Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 6 czerwca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 3862/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. Spółki jawnej z siedzibą w W. (dalej: "Spółka") na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych z dnia [...] sierpnia 2014 r., w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu towaru o niewłaściwym oznakowaniu.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że w dniach [...] lutego 2014 r. w Spółce została przeprowadzona kontrola artykułów spożywczych, stwierdzająca nieprawidłowości w oznakowaniu 4 partii rybnych marynat. Z wyjaśnień złożonych przez kierownika produkcji wynika, że w oznakowaniu produktów podawano wyłącznie nazwę Spółki i jej rodzaj, co w zupełności wystarczało do identyfikacji producenta, gdyż Spółka produkuje głównie na rynek lokalny i jest utożsamiana z jej wspólnikami.
Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Inspektor Wojewódzki nałożył na Spółkę karę pieniężną w kwocie 5.000 zł za nieprawidłowości w oznakowaniu produktów, stwierdzając, że nie odpowiadały one jakości handlowej określonej w przepisach ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2014 r. poz. 669), dalej: "ustawa o jakości", ze względu na wady w ich oznakowaniu, polegające na podaniu niepełnych danych identyfikujących producenta z pominięciem imion i nazwisk wspólników Spółki.
Organ uznał, że stopień szkodliwości czynu nie jest znaczny ze względu na wielkość wprowadzonej do obrotu partii artykułu i uzyskaną korzyść majątkową z jej sprzedaży (7.424,75 zł) oraz charakter i ilość naruszonych przepisów. Miał jednak na względzie fakt już uprzedniego ukarania Spółki (w 2012 r.) karą 1.500 zł również za wady w oznakowaniu produktów oraz wielkość obrotów Spółki w 2013 r. (61.293.743,68 zł), stopień zawinienia, zakres naruszenia i dotychczasową działalność. Organ nałożył karę w kwocie 5.000 zł, przy maksymalnej wysokości kary, która mogła wynieść 37.123,75 zł.
Decyzją wymienioną na wstępie Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych uchylił i zmniejszył wysokość kary do 2.000 zł. Wskazując na art. 6 ust. 2 i art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy w związku z art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914 ze zm.), dalej: "ustawa o bezpieczeństwie żywności", organ odwoławczy podkreślił, że skrót nazwy spółki: "A. spółka jawna" nie został ujawniony w KRS. W związku z tym wprowadzenie tego skrótu na opakowaniach, jako niepełnej nazwy Spółki, było nieprawidłowe, także w świetle art. 24 § 1 i § 2 Kodeksu spółek handlowych (dalej: "K.s.h.") Zgodnie z tym przepisem firma spółki jawnej powinna zawierać nazwiska (nazwy) wszystkich wspólników lub nazwisko chociaż jednego z nich lub nazwę jednego ze wspólników z dodatkiem określającym rodzaj spółki - spółka jawna lub sp. j.
Zdaniem organu odwoławczego ta nieprawidłowość w oznakowaniu naruszała, poza wymienionymi przepisami, także przepisy art. 8 ust. 1, art. 16 i art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz.U.UE.L 2002 nr 31 poz. 1), mogąc wprowadzać konsumentów w błąd. Dane o producencie wskazane na oznakowaniu produktu muszą odpowiadać danym zawartym w KRS i nie mogą się od nich różnić. Konsument, przy wielości producentów takich samych produktów znajdujących się na rynku, musi mieć możliwość odróżnienia producenta na podstawie jego nazwy zamieszczonej w oznakowaniu produktu. Konieczność poniesienia kosztów zmiany etykiet nie ma natomiast wpływu na wysokość kary.
Od wymienionej decyzji Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie decyzji, umorzenie postępowania i zasądzenie kosztów postępowania.
Decyzji zarzucono naruszenie art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy o jakości w zw. z § 2 ust. 1 pkt 5 lit. a) rozporządzenia z dnia 10 lipca 2007 r. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie znakowania środków spożywczych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 774), zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie znakowania", przez błędną ich interpretację i stwierdzenie, że skarżąca naruszyła te przepisy; niezgodność ustaleń przez przyjęcie, że skarżąca wprowadziła konsumentów w błąd kwestionowanym oznakowaniem; pominięcie § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 listopada 2011 r. w sprawie szczegółowego sposobu prowadzenia rejestrów wchodzących w skład KRS oraz szczegółowej treści wpisów w tych rejestrach (Dz. U. Nr 273, poz. 1616 ze zm.) przez błędne stwierdzenie, że w działach tych rejestrów ujawnia się nazwę skróconą firmy.
Oddalając skargę wyrokiem z dnia 6 maja 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 3862/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, że jest poza sporem, że firma, pod która Spółka działała (zgodnie z Krajowym Rejestrem Sądowym nr [...]) to: "A. spółka jawna", a nie "A." sp. j.".
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca jako spółka prawa handlowego została zarejestrowana pod określoną firmą, a nie nazwą. Z tych względów w oznakowaniu powinna posługiwać brzmieniem tej firmy zgłoszonym do rejestru sądowego. Posługując się natomiast firmą nieodpowiadającą zgłoszeniu, spełniła przesłankę z przepisu art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o bezpieczeństwie żywności w związku z art. 8 ust. 1 lit. c) oraz art. 16 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r., mogąc wprowadzić konsumentów w błąd. Przepisy te wprost stwierdzają, że wadliwość oznakowania produktu, co do jego pochodzenia od określonego przedsiębiorcy, spełnia kryterium wprowadzenia konsumenta w błąd. Zatem dowodzenie przez skarżącą, że na podstawie innych treści zawartych na etykiecie produktu można było zidentyfikować producenta, nie zmienia tego faktu.
Następnie WSA w Warszawie zauważył, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 5 lit. a) rozporządzenia w sprawie znakowania, opakowany środek spożywczy znakuje się, podając co najmniej następujące informacje: dane identyfikujące osobę fizyczną, osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, która produkuje lub paczkuje środki spożywcze. Mając na względzie regulacje zawarte w przepisach art. 8 § 2 i art. 22 § 1 K.s.h. (spółka osobowa prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą), spółka jawna posiada zdolność prawną i zgodnie z art. 33¹ § 1 Kodeksu cywilnego (dalej: "K.c.") jest traktowana jako podmiot, do którego stosuje się przepisy o osobie prawnej, co powoduje, że do skarżącej ma zastosowanie także wymieniony przepis rozporządzenia, zgodnie z którym powinna być identyfikowana na oznakowaniu pod firmą podaną w KRS.
Ponadto w ocenie Sądu I instancji nie można podzielić zarzutu skarżącej o nieprawidłowym naliczeniu kary pieniężnej z tego powodu, że jakoby organ administracji odniósł ją wyłącznie do wysokości obrotów Spółki. Organ odwoławczy wyraźnie stwierdził, że nakładając karę pieniężną, jej wysokość uzależnił od wartości korzyści majątkowej uzyskanej przez Spółkę w związku ze sprzedażą w sklepie przyzakładowym czterech partii wyrobów (oświadczenie skarżącej z dnia [...] kwietnia 2014 r.). Organ odwoławczy uzasadnił wysokość tej kary oraz wskazał i omówił wszystkie przesłanki z art. 40a ust. 4 ustawy wymagane do ustalenia jej wysokości.
W skardze kasacyjnej Spółka zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy o jakości w związku z § 2 ust. 1 pkt. 5 lit. a) rozporządzenia w sprawie znakowania poprzez błędną ich wykładnię i zastosowanie, w szczególności poprzez przyjęcie, że zastosowanie na opakowaniach nazwy skróconej (firmy) producenta, która pozwala na precyzyjną identyfikację producenta, narusza normy dotyczące oznakowania produktu spożywczego.
Powołując się na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ administracji wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie zaznaczyć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach zakreślonych skargą kasacyjną. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania (art. 183 § 1 P.p.s.a.). W tej sprawie nieważność postępowania nie występuje.
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W myśl art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie strona skarżąca nie precyzuje czy opiera ją na naruszeniu przepisów prawa materialnego, czy też na naruszeniu przepisów postępowania, a jedynie wskazuje konkretne przepisy, tj. art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy o jakości w zw. z § 2 ust. 1 pkt. 5 lit. a) rozporządzenia w sprawie znakowania przez błędną wykładnię i zastosowanie – co ze względu na treść art. 174 pkt 1 P.p.s.a. sugeruje naruszenie przepisów prawa materialnego, z czym zresztą należy się zgodzić.
Zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy o jakości, oznakowanie opakowanych środków spożywczych zawiera dane identyfikujące producenta albo producentów, w tym firmę albo nazwę i adres. Z kolei w myśl § 2 ust. 1 pkt 5 lit. a) rozporządzenia w sprawie znakowania, opakowany środek spożywczy znakuje się, podając między innymi dane identyfikujące osobę fizyczną, osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, która produkuje lub paczkuje środki spożywcze lub wprowadza środki spożywcze do obrotu, jeżeli działalność w tym zakresie jest zarejestrowana na terytorium któregoś z państw członkowskich Unii Europejskiej lub na terytorium państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), będącego stroną umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.
Wskazując na obowiązek podania danych identyfikujących producenta, ani ustawa o jakości, ani rozporządzenie w sprawie znakowania, nie regulują bliżej tej kwestii.
W tym zakresie skarżąca Spółka w uzasadnieniu skargi kasacyjnej odwołuje się do przepisów Kodeksu cywilnego.
Zgodnie z art. 435 § 1 K.c. firmą osoby prawnej jest jej nazwa. W myśl § 2 cyt. przepisu firma zawiera określenie formy prawnej osoby prawnej, które może być podane w skrócie, a ponadto może wskazywać na przedmiot działalności, siedzibę tej osoby oraz inne określenia dowolnie obrane. Z kolei § 4 art. 435 przewiduje, że przedsiębiorca może posługiwać się skrótem firmy.
Z Kodeksu cywilnego wynika ponadto, że skrót firmy wymaga ujawnienia w rejestrze, za czym przemawia treść art. 435 § 4 zdanie drugie, zgodnie z którym przepis art. 432 § 2 stosuje się odpowiednio. Natomiast ten ostatni przepis stanowi, że firmę ujawnia się we właściwym rejestrze, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.
Powołując się na art. 435 § 4 K.c., skarżąca nie wskazuje, że skrót firmy zastosowany na przedmiotowej partii artykułów, został ujawniony we właściwym rejestrze (w tym przypadku Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego).
Zauważyć należy jednak, że dla rozstrzygnięcia sporu dotyczącego możliwości zastosowania skrótu firmy spółki jawnej, podstawowe znaczenie mają przepisy Kodeksu spółek handlowych, które jako przepisy szczególne derogują normę ogólną zawartą w Kodeksie cywilnym, odsyłając do tej ostatniej ustawy tylko w sprawach nieuregulowanych w K.s.h. (art. 2 K.s.h.).
Zgodnie natomiast z art. 24 § 1 K.s.h. firma spółki jawnej powinna zawierać nazwiska lub firmy (nazwy) wszystkich wspólników albo nazwisko albo firmę (nazwę) jednego albo kilku wspólników oraz dodatkowe oznaczenie "spółka jawna". A w myśl § 2 dopuszczalne jest używanie w obrocie skrótu "sp. j.".
Oznacza to, że zastosowanie skrótu, którym posługiwała się skarżąca Spółka, polegającego na pominięciu imion i nazwisk wspólników Spółki - było niedopuszczalne. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy o jakości w zw. z § 2 ust. 1 pkt. 5 lit. a) rozporządzenia w sprawie znakowania.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw w rozumieniu art. 174 P.p.s.a. i z tych względów na mocy art. 184 Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
O kosztach NSA orzekł w oparciu o art. 204 pkt 1 P.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) w zw. z § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (j.t. Dz.U. z 2013, poz. 490 ze zm.).