarządcę drogi nie został nałożony obowiązek jej oznakowania. Podmiot odpowiedzialny za przejazd musiał zapoznać się z wykazem zawartym w ww. rozporządzeniu i uwzględniwszy wskazane w nim drogi – odpowiednio zaplanować trasę przejazdu.
Zarzut naruszenia art. 55a p.p. nie może przynieść oczekiwanego przez skarżącego skutku, ponieważ przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Ponadto, NSA stwierdza, że sądy administracyjne nie są uprawnione do dokonywania kontroli przepisów prawa pod względem ich proporcjonalności, lecz jedynie badają legalność zastosowania tych przepisów w toku postępowania administracyjnego. Oznacza to, że Sąd nie mógł – czego zdawał się oczekiwać skarżący – odmówić zastosowania przepisu z uwagi na zarzucane niezachowanie zasady proporcjonalności w toku uchwalania przepisów. Wobec powyższego nie mogły odnieść oczekiwanego skutku zarzuty dot. wadliwego ustalenia kary pieniężnej z uwagi na nieproporcjonalność kary wynikającej z art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d. w stosunku do innych kar, wymienionych w tym przepisie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na mocy art. 204 pkt 1 tej ostatniej ustawy.