Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. postanowieniem z dnia 14 lipca 2014 r. o sygn. akt III SA/Wr 401/14 na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. odrzucił skargę W. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. (dalej: Dyrektor) z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zwrócił skarżącemu wpis sądowy od skargi.
Sąd wskazał, że zarządzeniem z dnia 23 czerwca 2014 r. Przewodniczący Wydziału III WSA we W. wezwał W. K. do uzupełnienia braków formalnych skargi, które polegały na nieuiszczeniu wpisu sądowego od skargi i braku jej podpisania. W zarządzeniu określono termin siedmiu dni na jego wykonanie, pod rygorem odrzucenia skargi. Sąd uznał, że skoro w terminie otwartym do wykonania wezwania W. K. uiścił jedynie wpis od skargi, ale jej nie podpisał, to skargę należało odrzucić, bo brak formalny skargi nie został uzupełniony w terminie.
Skargą kasacyjną W. K. domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych.
Składający skargę kasacyjną zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
- 1. art. 49 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie przez Sąd I instancji, że skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Dyrektora z dnia [...] kwietnia 2014 r. poprzez jej podpisanie, podczas gdy skarżący został jedynie wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi przez opłacenie wpisu sądowego od skargi, co uczynił;
- 2. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi na decyzję Dyrektora z dnia [...] kwietnia 2014 r. pomimo niewezwania skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi przez jej podpisanie i niewyznaczenia skarżącemu w tym celu odpowiedniego terminu oraz pomimo niewskazania rygoru niezachowania terminu do podpisania skargi;
- 3. art. 72 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że wezwanie do uzupełnienia braków skargi zostało doręczone skarżącemu w sposób prawidłowy, podczas gdy osoba, która je odebrała nie była uprawniona do odbioru korespondencji w imieniu skarżącego, ani nie była domownikiem skarżącego, albowiem nie zamieszkuje wspólnie ze skarżącym, tym samym Sąd I instancji błędnie uznał, że zostały spełnione przesłanki doręczenia zastępczego.
Uzasadniając zarzuty kasacyjne W. K. stwierdził, że zaskarżone postanowienie Sądu I instancji narusza prawo i powinno zostać uchylone, ponieważ ten Sąd błędnie uznał, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi z dnia 23 czerwca 2014 r. dotyczyło zarówno wpisu sądowego od skargi, jak i obowiązku podpisania skargi, pomimo że wezwanie to obejmowało tylko obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od skargi, a innego wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi skarżącemu nie doręczono. Oznacza to, że Sąd nie miał podstaw prawnych do odrzucenia skargi w tej sprawie. Wnoszący skargę kasacyjną wskazał ponadto, że wezwanie z dnia 23 czerwca 2014 r. nie zostało mu prawidłowo doręczone, bowiem podjęła je osoba nieupoważniona do odbioru korespondencji w jego imieniu.
Dyrektor nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty są trafne.
Z treści art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, że NSA rozpoznaje sprawę w granicach wyznaczonych skargą kasacyjną, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki są wymienione enumeratywnie w § 2 tego przepisu, a które w tej sprawie nie zaistniały.
W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W. K. zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 72 § 1 p.p.s.a., uznając, że Sąd wadliwie doręczył mu wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi z dnia 23 czerwca 2014 r. Zarzut ten jest niezasadny z dwóch zasadniczych powodów. Po pierwsze, dlatego, że w przepisanym w wezwaniu terminie 7 dni skarżący uiścił wpis sądowy od skargi, a więc poprawnie je wykonał. Po drugie, nawet gdyby uznać (do czego akta sprawy nie dają jednak podstaw), że wezwanie zostało doręczone wadliwe osobie nieupoważnionej przez skarżącego do odbioru korespondencji, to i tak wada doręczenia nie miałaby żadnego wpływu na wynik sprawy, gdyż skarżący prawidłowo wezwanie wykonał. Z tych względów zarzut nieprawidłowego doręczenia wezwania z dnia 23 czerwca 2014 r. nie mógł zostać uwzględniony.
Wskazać natomiast należy, że zasadne są zarzuty skargi kasacyjnej obejmujące naruszenie art. 49 p.p.s.a. (przy czym nie ma wątpliwości, że skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie § 1 tego przepisu) oraz art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez niewezwanie skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi, który polegał na nie podpisaniu skargi i odrzucenie skargi z tego powodu. Uzasadniając tak ujęte zarzuty, skarżący kasacyjnie argumentował, że nigdy nie został przez Sąd I instancji wezwany do podpisania skargi, więc w braku takiego wezwania Sąd nie mógł odrzucić skargi z powołaniem się na tę właśnie okoliczność.
Zdaniem NSA tak postawione zarzuty kasacyjne są zasadne, bo zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III WSA we W. z dnia 23 czerwca 2014 r. jest oczywiście wadliwe. W dniu złożenia do Sądu, skarga W. K. zawierała dwa braki – skarżący nie uiścił wpisu sądowego i nie podpisał skargi. W tej sytuacji Przewodniczący Wydziału miał obowiązek zastosować § 32 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 169, poz. 1646) i połączyć wezwanie do uiszczenia wpisu z wezwaniem do usunięcia braku formalnego skargi, mając przy tym na uwadze, że złożona skarga nie została podpisana. Jest niekwestionowane, że wezwanie musiało przybrać formę prawną zarządzenia.
Akta sprawy jednoznacznie wskazują, że Przewodniczący Wydziału III WSA we W. omówionym wymogom nie sprostał. W dniu 23 czerwca 2014 r. Przewodniczący wydał zarządzenie o wezwaniu W. K. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi (vide: k. 13 akt sądowych). W wykonaniu zarządzenia, sekretariat Sądu skierował do skarżącego pismo z dnia 26 czerwca 2014 r. (vide: k. 14 akt sądowych). Treść pisma zawiera wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez jej podpisanie lub przedłożenie odpisu prawidłowo podpisanej skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia, pod rygorem odrzucenia skargi oraz wymienia w załączeniu odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III WSA we W. z dnia 23 czerwca 2014 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi.
W ocenie NSA działając w opisany wyżej sposób, sekretariat Sądu wezwał W. K. do wykonania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału w zakresie uzupełnienia braku formalnego skargi, które w tym zakresie nie zostało wydane. Innymi słowy pracownicy sekretariatu wykonali nieistniejącą dyspozycję. Podkreślić należy, że pismo sekretariatu, którym Sąd wezwał stronę postępowania do dokonania określonej czynności procesowej, niemające podstawy prawnej w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału, nie może być traktowane jako wezwanie. Skoro tak, to rację ma wnoszący skargę kasacyjną, gdy twierdzi, że nigdy nie został wezwany do podpisania skargi, czym Sąd I instancji naruszył art. 49 § 1 p.p.s.a., a odrzucając skargę z powołaniem się na tę przyczynę także art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez przedwczesne odrzucenie skargi.
Zważyć też należy, że o ile strona postępowania sądowego, w szczególności gdy działa bez profesjonalnego pełnomocnika, popełnia określone błędy procesowe, o tyle popełnianie błędów proceduralnych przez wojewódzkie sądy administracyjne powinno być oceniane formalistycznie i rygorystycznie, zwłaszcza wówczas, gdy mają one istotny wpływ na sytuację procesową strony postępowania sądowego, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.
Ponownie rozpoznając sprawę WSA we W. prawidłowo wezwie stronę skarżącą do uzupełnienia dostrzeżonych braków formalnych skargi, stosując ku temu właściwe przepisy prawa i odpowiednią formę prawną.
Z wymienionych powodów oraz w oparciu o treść art. 185 § 1 p.p.s.a. NSA postanowił jak w sentencji. NSA nie rozstrzygnął o kosztach postępowania, ponieważ w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 4 lutego 2008 r. o sygn. akt I OPS 4/07 (publik. ONSAiWSA z 2008 r. nr 3, poz.
- 42) sąd kasacyjny przyjął, że przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie.