Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 13 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie lub Sąd I instancji) oddalił skargę R K (dalej: skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD) z dnia [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej.
GITD decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 3.000 zł za wykonywanie przejazdu po drodze krajowej nr 92 bez uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 260), dalej: u.d.p.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, GITD utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
WSA w Warszawie oddalając skargę na powyższą decyzję stwierdził, że dokonanie przez skarżącego przejazdu bez wniesienia opłaty elektronicznej nie budzi wątpliwości. Okoliczność ta nie jest również kwestionowana przez skarżącego. Jedynym podnoszonym zarzutem jest okoliczność, że skarżący nie mógł wziąć czynnego udziału w postępowaniu z powodu nieznajomości języka polskiego, przez co nie mógł wypowiedzieć się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
Sądu I instancji wyjaśnił, że w oparciu o art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 224 ze zm.) organ, który wydaje decyzje administracyjne, nie ma obowiązku zapewniania podmiotom zagranicznym tłumacza. Taki obowiązek nie wynika także z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem zarzut pełnomocnika skarżącego odnoszący się do niezapewnienia tłumacza podczas kontroli drogowej nie zasługuje na uwzględnienie. Organ prowadzący postępowanie nie miał takiego obowiązku w świetle obowiązujących przepisów.
WSA podkreślił, że w postępowaniu wywołanym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący miał profesjonalnego pełnomocnika władającego językiem polskim. Mógł zatem choćby na tym etapie postępowania składać wszelkie dowody i wnioski, czego jednak nie uczynił. Ustalony stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości - w toku postępowania zbadano wszystkie istotne okoliczności niniejszej sprawy.
R K zaskarżył wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i uchylenia poprzedzających go decyzji a także zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
- - prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 4 ustawy o języku polskim, poprzez błędne uznanie, że w świetle obecnych przepisów każdy obcokrajowiec znajdujący się na terenie Polski ma obowiązek władać językiem polskim, co miałoby wykluczać obowiązek zapewnienia stronie tłumacza podczas kontroli drogowej, co z kolei doprowadziło do błędnej subsumpcji dotyczącej naruszenia art. 10 k.p.a. przez organ;
- - przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej: p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy podczas postępowania administracyjnego strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;
- - z ostrożności procesowej, w razie nieuwzględnienia powyższych zarzutów, naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy skarżący wskazał, iż postępowanie organu dotknięte było wadą, polegającą na pozbawieniu strony możliwości złożenia wyjaśnień i uwag przy czynności kontroli (art. 10 k.p.a.), będącej decydującą okolicznością ocenianą w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.
Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna R K została oparta na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji Sąd II instancji w pierwszej kolejności odnosi się do zarzutów, które podnoszą naruszenia prawa procesowego, a dopiero w dalszej do zarzutów wskazujących naruszenia prawa materialnego. Konieczność zachowania takiej kolejności rozpoznania zarzutów kasacyjnych jest spowodowana tym, że ocena prawidłowości stosowania prawa materialnego jest uzależniona od ustalenia, że stan faktyczny sprawy jest niesporny albo że nie został skutecznie zakwestionowany w postępowaniu kasacyjnym.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia skarżonego wyroku.
W ocenie NSA nietrafny jest podniesiony w tej skardze zarzut naruszenia przepisów postępowania. W jego ramach skarżący kasacyjnie twierdzi, że wyrok Sądu I instancji narusza prawo, bo nie uwzględnił skargi, w sytuacji gdy w postępowaniu przed organami transportu drogowego doszło do pozbawienia strony prawa do brania czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. Z tego powodu, zdaniem skarżącego kasacyjnie, wyrok narusza treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a.
Tak postawiony zarzut kasacyjny nie ma prawnego uzasadnienia. Analiza akt sprawy i uzasadnienia wyroku Sądu I instancji nie potwierdzają trafności zarzutu. Przede wszystkim oddalenie skargi nastąpiło na podstawie art. 151 p.p.s.a., bo to jest przepis, który pozwala orzekać w ten sposób. Przepisem takim nie jest i nie może być art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/, bo to jest podstawa do uwzględnienia skargi. Skoro skarga kasacyjna stawia błędnie zarzut, to tym samym jest wadliwa formalnie, co w konsekwencji nie daje podstaw do merytorycznej oceny wyroku z punktu widzenia tak zbudowanego zarzutu.
Sąd II instancji zauważa i podkreśla, że skarga kasacyjna to sformalizowany środek prawny, nadto profesjonalny, zatem formalne uchybienia w jego konstrukcji pozbawiają NSA możliwości oceny wyroku. W rozpoznawanej sprawie sytuacja jest o tyle specyficzna, że uzasadnienie skargi kasacyjnej w ogóle nie odnosi się do tej kwestii. Tym bardziej jest to błąd formalny, który uzasadnia uznanie zarzutu za nietrafny, bo w tym zakresie skarga narusza treść art. 174 pkt 2 p.p.s.a., więc nie wyjaśnia na czym polega istotny wpływ podniesionego naruszenia na rozstrzygnięcie.
Za oczywiście niezasadny należało uznać zarzut kasacyjny podnoszący naruszenie prawa materialnego, czyli art. 4 ustawy o języku polskim. Zarzut ten również jest formalnie wadliwy, gdyż nie wskazuje przepisów naruszonych przez Sąd I instancji, jednak pomimo tej wady Sąd II instancji może odnieść się do istoty zarzutu. Możliwość taka wynika z uchwały NSA z dnia 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA nr 1/2010, poz. 1
Sąd I instancji nie naruszył art. 4 u.j.p., bo ten przepis nie był podstawą prawną orzekania i nie był stosowany w postępowaniu przed organami i Sądem I instancji. Zatem nie można było naruszyć przepisu, który nie był stosowany. Z treści art. 4 u.j.p. wynika zakres używania języka polskiego przez określone instytucje i podmioty prawa publicznego. Nie wynika z niej obowiązek ustanowienia tłumacza dla cudzoziemca uczestniczącego w postępowaniu administracyjnym. Zresztą takiego obowiązku nie przewidują także przepisy procesowe.
Z tych powodów nie można podzielić poglądu wyrażonego w skardze kasacyjnej związanego z naruszeniem art. 4 u.j.p. jako prawa materialnego mającego zastosowanie w sprawie. Wobec tego tak postawiony zarzut kasacyjny należało uznać za niezasadny.
Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.