Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 26 czerwca 2014 r., oddalił skargę D. G. na informację Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (w skrócie: ARiMR) z dnia [...] listopada 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych.
I
Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.
D. G. (dalej: skarżący) złożył w dniu [...] kwietnia 2013 r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013.
W dniu [...] sierpnia 2013 r. do [...] Oddziału ARiMR wpłynęło uzupełnienie wniosku o przyznanie pomocy. Ponownie przeprowadzona weryfikacja wniosku o przyznanie pomocy oraz załączonych do niego dokumentów wykazała, iż zachodzi potrzeba usunięcia braków i złożenia wyjaśnień. W związku z tym, ARiMR pismem z dnia [...] października 2013 r. wezwała skarżącego do uzupełnienia wniosku; wezwanie zostało doręczone w dniu [...] października 2013 r. Termin do uzupełnienia wniosku upłynął w dniu [...] listopada 2013 r., jednak skarżący nie złożył uzupełnień i wyjaśnień do wniosku.
Zaskarżonym rozstrzygnięciem z dnia [...] listopada 2013 r. ARiMR – w oparciu o art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013 r. poz. 173; dalej: ustawa o wspieraniu) – odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanej pomocy finansowej, ze względu na zaistnienie okoliczności określonych w § 18 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013 (Dz.U. Nr 139, poz. 883 ze zm.; dalej: rozporządzenie MRiRW). W uzasadnieniu pisma ARiMR wskazała, że w związku z brakiem uzupełnienia i niedostarczeniem poprawnych dokumentów i wyjaśnień, organ odmówił przyznania pomocy.
Pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. D. G. zwrócił się do organu o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie pomocy ze środków PROW, uzasadniając to faktem, że pismo wzywające do uzupełnienia braków wniosku nie zostało prawidłowo doręczone do rąk adresata. Wezwanie, jak podkreślił skarżący, zostało doręczone jego kuzynce, która nie posiada obywatelstwa polskiego i nie zna polskich przepisów prawa.
Pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. Łódzki Oddział ARiMR odmówił przywrócenia terminu do dokonania czynności, gdyż na potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej pismo z dnia [...] października 2013 r. widnieje czytelny podpis D. G. wraz z datą odbioru.
Pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. skarżący wezwał Prezesa ARiMR do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi Prezes ARiMR pismem z dnia [...] lutego 2014 r. nie uwzględnił wezwania.
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem, D. G. wniósł skargę domagając się uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia ARiMR, podnosząc m.in. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, co w konsekwencji spowodowało wydanie przez organ rozstrzygnięcia o odmowie przyznania pomocy; a także art. 43 k.p.a. poprzez przyjęcie, że zaskarżone pismo zostało doręczone do rąk adresata, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że zostało doręczone do rąk obywatela obcego kraju, który nie miał świadomości prawnej.
W motywach skargi jej autor wskazał, że korespondencję odebrała N. G. i omyłkowo zostało zaznaczone, że odebrał wezwanie D. G., za co ponosi winę – zdaniem skarżącego – listonosz R. G., który złożył stosowne oświadczenie potwierdzające tę okoliczność.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik ARiMR wniósł o jej oddalenie, podkreślając nieusunięcie przez skarżącego braków wniosku, pomimo dwukrotnego wezwania ze strony organu. Natomiast zarzut skargi w zakresie nieprawidłowego doręczenia wezwania z dnia [...] października 2013 r. zdaniem pełnomocnika organu nie może zostać uwzględniony, gdyż korespondencja została doręczona w trybie zastępczym zgodnie z art. 43 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zgodnie z § 18 ust. 3 rozporządzenia MRiRW – jeżeli wniosek o przyznanie pomocy zawiera inne niż określone w ust. 1 i 2 nieprawidłowości lub braki, Agencja wzywa wnioskodawcę, w formie pisemnej, do ich usunięcia w terminie 21 dni od dnia doręczenia wezwania. Z kolei stosownie do § 18 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia – jeżeli wnioskodawca, pomimo wezwania do usunięcia nieprawidłowości lub braków, o których mowa w ust. 3 usunął w terminie nie wszystkie nieprawidłowości lub braki, Agencja wzywa wnioskodawcę, w formie pisemnej, do usunięcia pozostałych nieprawidłowości lub braków w terminie 21 dni od dnia doręczenia wezwania. W myśl § 18 ust. 5 rozporządzenia – jeżeli wnioskodawca pomimo wezwania do usunięcia pozostałych nieprawidłowości lub braków nie usunął ich w terminie, pomocy nie przyznaje się, o czym Agencja informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej, podając przyczyny nieprzyznania pomocy. Przepis art. 22 ust. 3 ustawy, dotyczący odmowy przyznania pomocy, stosuje się odpowiednio.
WSA stwierdził, że ARiMR miała obowiązek dwukrotnego wezwania skarżącego do uzupełniania braków wniosku, zgodnie z procedurą opisaną wyżej. Wezwania takie, wyraźnie wskazujące na braki wniosku, zostały wystosowane przez ARiMR do skarżącego w dniu [...] czerwca i [...] października 2013 r. Skarżący, przy pierwszym wezwaniu nie nadesłał i nie dostarczył wszystkich wymaganych dokumentów (pomimo zgody na wydłużenie terminu do ich uzupełnienia), zatem prawidłowo organ wystosował drugie wezwanie z dnia [...] października 2013 r. Jednak o ile skarżący nie kwestionował prawidłowości doręczenia pierwszego wezwania, o tyle podważył prawidłowość doręczenia wezwania z dnia [...] października 2013 r.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, iż na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pisma z [...] października 2013 r. widnieje podpis "G." i nieco wyżej nadpisane ("D.") oraz wskazanie, że przesyłkę doręczono adresatowi. Natomiast na dalszym etapie prowadzonego postępowania administracyjnego, jak i w treści skargi wnioskodawca podnosił, że pismo nie zostało mu skutecznie doręczone, gdyż przesyłkę odebrała jego kuzynka – N. G., co potwierdza oświadczenie złożone w dniu [...] grudnia 2013 r. przez listonosza R. G. Poczta Polska pismami z dnia [...] stycznia i [...] lutego 2014 r. poinformowała organ, że przesyłka została doręczona N. G., która jest dorosłym domownikiem skarżącego, była znana listonoszowi i zobowiązała się do oddania przesyłki adresatowi. Natomiast listonosz błędnie uzupełnił potwierdzenie odbioru.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, istniały zatem przesłanki do przyjęcia, iż ww. osoba mogła być uznana za dorosłego domownika w rozumieniu art. 43 k.p.a. uprawnionego do skutecznego odbioru korespondencji. Tym samym, podane wyżej okoliczności sprawy pozwalają uznać, że pismo z dnia [...] października 2013 r. zostało doręczone prawidłowo i WSA na tej podstawie stwierdził, podzielając stanowisko ARiMR, że wezwanie do uzupełnienia braków wniosku zostało skutecznie doręczone skarżącemu w trybie doręczenia zastępczego na podstawie art. 43 k.p.a.
Sąd pierwszej instancji nie zgodził się również z zarzutem naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., zgodnie bowiem z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. stosowanie powyższych przepisów zostało wyłączone, a zatem stawiany zarzut jakoby organ był zobowiązany do ich zastosowania nie znajduje uzasadnienia.
II
Skargę kasacyjną wniósł D. G. zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie:
- a) prawa materialnego, tj. art. 43 k.p.a. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że osoba która odebrała w dniu [...] października 2013 r. przesyłkę poleconą z Poczty Polskiej – N. G. jest dorosłym domownikiem, w sytuacji gdy nie zostały spełnione przesłanki doręczenia zastępczego;
- b) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu art. 151 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. wobec nieprzedstawienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku takich ustaleń i dowodów, jakie mogły przemawiać za oddaleniem skargi oraz wobec całkowicie dowolnego ustalenia, że N. G. czasowo przebywająca w domu skarżącego została uznana za dorosłego domownika.
Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
Pełnomocnik ARiMR w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna podlega oddaleniu ponieważ nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Rozpoznając skargę kasacyjną w zakresie przytoczonych w niej podstaw kasacyjnych, które sprowadzają się do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 43 k.p.a., należy przede wszystkim wyjaśnić, że dokonanie ustaleń co do okoliczności faktycznych i ocena dowodów należy do organu administracji, który załatwia sprawę administracyjną. Zadaniem sądu administracyjnego, który kontroluje legalność działania organu administracji jest ocena czy zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem.
W rozpoznawanej sprawie problem prawny dotyczy więc tego, czy organ administracji prawidłowo zastosował art. 43 k.p.a. przyjmując, że skarżącemu zostało skutecznie doręczone wezwanie o uzupełnienie wniosku zawarte w piśmie z dnia [...] października 2013 r.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że organ miał podstawy do ustalenia, że wezwanie z dnia [...] października 2013 r. zostało doręczone w dniu [...] października 2013 r. N. G. jako dorosłemu domownikowi skarżącego w mieszkaniu skarżącego. Podstawę do takiego ustalenia stanowiło pismo Poczty Polskiej z dnia [...] stycznia 2014 r., z którego wynika, że listonosz doręczył pismo N. G., która znana było listonoszowi jak bratowa skarżącego.
Skarżący, poza twierdzeniem, że N. G. nie jest domownikiem, nie wskazał żadnych okoliczności, które podważyłyby to ustalenie. W szczególności skarżący nie podnosi, że pismo z dnia [...] października 2013 r. doręczone bratowej w dniu [...] października 2013 r. nie zostało mu oddane. Nie jest kwestionowane przez skarżącego, że N. G. w czasie pobytu w Polsce mieszkała w mieszkaniu skarżącego. To, że N. G. ma własny dom na Ukrainie, nie oznacza, że w czasie pobytu w Polsce nie może być domownikiem skarżącego. Także to, że N. G. nie posiada obywatelstwa polskiego nie podważa skuteczności doręczenia, albowiem dorosłym domownikiem w rozumieniu art. 43 k.p.a. może być cudzoziemiec. Nie ma również znaczenia prawnego to, że N. G. nie miała wiedzy co do znaczenia doręczonego jej pisma, skoro jej rola ograniczała się do oddania pisma skarżącemu.
W tym stanie rzeczy nie można skutecznie zarzucić, że Sąd pierwszej instancji dokonał wadliwej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, stwierdzając, że organ administracji prawidłowo zastosował art. 43 k.p.a. w okolicznościach sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę za niezasadny również należy uznać zarzut naruszenia art. 151 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. Skoro Sąd uznał, iż organ wydał zaskarżone rozstrzygnięcie zgodnie z prawem to nie naruszył art. 151 p.p.s.a. oddalając skargę.
Natomiast całkowicie niezrozumiałe jest powoływanie się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej na "brak winy strony skarżącej w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a." gdyż Sąd pierwszej instancji nie kwestionował tego, że skarga została wniesiona w terminie.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.