Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 30 marca 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 1142/15 oddalił skargę M. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia.
W dniu [...] września 2013 r., funkcjonariusze celni Urzędu Celnego II w Łodzi przeprowadzili czynności kontrolne w zakresie przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier, o których mowa w ustawie z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych w barze [...] w Ł. przy ulicy [...]. Z przeprowadzonych czynności sporządzono protokół kontroli. Podczas kontroli kontrolujący ujawnili włączony i udostępniony dla klientów automat o nazwie [...] bez widocznego numeru fabrycznego. W wyniku przeprowadzonego eksperymentu funkcjonariusze celni stwierdzili, że gra na przedmiotowym urządzeniu zawiera element losowości, ma charakter komercyjny, urządzenie służy do gier o wygrane pieniężne, wypełnia więc definicję automatu do gier w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h.
Naczelnik Urzędu Celnego II w Łodzi decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości 12.000 zł z tytułu urządzania gier poza kasynem na automacie o nazwie [...] bez widocznego numeru, w barze [...] w Ł. Skarżący wniósł odwołanie od decyzji.
Dyrektor Izby Celnej w Łodzi decyzją z dnia [...] września 2015 r. działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r., Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) art. 2 ust. 3 i 4, art. 3, art. 6 ust. 1, art. 8, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90 ust. 1, art. 91, art. 117, art. 129 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. nr 201, poz. 1540 z zm., dalej: "u.g.h."), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ nie podzielił zarzutów skarżącego.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że gra na urządzeniu znajdującym się w barze skarżącego wypełnia definicję automatu do gier w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h., co oznacza, że działalność prowadzona przez skarżącego narusza art. 3 u.g.h.
Zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Zgodnie z art. 89 ust. 2 u.g.h. wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadkach, o których mowa w ust.1 pkt 2 - wynosi 12.000 zł od każdego automatu. W świetle art. 90 ust. 1 u.g.h., kary pieniężne wymierza w drodze decyzji naczelnik urzędu celnego, na którego obszarze działania urządzana jest gra hazardowa.
Organ stwierdził, że skarżący w dniu [...] września 2013 r., w barze [...] w Ł., przy ulicy [...] - organizował i urządzał gry na automacie bez wymaganej koncesji na prowadzenie kasyna, bez zezwolenia na urządzanie gier w salonach gier jak również punktach gier na automatach o niskich wygranych. Strona uczestniczyła w urządzaniu gier poprzez zawarcie umowy o najmie części powierzchni lokalu w celu ustawienia ww. automatu do gier, dbała by urządzenie było podłączone do prądu i udostępnione w sposób nieograniczony dla graczy oraz czerpała korzyści z wydzierżawienia/najmu miejsca pod zainstalowanie i użytkowanie ww. automatu do gier w swoim barze. Wysokość kary pieniężnej reguluje art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. i wynosi ona 12 000 zł od każdego automatu. W ocenie Dyrektora Izby Celnej w Łodzi w sprawie został zgromadzony wystarczający do wydania rozstrzygnięcia materiał dowodowy.
M. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z 30 marca 2017 r. na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
W uzasadnieniu Sąd podał, że uznanie osoby fizycznej za "urządzającego gry" w rozumieniu analizowanego przepisu, każdorazowo wymaga uwzględnienia okoliczności faktycznych konkretnej sprawy, w tym ustalenia, czy osoba taka podejmowała czynności, polegające m.in. na opisanych wyżej aktywnych działaniach, wskazujących na istotny udział w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych.
Zdaniem Sądu, o takich zachowaniach można mówić w przypadku skarżącego, na co wskazuje umowa dzierżawy powierzchni z dnia [...] lipca 2013 r., którą skarżący zawarł z A. Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. wraz z aneksem z tego samego dnia. Na podstawie tej umowy skarżący wydzierżawił spółce powierzchnię lokalu – 2m² - w celu zainstalowania tam automatu do gier. Skarżący miał więc świadomość urządzania gier na automacie w prowadzonym przez siebie lokalu na powierzchni, która nie została przestrzennie wyodrębniona od reszty pomieszczenia. Dostęp do automatu do gier możliwy był wyłącznie przez powierzchnię lokalu, która nie była przedmiotem dzierżawy.
Skarżący prowadząc bar decydował o godzinach otwarcia i zamknięcia lokalu a tym samym umożliwiał bądź nie dostęp do automatu. Możliwość gry na automacie uzależniona była od wejścia i przebywania w lokalu gastronomicznym prowadzonym przez skarżącego. Nadto skarżący zapewniał dostęp energii elektrycznej do automatu oraz utrzymywał przedmiot umowy w należytym porządku i czystości. Można zatem uznać, że skarżący zapewniał funkcjonowanie automatu tak aby był on w stałej aktywności. Czynsz dzierżawny został ustalony na kwotę 200 zł brutto miesięcznie.
Podsumowując Sąd wskazał, ze zaskarżona decyzja, jak też poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane w toku postępowania prowadzonego w sposób zgodny z przepisami Ordynacji podatkowej. Organy nie dopuściły się również naruszeń prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na powyższe, w niniejszej sprawie nie zaktualizowała się żadna z przesłanek uwzględnienia skargi, o których mowa w art. 145 § 1 w zw. z § 2 p.p.s.a. W szczególności Sąd nie stwierdził istnienia ustawowych podstaw uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
M. M. złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie i zaskarżonej decyzji organu II i I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Skargą kasacyjną skarżący zarzucił:
- a) na podstawie przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 1 § 1 i p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., polegające na oddaleniu skargi mimo naruszenia przez organy przepisów art. 122, art. 180 §1 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
- b) na podstawie przepisu art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie w sprawie niniejszej, polegające na przyjęciu, że skarżący jako osoba udostępniająca lokal jest urządzającym gry hazardowe w rozumieniu przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. i podlega karze pieniężnej przewidzianej w tym przepisie.
Dyrektor Izby Celnej w Łodzi w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna jako niezasadna podlega oddaleniu.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Prawnie istotną kwestią w świetle możliwości stosowania kary z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., jest ocena prawidłowości odkodowania i zastosowania normy wynikającej z literalnego brzmienia treści tego przepisu, w zakresie zwrotu “urządzający gry". Przy czym zaznaczyć należy, że stan prawny rozpatrywanej sprawy kształtują przepisy ustawy o grach hazardowych w brzmieniu poprzedzającym wejście w życie ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 88), która wprowadziła do art. 89 ust. 1 u.g.h. osobną podstawę do wymierzenia kary posiadaczowi lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier (art. 89 ust. 1 pkt 3 i 4).
Według omawianej regulacji - w brzmieniu poprzedzającym wejście w życie wspomnianej nowelizacji - Naczelny Sąd Administracyjny w swym orzecznictwie przyjmował, że sankcja z art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie. Wynika to z szerokiego zakresu definicji podmiotu "urządzającego gry na automatach", jaką należy przyjąć na potrzeby tego rodzaju postępowań. Wykładnia tego pojęcia, umożliwiająca nakładanie kar administracyjnych na więcej niż jeden podmiot, jest niezbędna jeżeli system kontroli i skuteczność przewidzianych przez ustawodawcę sankcji ma mieć realny charakter, zwłaszcza zaś jeżeli spojrzy się na to zagadnienie z perspektywy eliminowania sytuacji obejścia bądź nadużycia prawa przez podmioty uczestniczące w działalności hazardowej.
Sama ustawa o grach hazardowych nie zawierała legalnej definicji "urządzającego gry", jednak posługiwała się tym określeniem w wielu przepisach, z których można wywnioskować zakres treściowy tego pojęcia. Na ich podstawie zasadnie przyjmuje się, że "urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze.
W tym stanie rzeczy za trafne uznać należy stanowisko, że "urządzającym grę", jest ten podmiot, który zapewnia (stwarza, organizuje) warunki umożliwiające udział w loterii pieniężnej, loterii fantowej, bingo fantowe, grze hazardowej, turnieju pokera, grze liczbowej, grze hazardowej prowadzonej bez koncesji lub zezwolenia, czy w grze na automatach prowadzonej poza kasynem gry.
Takie rozumienie “urządzającego grę" w istocie skargą kasacyjną w tej sprawie kwestionowane nie jest.
Sposób sformułowania zarzutu odnoszący się do wykazania błędnej wykładni pojęcia "urządzającego gry" – jako podmiotu, którego czynności sprowadzały się do wynajęcia powierzchni lokalu podmiotowi eksploatującemu automaty, bez dokonywania innych czynności dotyczących organizacji gier - a tym samym niezasadne objęcie skarżącego zakresem podmiotowym normy z art. 89 ust. 1 pkt 2 uzasadnia przyjęcie, że skarga kasacyjna zmierza do podważenia oceny okoliczności faktycznych sprawy w zakresie uznania skarżącego za urządzającego gry, a w następstwie zastosowanie wobec niego wskazanych przepisów.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku - Sąd I instancji nie twierdził - wbrew zarzutom skargi kasacyjnej - że urządzającym gry jest podmiot, którego czynności sprowadzały się wyłącznie do wynajęcia powierzchni lokalu podmiotowi eksploatującemu automaty i który nie dokonywał żadnych innych czynności dotyczących organizacji gier.
W pisemnych motywach wyroku WSA za prawidłowe uznał bowiem ustalenie, że urządzającym gry jest skarżący, zapewniający realizację zawartej ze spółką A. sp. z o.o. umowy, której celem jest określenie zasad wynajmowania Spółce części powierzchni użytkowej w celu instalacji urządzenia do gier.
Dodatkowo zgodnie z umową skarżący przyjął na siebie obowiązki zapewnienia poboru w lokalu przez Spółkę energii elektrycznej na potrzeby eksploatacji zainstalowanych urządzeń oraz zapewnienia Internetu oraz utrzymania należytej czystości i porządku. Dodatkowo wydzierżawiający zobowiązany został aby powiadomić dzierżawcę o każdym przypadku niszczenia, włamania lub istotnego uszkodzenia urządzeń będących własnością i we władaniu dzierżawcy. Powyższe obowiązki wynikają z § 2 i § 4 umowy. Aneksem do umowy strony ustaliły czynsz za najem lokalu w wysokości 200 zł. W związku z powyższym, uznać należy, że skarżący stał się podmiotem podlegającym karze, stosownie do art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w związku z powyższymi ustaleniami uznać należy, że skarżący stał się podmiotem podlegającym karze, stosownie do art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Całokształt umownych postanowień i nałożonych na skarżącego obowiązków, uzasadniał, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, zaaprobowanie uznania, że skarżący dokonywał czynności dotyczących organizacji gier i zastosowanie wobec niego pojęcia "urządzającego gry", które to określenie nie zostało skutecznie zakwestionowane.
Odnosząc się do zarzuty sformułowanego w pkt a) wskazać należy, iż nie podważają one skutecznie zaakceptowanych przez WSA poczynionych w toku postępowania administracyjnego ustaleń, co do uznania skarżącego za urządzającego gry na automatach. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie - jak wynika z jej akt - oraz treść uzasadnień kontrolowanych decyzji nie popierają twierdzeń, że regułom postępowania uchybiono. Zdaniem NSA Sąd I instancji trafnie również uznał, że ustalenia faktyczne prawidłowo podciągnięto pod normę prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h.
Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.), zasądzając od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi 2700 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika.