Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 listopada 2011 r., V SA/Wa 1439/11, po rozpoznaniu skargi M.B. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych uchylił rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym piśmie.
Sąd I instancji przyjął za podstawę następujące okoliczności.
Dnia 10 stycznia 2011 r. została zawarta umowa darowizny między skarżącym a jego rodzicami, w wyniku której nabył on gospodarstwo rolne. Skarżący złożył w dniu 14 stycznia 2011 r. w Mazowieckim Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o dofinansowanie w ramach działania,,Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013. Jednocześnie – stosownie do zaświadczenia wystawionego przez Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rozwoju Rolnictwa – skarżący uzyskał wpis do rejestru producentów dnia 18 stycznia 2011 r. i na ten dzień przysługiwała mu kwota mleczna w wysokości 43 930 kg.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...], zastępca Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR odmówił skarżącemu przyznania pomocy finansowej.
W uzasadnieniu powyższego pisma organ wskazał, że zgodnie z § 5a ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 -2013 (Dz. U. Nr 193, poz. 1396 i 1397; dalej: rozporządzenie) o pomoc dotyczącą priorytetu "środki towarzyszące restrukturyzacji sektora mlecznego", o którym mowa w art. 16a ust. 1 lit. e Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, mogą ubiegać się osoby, które wpisane są do rejestru producentów, o którym mowa w art. 13 ust 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 11, poz. 65 i Nr 97, poz. 799 oraz z 2010 r. Nr 148, poz. 990), i w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy przysługuje im kwota indywidualna, o której mowa w tej ustawie, w wysokości co najmniej 20 000 kg.
Organ podniósł, że wniosek o pomoc został złożony w dniu 14 stycznia 2011 r., natomiast z załączonego w formie samouzupełnienia zaświadczenia Dyrektora OT ARR nr [...] z dnia 18 stycznia 2011 r. wynika, że wnioskujący jest wpisany do rejestru producentów dopiero od dnia 18 stycznia 2011.
W konsekwencji organ stwierdził, że na dzień złożenia wniosku o przyznanie pomocy, tj. 14 stycznia 2011 r., wnioskodawca nie był wpisany do rejestru producentów i nie posiadał indywidualnej kwoty mlecznej, a tym samym – nie spełniał niezbędnej do przyznania pomocy przesłanki przewidzianej przez § 5a ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.
Skarżący pismem z dnia 20 kwietnia 2011 r. wezwał do usunięcia naruszenia prawa.
Prezes ARiMR pismem z dnia [...] maja 2011 r. znak: [...] poinformował skarżącego o negatywnym wyniku rozpatrzenia wezwania do usunięcia prawa.
Na pismo ARiMR z dnia [...] kwietnia 2011 r., [...], skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M.B., domagając się uchylenia zawartego w nim rozstrzygnięcia.
Skarżący powyższemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 21 ust. 2 pkt. 1-2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków EFR (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) i niedziałanie na podstawie przepisów prawa oraz niewypełnienie obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 listopada 2011 r., V SA/Wa 1439/11, uchylił rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym piśmie.
W uzasadnieniu Sąd I instancji zwrócił uwagę, że stosownie do § 5a ust.1 pkt 2 rozporządzenia możliwość ubiegania się o pomoc na operację dotyczącą priorytetu, o którym mowa w art. 16a ust. 1 lit. e rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 (priorytet: środki towarzyszące restrukturyzacji sektora mleczarskiego), jest uzależniona od spełnienia dwóch przesłanek: uzyskania wpisu do rejestru producentów oraz posiadania w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy kwoty indywidualnej w wysokości co najmniej 20 000 kg.
W tym kontekście Sąd I instancji nie zgodził się z organem, że skarżącemu dopiero od dnia 18 stycznia 2011 r., kiedy to został wpisany do rejestru producentów, przysługuje kwota indywidualna dla dostawcy hurtowego.
Zdaniem Sądu I instancji przejście prawa do indywidualnej ilości referencyjnej, o którym mowa w art. 30 ust. 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 93, poz. 897 ze zm.) następuje z mocy prawa, a dokonywany przez dyrektora OT ARR wpis do rejestru producentów o przejściu tego prawa ma jedynie charakter deklaratoryjny. Oznacza to – w przekonaniu Sądu I instancji – że w dniu zawarcia umowy darowizny gospodarstwa rolnego pomiędzy skarżącym a jego rodzicami (10 stycznia 2011 r.) prawo do indywidualnej ilości referencyjnej przeszło na niego jako nabywcę gospodarstwa.
W konsekwencji Sąd I instancji – wobec stwierdzenia, że skarżący spełnił przesłanki udzielenia mu wnioskowanej pomocy – uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Prezes ARiMR, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia na rzecz organu kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach przewidzianych przez art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. organ zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na wadliwej ocenie materiału dowodowego prowadzącej do uznania, że ARiMR dokonała wadliwej interpretacji przepisów ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych.
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. organ zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni § 5a ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, co w rezultacie doprowadziło do uznania przez Sąd I instancji, że nie było podstaw do odmowy przyznania wnioskowanej pomocy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł, że nie jest prawdą, iż ARiMR dokonała wadliwej interpretacji przepisów ustawy o organizacji rynków mleka i przetworów mlecznych. Zdaniem skarżącego kasacyjnie ARiMR posłużyła się jedynie zaświadczeniem wystawionym w dniu 18 stycznia 2011 r. przez Dyrektora OT ARR w Warszawie, a zatem nie przeprowadzała wykładni przepisów przywołanej ustawy, ale działając w zaufaniu do dokumentu urzędowego, powołała się jedynie na stan, który wynikał z tego zaświadczenia.
Ponadto organ wskazał, że – w jego przekonaniu – ubieganie się o wnioskowaną pomoc wiąże się z koniecznością spełnienia wszystkich warunków określonych przepisami do uzyskania pomocy. W szczególności więc nie jest dopuszczalne, aby spełnienie określonych wymogów nastąpiło dopiero po pewnym czasie od dnia złożenia wniosku albo żeby stan spełnienia wymogów pierwotnie osiągnięty został w którymś momencie zniweczony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu.
Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która – co należy podkreślić – w niniejszej sprawie nie zachodzi.
Wobec takich regulacji poza sporem pozostaje okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
Odnosząc się do zarzutu sformułowanego na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., należy w pierwszej kolejności wskazać, że stosownie do § 5a rozporządzenia o pomoc na operację dotyczącą priorytetu "Środki towarzyszące restrukturyzacji sektora mleczarskiego" mogą ubiegać się wskazane w tym przepisie podmioty, o ile spełniają one szczegółowe warunki wskazane w § 2-5 rozporządzenia, są wpisane do rejestru producentów przewidzianego przez art. 13 ust. 1 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych, w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy przysługuje im kwota indywidualna w wysokości co najmniej 20 000 kg oraz co najmniej od roku prowadzą one działalność rolniczą w zakresie produkcji mleka.
W niniejszej sprawie sporna jest wykładnia warunku sformułowanego w § 5a ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, z którego wynika, że o przewidzianą tym aktem pomoc mogą ubiegać się podmioty wpisane do rejestru producentów przewidzianego przez art. 13 ust. 1 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych, którym w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy przysługuje kwota indywidualna.
W ocenie organu, z przepisu tego wynikają dwie odrębne przesłanki ubiegania się o przewidzianą rozporządzeniem pomoc, które muszą być spełnione w dniu złożenia wniosku. Poglądu tego nie można podzielić. Jak przyjmuje się bowiem w orzecznictwie, stosownie do art. 30 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych przejście na nabywcę gospodarstwa prawa do kwoty indywidualnej następuje ex lege w chwili zbycia gospodarstwa producenta, zaś wpis, którego dokonuje właściwy miejscowo dyrektor OT ARR w oparciu o art. 30 ust. 4 tej ustawy, ma jedynie charakter deklaratoryjny (zob. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 18 grudnia 2012 r., V SA/Wa 2021/12; z dnia 20 września 2006 r., IV SA/Wa 1147/06; z dnia 3 października 2006 r., IV SA/Wa 1163/06). Art. 30 ust. 1 przywołanej ustawy wiąże bowiem skutek w postaci przejścia kwoty indywidualnej z producenta na nabywcę gospodarstwa z samym jego zbyciem, nie zaś wpisem dokonywanym przez dyrektora OT ARR, który – co należy podkreślić – w zakresie tej czynności jest związany treścią wypisu aktu notarialnego stwierdzającego zbycie gospodarstwa rolnego.
Charakter wpisu do rejestru producentów pozwala więc przyjąć w okolicznościach tej sprawy, że w istocie § 5a ust. 1 pkt 2 rozporządzenia przewiduje w stosunku do nabywcy jeden warunek konieczny do spełnienia na dzień złożenia wniosku o pomoc w ramach priorytetu "Środki towarzyszące restrukturyzacji sektora mleczarskiego", tj. przysługiwanie wnioskodawcy w dniu złożenia wniosku kwoty indywidualnej w wysokości co najmniej 20 000 kg. Przejście prawa do kwoty indywidualnej jest bowiem niezależne od wpisu do rejestru, a jednocześnie możliwe do stwierdzenia także w inny sposób niż na podstawie danych umieszczonych w rejestrze producentów, np. wypisu aktu notarialnego. Przemawia za tym także fakt, że sam analizowany przepis rozporządzenia wskazuje, że na dzień złożenia wniosku przez nabywcę musi być spełniony jedynie warunek posiadania kwoty indywidualnej w odpowiedniej wysokości, nie zaś – dokonania wpisu w rejestrze producentów przed złożeniem wniosku.
W konsekwencji więc brak wpisu w rejestrze nabywcy nie może być przesłanką wyłączającą udzielenie pomocy w ramach wspomnianego priorytetu, w szczególności że – co należy podkreślić – nieuzyskanie wpisu na dzień złożenia wniosku o pomoc może być niezależne od strony, a wynikać np. opieszałości organu, który go dokonuje. Z tych względów dopuszczalne jest spełnienie przesłanki wpisu do rejestru przez nabywcę gospodarstwa rolnego także po dniu złożenia wniosku o udzielenie pomocy. Z tych przyczyn należy uznać za zasadny pogląd Sądu I instancji zakładający, że skarżący – jako że przed dniem złożenia wniosku uzyskał prawo do indywidualnej ilości referencyjnej w związku z nabyciem gospodarstwa rolnego – mógł skutecznie ubiegać się o pomoc w ramach priorytetu "Środki towarzyszące restrukturyzacji sektora mleczarskiego".
Odnosząc się natomiast do zarzutu sformułowanego na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. należy wskazać, że – jak przyjmuje się w literaturze i orzecznictwie – zarzut skargi kasacyjnej oparty na art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skuteczny jedynie wtedy, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności gdy nie zawiera któregoś z elementów konstrukcyjnych wymienionych w przywołanym przepisie, a zatem: zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, a także – jeśli sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji – wskazań co do dalszego postępowania (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lipca 2012 r., II GSK 1012/12 oraz II GSK 1807/11). W tym kontekście, dokonując oceny zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami płynącymi z powołanego przez kasatora art. 141 § 4 p.p.s.a., należy wskazać, że Sąd I instancji prawidłowo przedstawił przebieg postępowania administracyjnego w sprawie, zarzuty skargi wniesionej przez Marcina Brudnowskiego oraz stanowisko Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jednocześnie przytaczając i szczegółowo wyjaśniając podstawę prawną rozstrzygnięcia, tj. przepisy rozporządzenia oraz ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych.
Trzeba więc uznać, że sformułowany przez kasatora zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. jest niezasadny. Jednocześnie godzi się zauważyć, że zawarte w skardze kasacyjnej uzasadnienie przywołanego zarzutu nie znajduje oparcia w treści zaskarżonego wyroku. Kasator podnosi bowiem, że naruszenie 141 § 4 p.p.s.a. nastąpiło przez przyjęcie w uzasadnieniu tego orzeczenia, że Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w niniejszej sprawie dokonała samodzielnej interpretacji przepisów ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych. Tymczasem w treści kontrolowanego uzasadnienia takie ani analogiczne sformułowanie nie zostało zawarte.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.