Uzasadnienie
Wyrokiem z 27 czerwca 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1026/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu skargi P. M., uchylił decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] października 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z [...] lipca 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku oraz zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Wyrokiem z 12 stycznia 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 758/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylił decyzję Dyrektora ARiMR w W. z [...] maja 2010 r. i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z [...] maja 2009 r. w przedmiocie płatności ONW. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 8 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1527/11, oddalił skargę kasacyjną organu od powyższego wyroku.
Decyzją z [...] lipca 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. odmówił spółce cywilnej N. P. A. przyznania płatności ONW na 2010 r.
Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z [...] października 2013 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję. W ocenie organu II instancji grunty zgłoszone do płatności przez spółkę cywilną są zarządzane przez P. M. i stanowią część posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego, a warunki do uzyskania płatności zostały sztucznie stworzone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uwzględnił skargę P. M. – wspólnika s.c. N. P. A. na powyższą decyzję.
W ocenie Sądu, organy ARiMR dopuściły się naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Akta sprawy nie zawierają materiału dowodowego, którego ocena uzasadniałaby zasadność wniosku, że ktoś (P. M. samodzielnie lub z innymi osobami) stworzył sztuczne warunki gospodarowania w celu osiągnięcia korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia.
Jeżeli stawiany jest zarzut stworzenia "sztucznych warunków", to należy ustalić, kto takie warunki stworzył i w jakim celu. Należy także ustalić okoliczności towarzyszące tworzeniu poszczególnych podmiotów, które zdaniem organów były wykorzystywane do tworzenia "sztucznych warunków", przykładowo więzi natury prawnej, ekonomicznej i personalnej pomiędzy osobami zaangażowanymi w daną inwestycję.
Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji obowiązany będzie uwzględnić powyższe rozważania Sądu i ustalić w pierwszej kolejności, które przepisy prawa materialnego mogą mieć zastosowanie w sprawie, a następnie przeprowadzić postępowanie w celu dokonania ustaleń faktycznych umożliwiających prawidłowe zastosowanie tych przepisów. Obowiązany będzie także uzasadnić swoje rozstrzygnięcie w sposób spójny i logiczny, z uwzględnieniem realiów danej sprawy. Okoliczności faktyczne ustalone przez organy powinny znajdować swoje odzwierciedlenie w materiale dowodowym danej sprawy, ze wskazaniem numeru strony (karty), jeżeli organy opierają swoje rozstrzygnięcie na znacznej ilości dowodów uzyskanych w trakcie innych postępowań. Z akt sprawy powinno także wynikać, które dowody przeprowadziły organy orzekające w niniejszej sprawie, które dowody złożyła strona skarżąca, a także które dowody zostały uzyskane w trakcie innych postępowań.
P. M. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w części, w której została zawarta błędna ocena prawna i wskazania co do dalszego prowadzenia sprawy. Wniósł o rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a.
Zarzucił naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zawarcie w wyroku błędnej oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania, wskutek niewłaściwego zastosowania i błędnej wykładni art. 8 k.p.a. oraz art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L z 2011r., Nr 25, str. 8; dalej rozporządzenie 65/2011).
W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że chybione jest stwierdzenie Sądu, że okoliczność przyznawania spółce za lata poprzednie płatności ONW i odmowa przyznania tej płatności za rok 2010 nie stanowi o naruszeniu art. 8 k.p.a.
Skarżący nie zgodził się również ze stanowiskiem Sądu, że do oceny, czy doszło do stworzenia sztucznych warunków w rozumieniu art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) 65/2011 konieczna jest ocena działań także na etapie tworzenia beneficjentów, a nie tylko działań samego beneficjenta.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, więc podlega oddaleniu.
Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku, a mianowicie: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji – wskazania, co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo, w sytuacji gdy nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak również, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku. Uzasadnienie wyroku powinno być więc tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne albo niezgodne z prawem. W przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji z uzasadnienia muszą wynikać jasne i precyzyjne wskazania co do dalszego postępowania.
W ocenie NSA uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest zgodne z wymaganiami wynikającymi z art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd I instancji przedstawił bowiem stan sprawy, stanowisko organów ARiMR i stanowisko skarżącego, a także podstawę prawną rozstrzygnięcia. Wskazania co do dalszego postępowania są zaprezentowane w sposób klarowny. Z uzasadnienia wynika, jakie czynności powinien podjąć organ, by rzetelnie ustalić, czy w sprawie stworzone zostały sztuczne warunki gospodarowania w celu osiągnięcia korzyści sprzecznych z celami wsparcia.
Okoliczność, że skarżący nie zgadza się ze wskazaniami Sądu I instancji nie świadczy o tym, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż jak zostało już powiedziane wyrok w pełni odpowiada prawu – zawiera wszystkie prawem wymagane elementy. WSA wyraźnie stwierdził, że ocena, czy zostały stworzone sztuczne warunki do otrzymania płatności ONW powinna być przeprowadzona z uwzględnieniem całokształtu okoliczności sprawy, po zbadaniu motywów leżących u tworzenia spółki, jej działania.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza również, że zarzut naruszenia art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) 65/2011 nie może zostać uwzględniony, ponieważ rozporządzenie to w dacie złożenia wniosku o przyznanie płatności jeszcze nie obowiązywało.
Na marginesie jednak można stwierdzić, że kwestia "sztucznego stworzenia warunków" dotyczy określonych ustaleń faktycznych. Stąd też Sąd I instancji trafnie zalecił, aby to organy dokonały w tym zakresie niezbędnych ustaleń. Trybunał (szósta izba) w wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12, stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.
Z tego wyroku wynika zatem, że ustalenie stworzenia sztucznych warunków gospodarowania odnosi się nie tylko do działań samego beneficjenta, lecz również do działań pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne. Przy ocenie "sztucznego stworzenia warunków" nie można zatem ograniczać się tylko do oceny działań samego beneficjenta.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.