Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 3449/13 po rozpoznaniu skargi P.S. na decyzję Ministra Sportu i Turystyki z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium sportowego uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Minister Sportu i Turystyki decyzją z dnia [...] września 2013 r. po rozpatrzeniu wniosku P.S. o ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymał w mocy swoją własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r. odmawiającą przyznania skarżącemu stypendium sportowego. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący jest zawodnikiem kadry narodowej osób niepełnosprawnych w podnoszeniu ciężarów. Organ wyjaśnił, że § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sportu i Turystyki z dnia 15 października 2012 r. w sprawie stypendiów sportowych dla członków kadry narodowej (Dz. U. z 2012 r. poz. 1130, dalej jako rozporządzenie) określa, że stypendium sportowe może otrzymać członek kadry narodowej, który uczestniczył we współzawodnictwie sportowym objętym programem igrzysk olimpijskich, igrzysk paraolimpijskich, igrzysk głuchych oraz w mistrzostwach świata lub mistrzostwach Europy. Katalog zawodów sportowych wymienionych w powyższym przepisie jest zamknięty i nie zawiera zawodów o formule otwartych mistrzostw Europy.
Jako podstawę wniosku o przyznanie stypendium dla skarżącego Polski Komitet Paraolimpijski wskazał udział skarżącego w zawodach – "Otwartych Mistrzostw Europy International Paralympic Committee (IPC) w Powerliftingu", w których zajął on pierwsze miejsce, ustanawiając rekord Europy i świata. Regulamin tych zawodów, które odbyły się w dniach od 22 do 28 maja 2013 r. w A. w Rosji określał, że Mistrzostwa miały charakter otwarty i mogli w nich startować zawodnicy spoza kontynentu europejskiego. Jednocześnie, ze względu na otwartą formułę Mistrzostw, prowadzone były dwa równoległe wydarzenia medalowe: Mistrzostwa Europy dla zawodników z krajów europejskich oraz otwarte zawody międzynarodowe dla wszystkich licencjonowanych zawodników IPC. Organ podał, że z komunikatu IPC z zawodów wynika, że w Mistrzostwach Europy w konkurencji mężczyzn do 88 kg startowało 11 zawodników z 9 państw, tym samym zdaniem organu należy uznać, iż nie została spełniona przesłanka wskazana w § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uwzględniając skargę P.S. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako p.p.s.a.) uchylił obie decyzje Ministra Sportu i Turystyki i wskazał, że w myśl § 4 ust 2 rozporządzenia członek kadry narodowej, który uczestniczył we współzawodnictwie sportowym objętym programem igrzysk olimpijskich, igrzysk paraolimpijskich, igrzysk głuchych oraz w mistrzostwach świata lub mistrzostwach Europy w konkurencjach olimpijskich, może otrzymać stypendium m.in. jeżeli w igrzyskach olimpijskich, igrzyskach paraolimpijskich lub igrzyskach głuchych zajął 1 miejsce - do wysokości 3,30-krotności podstawy (pkt. 1 lit. a). Zgodnie z § 5 ust. 1 omawianego rozporządzenia członek kadry narodowej może otrzymać stypendium, jeżeli w zawodach, o których mowa w § 4 ust. 2 i 3, brało udział co najmniej 8 państw w danej konkurencji, przy czym w konkurencjach indywidualnych brało udział co najmniej 12 osób, a w konkurencjach zespołowych co najmniej 8 drużyn, osad lub załóg.
Sąd I instancji nie podzielił stanowiska Ministra Sportu, który stwierdził, że katalog zawodów sportowych wymienionych § 4 ust. 2 rozporządzenia jest zamknięty i nie zawiera zawodów o formule otwartych mistrzostw Europy. Nie zgodził się również z organem, że w Mistrzostwach Europy, w których brał udział skarżący, w konkurencji mężczyzn do 88 kg startowało 11 zawodników z 9 państw i tym samym nie została spełniona przesłanka wskazana w § 5 ust. 1 w/w rozporządzenia.
Sąd I instancji wskazał, że regulamin Otwartych Mistrzostw Europy w A., które odbyły się w dniach 22-28 maja 2013 r., określał, że mogli w nich uczestniczyć zawodnicy spoza Europy. W konkurencji mężczyzn w kategorii do 88 kg brało udział 12 zawodników z 10 krajów w tym 11 zawodników z Europy, a jeden z zawodników ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Zawodnicy występowali bez rozróżnienia na ich pochodzenie (Europa lub kraj pozaeuropejski) i byli łącznie klasyfikowani. Skarżący zdobył złoty medal, ustanawiając nowy rekord Europy i rekord świata.
Wobec tego, zdaniem Sądu I instancji, w konkurencji, w której brał udział skarżący, łączna liczba zawodników stanowiła zbiór 12 osób. Sąd I instancji wskazał, że regulamin Otwartych Mistrzostw Europy dopuszczał udział zawodników spoza Europy, którzy na takich samych zasadach brali udział w tej samej konkurencji sportowej i na takich samych zasadach z zawodnikami z Europy podlegali klasyfikacji i zatwierdzeniu osiągniętych wyników. Konkurencja w kategorii wagowej do 88 kg, w której skarżący zdobył złoty medal, jest ważna, a uzyskane wyniki obowiązujące i zatwierdzone przez Międzynarodowy Komitet Paraolimpijski.
W konsekwencji, Sąd I instancji uznał, że § 5 ust. 1 rozporządzenia nie ogranicza ustalania limitu państw i liczby zawodników, biorących udział w danej konkurencji, wyłącznie do przedstawicieli państw europejskich, albowiem w przypadku otwartych mistrzostw Europy, których regulamin dopuszcza udział zawodników, będących obywatelami państw spoza Europy, wszyscy zawodnicy występują łącznie, podlegają jednej klasyfikacji medalowej i nagradzani są wyłącznie w zależności od osiągniętego wyniku, bez względu na obywatelstwo. Skoro regulamin dopuścił do udziału w mistrzostwach zawodników spoza Europy to poza kontrolą organu pozostaje czy zawodnik ten mógł brać udział w danej konkurencji. Również kwestia czy zawody mają charakter zawodów otwartych czy też zamkniętych pozostaje w gestii ich organizatora.
Wobec tego, w ocenie Sądu I instancji, nie była uzasadniona taka interpretacja § 4 ust. 2 rozporządzenia, że udział zawodnika w mistrzostwach Europy oznacza wyłącznie jego udział w mistrzostwach Europy zamkniętych albowiem z przepisu tego nie wynika, że udział w mistrzostwach Europy otwartych, w których przecież jest większa konkurencja i co za tym idzie trudniej osiągnąć określony wynik, został wyłączony z możliwości ubiegania się o przyznanie stypendium sportowego.
Podsumowując, Sąd I instancji stwierdził, że jedynym kryterium przyznania stypendium winna być ilość osób biorących udział w danej konkurencji (12 z 8 państw) i miejsce zajęte w klasyfikacji.
Minister Sportu i Turystyki wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając go w całości, domagając się jego uchylenia w całości i rozpatrzenie skargi przez jej oddalenie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
- 1. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. – naruszenie prawa materialnego, to jest naruszenie § 4 ust. 2 pkt 1 lit a) oraz § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sportu i Turystyki z dnia 15 października 2012 r. przez błędną wykładnię, polegającą na nieprawidłowym rozumieniu pojęcia zawody sportowe "mistrzostwa Europy", uznaniu, że "mistrzostwa Europy" z ww. przepisów rozporządzenia dzielą się na "otwarte" i "zamknięte" oraz niewłaściwie przyjmując, że stypendium sportowe może zostać w świetle przedmiotowego rozporządzenia przyznane członkowi kadry narodowej także za udział i zajęte miejsce w zawodach sportowych, nazwanych "otwartymi mistrzostwami Europy".
Powołane w zarzucie przepisy rozporządzenia należy w zakresie pojęcia zawody "mistrzostwa Europy" rozumieć literalnie, ściśle oraz zgodnie z nadanym tym zawodom przez regulaminy organizacji międzynarodowych je organizujących tj. dotyczą faktycznie "mistrzostw Europy", a nie dotyczą innych zawodów sportowych, rankingów, które są podobnie nazwane, np. "otwarte mistrzostwa Europy", ale nie są "mistrzostwami Europy" w rozumieniu przepisów ww. rozporządzenia;
Ewentualnie, na wypadek uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że podstawa skargi kasacyjnej z pkt 1 nie zasługuje na uwzględnienie, w ramach podstawy skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – w zw. z art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. zarzucił:
- 2. nieprawidłowe ustalenia przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku stanu faktycznego, sprowadzające się do uznania, że "zawodnicy występowali (w zawodach) bez rozróżnienia na ich pochodzenie z Europy lub kraju pozaeuropejskiego i byli łącznie sklasyfikowani", związane z błędną oceną działań Organu – ponieważ Sąd I instancji zdaje się stwierdzać w uzasadnieniu wyroku, że to Organ w niniejszej sprawie ogranicza udział w mistrzostwach Europy zawodników z innych państw pozaeuropejskich, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy, w zawodach sportowych, prowadzone były przez organizatora dwa równoległe wydarzenia medalowe tj. mistrzostwa Europy oraz otwarte zawody międzynarodowe dla wszystkich zawodników – które to naruszenie prowadziło w efekcie do niesłusznego uwzględnienia skargi.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że przepisy nie definiują zawodów sportowych "mistrzostwa Europy", należy posługiwać się tym pojęciem w znaczeniu przyjętym w sporcie, nadanym przez regulaminy organizacji międzynarodowych przeprowadzających zawody sportowe. Błędne przez Sąd I instancji ustalenie znaczenia pojęcia "mistrzostwa Europy", znajdującego się w treści ww. przepisów rozporządzenia MSiT polega na braku właściwego rozumienia pojęć stosownych w sporcie, a odnoszącego się do sytemu międzynarodowego współzawodnictwa sportowego. Regulaminy zawodów tzw. "otwartych"/ zawodów w formule "open" polegają na możliwości udziału każdego zainteresowanego zawodnika startem w nich i sprawdzeniem swoich umiejętności, stopnia przygotowania aktualnej formy sportowej na tle innych zawodników, z którymi nie mógłby się zmierzyć ze względu np. na słaby poziom sportowy tej aktywności sportowej (sportu) w swoim kraju, na swoim kontynencie lub nawet z braku możliwości zorganizowania rywalizacji w danym sporcie.
Wszystkie wyniki uzyskane w rywalizacji sportowej w formule "otwartej"/open są ujmowane – jak również miało to miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy – w protokole zawodów z zastrzeżeniem, że w przypadku rozgrywania mistrzostw kontynentalnych (np. Europy czy też Azji) do klasyfikacji zajętych miejsc w ww. mistrzostwach zalicza się te wyniki, które dotyczą państw, które wchodzą w skład danego regionu geograficznego – kontynentu.
W zakresie drugiego zarzutu autor skargi kasacyjnej podkreślając, że zgłasza go "na wypadek nieuwzględnienia przez Naczelny Sąd Administracyjny" zarzutu naruszenia prawa materialnego, wskazał, że należy opowiedzieć się za tym nurtem orzecznictwa sądowego i piśmiennictwa prawniczego, który dopuszcza możliwość kwestionowania ustaleń faktycznych zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera prawidłowego stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Przed odniesieniem się do jej poszczególnych zarzutów przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (której w niniejszej sprawie nie stwierdzono), a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Zarzuty skargi kasacyjnej zostały oparte na obu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a., jednak, co podkreślał również autor skargi kasacyjnej, wiodący charakter ma zarzut naruszenia prawa materialnego, wyrażający się w dokonaniu przez Sad I instancji błędnej wykładni § 4 ust. 2 pkt 1 lit. a oraz § 5 ust. 1 rozporządzenia polegającej na nieprawidłowym rozumieniu pojęcia zawody sportowe "mistrzostwa Europy", w konsekwencji Sąd wadliwie zaklasyfikował zawody sportowe w powerliftingu w A. jako "otwarte" mistrzostwa Europy, za które może otrzymać stypendium sportowe członek kadry narodowej.
Z zarzutem tym nie można się zgodzić. Stosownie do treści § 4 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia członek kadry narodowej, który uczestniczył we współzawodnictwie sportowym objętym programem igrzysk olimpijskich, igrzysk paraolompijskich, igrzysk głuchych oraz w mistrzostwach świata lub mistrzostwach Europy w konkurencjach olimpijskich, może otrzymać stypendium, jeżeli w igrzyskach zajął 1 miejsce – do wysokości 3,30- krotności podstawy. Z kolei, § 5 ust. 1 stanowi, że członek kadry narodowej może otrzymać stypendium, jeżeli w zawodach, o których mowa w § 4 ust. 2 i 3, brało udział co najmniej 12 osób, a w konkurencjach zespołowych, co najmniej 8 drużyn, osad lub załóg.
Sąd I instancji oceniając te przepisy wskazał, że w zawodach w A. – Otwartych Mistrzostwach Europy IPC w Powerlliftingu ("The IPC Powerlifting European Open Championships"), które odbyły się 22 – 28 maja 2013 r., w konkurencji mężczyzn do 88 kg startowało 12 zawodników z 10 krajów, w tym 11 zawodników z Europy i 1 ze zjednoczonych Emiratów Arabskich, zawodnicy występowali bez rozróżnienia na ich pochodzenie z Europy lub z kraju pozaeuropejskiego i byli łącznie klasyfikowani. Prawidłowo Sąd I instancji uznał, że § 5 ust. 1 rozporządzenia nie ogranicza liczby ani pochodzenia uczestników wymienionych zawodów wyłącznie do krajów europejskich, zatem w sytuacji, w której regulamin zawodów dopuszczał udział zawodników pochodzących z krajów pozaeuropejskich a wszyscy zawodnicy występowali łącznie, podlegali jednej klasyfikacji medalowej i nagradzani byli wyłącznie w zależności od osiągniętych wyników, bez względu na obywatelstwo wskazaną w tym przepisie przesłankę należało uznać za spełnioną.
Jednocześnie należy podkreślić, że organ w toku postępowania administracyjnego nie kwestionował, że zawody w A. miały rangę mistrzostw Europy, a podstawą odmownych decyzji było wyłącznie niespełnienie warunków z § 5 ust. 1 rozporządzenia, a więc wzięcie udziału w konkurencji przez zbyt małą liczbę uczestników (z krajów europejskich).
Dodać należy, że dokonana przez Sąd I instancji wykładnia ww. przepisów rozporządzenia uwzględnia również i to, że ustawa z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie w art. 32 ust. 1 upoważnia Ministra właściwego do spraw kultury fizycznej do przyznania członkowi kadry narodowej okresowego stypendium sportowego za osiągnięte wyniki sportowe "we współzawodnictwie międzynarodowym". Brak jest zatem podstaw, aby z zawodów międzynarodowych wyłączać zawody mające charakter mistrzostw Europy, które jednak w regulaminie dopuszczają start również zawodników z krajów pozaeuropejskich.
Nie są również zasadne zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Jeśli chodzi o zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. to nie został on nawet jednym zdaniem uzasadniony, ponadto należy zauważyć, że jako podstawę prawną uchylenia decyzji Sąd I instancji wskazał art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, a nie zarzucany 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., co uniemożliwia ustosunkowanie się do tego zarzutu.
Co do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., to przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazanie co do dalszego postępowania. Wskazany przepis określa zatem wymogi formalne uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego. W judykaturze prezentowany jest pogląd, że wskazany przepis może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (vide: uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r. II FPS 8/09).
Ponadto, przyjmuje się, że aczkolwiek uzasadnienie sporządzane jest po wydaniu orzeczenia, sporządzenie go z uchybieniem zasad określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 1868/06, LEX nr 417759). Taka sytuacja występuje przede wszystkim wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia sporządzone jest w sposób uniemożliwiający jego kontrolę instancyjną, w szczególności skutkiem braku wymaganych przez ustawodawcę elementów konstrukcyjnych (por. wyroki NSA: z dnia 27 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1771/06, z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt I GSK 1185/07, z dnia 17 lipca 2009 r.).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego żaden z tych przypadków nie zachodzi w niniejszym postępowaniu.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera stan faktyczny, ponadto w niewadliwy sposób realizuje funkcję perswazyjną – zupełnie inną kwestią jest natomiast siła przekonywania zawartych w nim argumentów, co prowadzi do wniosku, że brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku – jak również funkcję kontroli trafności wydanego w sprawie orzeczenia, co z kolei nie pozbawia Naczelnego Sądu Administracyjnego możliwości skontrolowania zaskarżonego wyroku w zakresie, który wyznaczony został granicami wniesionego środka zaskarżenia.
Z tych wszystkich względów, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za bezzasadne, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę tę oddalił.