Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. postanowieniem z dnia 16 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Rz 436/15, odrzucił skargę R. S. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok.
I
Sąd I instancji przyjął, iż R. S. nadał w dniu 17 kwietnia 2015 r. bezpośrednio na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. skargę na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...] marca 2015 r. Zaskarżona decyzja została doręczona matce skarżącego, reprezentującej stronę w dniu 20 marca 2015 r. Z uwagi na wniesienie skargi bezpośrednio do Sądu, czyli z naruszeniem art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; określanej dalej jako: p.p.s.a.), w dniu 22 kwietnia 2015 r. zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału [...] WSA przekazał skargę na adres Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w R. Wskazując na treść art. 54 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, Sąd stwierdził, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona z naruszeniem powyższego przepisu.
Przesyłka została zaadresowana bezpośrednio do Sądu mimo, że w zaskarżonej decyzji znajdowało się prawidłowe pouczenie o tym, że skargę należy wnieść do sądu administracyjnego za pośrednictwem Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w R. Naruszenie zasady wnoszenia skargi za pośrednictwem organu administracji oznacza, że w takim przypadku sąd administracyjny powinien przekazać ją właściwemu organowi administracji publicznej, jednakże o dochowaniu terminu do wniesienia skargi w takiej sytuacji decyduje data nadania przesyłki zawierającej skargę na adres właściwego w sprawie organu odwoławczego.
W niniejszej sprawie Sąd I instancji po otrzymaniu w dniu 21 kwietnia 2015 r. wniesionej nieprawidłowo skargi, nadał przesyłkę zawierającą skargę na adres organu w dniu 22 kwietnia 2015r. Zatem to właśnie data 22 kwietnia 2015 r. decydowała o tym, czy skarga została wniesiona w terminie. Ponieważ zaskarżona decyzja została odebrana przez stronę w dniu 20 marca 2015 r., trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upływał w dniu 20 kwietnia 2015 r. (poniedziałek). Skarga R. S. została nadana przez Sąd na adres właściwego organu w dniu 22 kwietnia 2015 r., tj. po upływie trzydziestodniowego terminu do dokonania tej czynności. W związku z powyższym Sąd I instancji uznał, że skarga została wniesiona po terminie i podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
II
R. S. złożył skargę kasacyjną na powyższe postanowienie Sądu I instancji odrzucające skargę. Wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie:
- - art. 53 § 1 i art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 1 i art. 83 § 3 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tych przepisów na skutek przyjęcia, że w razie wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego termin, w którym dokonano wniesienia skargi, a którego przekroczenie powoduje odrzucenie skargi, liczony jest od daty przekazania skargi przez en sąd do organu właściwego, za pośrednictwem którego powinna być ona wniesiona, przy nieuwzględnieniu, że:
- 1. z powyższych przepisów wynika, iż datą wniesienia skargi do sądu – w sytuacji jej nadania w urzędzie pocztowym – jest data oddania skargi w tym urzędzie;
- 2. w świetle tych przepisów jedynie strona może być dysponentem czasu w jakim wnoszona jest przez nią skarga do sądu, co znajduje oparcie w szeroko pojętym prawie do sądu;
- 3. wymienione przepisy, ani żadne inne przepisy p.p.s.a. nie przewidują przekazywania do właściwego organu skargi wniesionej bezpośrednio do sądu, zakładając raczej w takim przypadku odrzucenie skargi, ale skoro sąd dokonał takiego przekazania, to tym samym konwalidował wadliwe wniesienie skargi, co według ogólnych zasad dotyczących tego rodzaju działania powinno też oznaczać wniesienie skargi z zachowaniem terminu, bez względu na ostateczną datę jej faktycznego przekazania właściwemu organowi.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że przekazanie przez Sąd I instancji skargi organowi oznaczało, iż skarga nie będzie podlegać odrzuceniu z powodu jej wniesienia do niewłaściwego organu. Konwalidując wadliwe wniesienie skargi WSA wyłączył możliwość uznania jej za wniesioną po terminie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. wniósł o jej oddalenie.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania wskazać należy, że stosownie do art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Natomiast art. 54 § 1 p.p.s.a. stanowi, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Wniesienie skargi bezpośrednio do sądu jest zatem działaniem nieprawidłowym. Wprawdzie żaden przepis p.p.s.a. wprost nie przewiduje dla sądu administracyjnego obowiązku przekazania błędnie skierowanej skargi do właściwego organu, jednakże przyjmuje się, że taki obowiązek na sądzie spoczywa. Orzecznictwo zarówno Sądu Najwyższego (na tle podobnych procedurze sądowoadministracyjnej unormowań odnośnie składania środków odwoławczych w postępowaniu cywilnym: por. postanowienie SN z dnia 14 listopada 1973 r., sygn. akt II CZ 183/73, OSPiKA 1974, nr 5, poz. 97 i uchwała SN z 11 grudnia 1984 r. sygn. akt III AZP 7/84, OSNCP 1985, nr 8, poz. 109), jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego wyraźnie opowiedziało się za takim właśnie stanowiskiem (por. wyroki NSA: z dnia 3 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 248/07, LEX nr 470146 i z dnia 20 maja 2008 r., sygn. akt II FSK 426/07, LEX nr 489100; postanowienia NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1916/07, LEX nr 1012428 i 26 lipca 2011 r., sygn. akt II FSK 1341/11, LEX nr 852894 i powołane tam orzecznictwo).
Stanowisko takie przyjmują również przedstawiciele doktryny twierdząc, że w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub za pośrednictwem niewłaściwego organu administracji publicznej, sąd ten lub organ powinien przekazać skargę właściwemu organowi, a o zachowaniu terminu do wniesienia skargi, określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a. decyduje data nadania skargi przez sąd (lub organ) na adres właściwego organu (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 103; Komentarz do art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el).
W okolicznościach niniejszej sprawy istotne znaczenie ma aspekt czasowy zaistniałych zdarzeń, rodzących skutki prawne. W pierwszej kolejności wskazać zatem należy, że skarżący został w zaskarżonej decyzji prawidłowo pouczony o terminie i trybie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. Skarga została skierowana, wbrew treści pouczenia i dyspozycji art. 54 § 1 p.p.s.a. bezpośrednio do Sądu I instancji w dniu 17 kwietnia 2015 r. (data stempla pocztowego na kopercie, w której nadesłano przesyłkę – k. akt sądowych nr 16). Następnie Przewodniczący Wydziału [...] WSA w R. wydał zarządzenie o przekazaniu skargi na adres właściwego organu, tj. Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. i w dniu 22 kwietnia 2015 r. Sąd I instancji skierował skargę do właściwego organu (data stempla pocztowego na kopercie – k. akt sądowych nr 17).
Dlatego, że skarga została wniesiona bezpośrednio do Sądu w dniu 17 kwietnia 2015 r., a następnie Sąd ten w dniu 22 kwietnia 2015 r. przekazał ją organowi, to dzień 22 kwietnia 2015 r. należało przyjąć jako dzień wniesienia skargi. Powyższe oznacza, że nie zachowano terminu do jej wniesienia. Z akt sprawy wynika, że 30 dniowy termin do złożenia skargi bezskutecznie upłynął w poniedziałek 20 kwietnia 2015 r. Zatem kontrolowane postanowienie WSA w R. jest trafne. Sąd prawidłowo bowiem przekazał błędnie wniesioną skargę organowi, a gdy organ przekazał ją temu Sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jako wniesioną z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. Jednocześnie należy zauważyć, że Sąd I instancji przekazał skargę niezwłocznie po jej otrzymaniu, tj. 22 kwietnia 2015 r., zatem jeden dzień roboczy po jej otrzymaniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia prawa, dokonując prawidłowej wykładni przepisu art. 53 § 1 w zw. z art. 54 § 1 p.p.s.a.
Skarżący wskazał również na naruszenie przez Sąd I instancji art. 83 § 3 p.p.s.a. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Powyższy zarzut jest nietrafny. Jak wskazuje powołany przepis, oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. O zachowaniu terminu dotyczącego pism wnoszonych za pośrednictwem decyduje data wniesienia skargi do organu administracji publicznej (art. 54 § 1 p.p.s.a.). Jednak dla zachowania terminu konieczne jest, aby pismo zostało nadane do właściwego adresata, czyli organu administracji publicznej, nie zaś do Sądu, jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie.
W konsekwencji należy przyjąć, że w sprawie niniejszej zaszła przesłanka odrzucenia skargi przewidziana w art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tj. wniesienie skargi po upływie przewidzianego terminu, a postanowienie Sądu I instancji odpowiada prawu.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.