Uzasadnienie
Wyrokiem z 25 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Gl 605/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu skargi A. Spółki z o.o. w G., uchylił postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] kwietnia 2015 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a także zasądził zwrot kosztów postępowania.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Decyzją z [...] listopada 2014 r. Śląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w Katowicach nałożył na A. Sp. z o.o. w G. (dalej: skarżąca, spółka) karę pieniężną w wysokości 8000 zł. Przesyłka adresowana do prezesa zarządu spółki zawierająca powyższą decyzję została dwukrotnie awizowana i uznana za prawidłowo doręczoną.
Wnioskiem z [...] marca 2015 r. pełnomocnik spółki zwrócił się do Głównego Inspektora Transportu Drogowego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wskazał, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującej się spółki, która nie została w sposób prawidłowy poinformowana o pozostawieniu pisma w Urzędzie Pocztowym. Pomimo rzekomego awizowania przesyłki, spółka nie otrzymała żadnej informacji w oddawczej skrzynce pocztowej czy też na drzwiach biura lub innego pomieszczenia. Na potwierdzenie swoich twierdzeń wskazał, że strona w toku postępowania odbierała wszystkie kierowane do niej przesyłki oraz czynnie brała udział w postępowaniu.
Postanowieniem z [...] kwietnia 2015 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji. Wskazał, że strona nie uprawdopodobniła braku winy, bowiem nie wykazała, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło na skutek niezależnych od niej okoliczności. Nadto strona nie przedłożyła żadnego dowodu, który świadczyłby, że nie otrzymała zawiadomienia o przesyłce pozostawionej w Urzędzie Pocztowym. Zdaniem organu również z analizy wcześniej doręczanych przesyłek nie wynika, aby istniały jakieś nieprawidłowości w tym zakresie.
WSA w Gliwicach uchylił zaskarżone postanowienie.
Sąd stwierdził, że organ pominął okoliczność, że skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu wyjaśniła, że nie znała treści decyzji z [...] listopada 2014 r., gdyż ta nie została jej doręczona, o jej wydaniu dowiedziała się dopiero w momencie otrzymania upomnienia do zapłaty wymierzonej kary pieniężnej. Tymczasem, niemożność zapoznania się z decyzją z jakichkolwiek przyczyn może stanowić usprawiedliwioną przeszkodę do dokonania w terminie określonej czynności procesowej.
Zdaniem Sądu organ nie podjął żadnych działań w celu wyjaśnienia, czy faktycznie nie doręczono skarżącej zawiadomienia o pozostawionej w Urzędzie Pocztowym przesyłce, tym bardziej, że wszystkie wcześniejsze przesyłki były doręczone bezpośrednio stronie i nie były awizowane, podobnie jak postanowienie GITD. Organ nie wskazał również, w jaki to inny sposób strona miałaby uprawdopodobnić brak doręczenia, poza stwierdzeniem, że takie doręczenie nie miało miejsca. WSA wskazał, że należało dokonać sprawdzenia tej okoliczności zarówno poprzez przesłuchanie osoby, która doręczała przesyłkę w celu ustalenia miejsca pozostawienia zawiadomienia, w konsekwencji potwierdzenia lub wykluczenia możliwości usunięcia tego zawiadomienia przez osobę nieuprawnioną, nadto ustalenia sposobu odbierania przesyłek przez skarżącą. Dopiero tak ustalone okoliczności stanu faktycznego dałyby możliwość prawidłowej oceny w zakresie przyjęcia, że decyzja została skarżącej doręczona prawidłowo, w wyniku skutecznego dręczenia zastępczego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył organ, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej p.p.s.a.) w związku z art. 15, art. 7 i 77 § 1 w związku z art. 58 § 1 i 2, art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej: k.p.a.), które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie przez Sąd, że organ wydał postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania bez wyjaśnienia powołanych przez skarżącą przyczyn mających uprawdopodabniać brak winy w niedochowaniu przez nią terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy w świetle znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia doręczenia decyzji przyczyna, na którą powołała się skarżąca była niewiarygodna, wobec czego organ miał wszelkie podstawy odmówić stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Aby w pełni odnieść się do zarzutów skargi kasacyjnej, należy na wstępie wskazać, że art. 183 § 1 p.p.s.a. wprowadza zasadę związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Sąd ten z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w art. 183 § 2 p.p.s.a, a która na gruncie niniejszej sprawy nie wystąpiła. Z powyższego wynika, że NSA może zbadać legalność zaskarżonego wyroku jedynie w kontekście zarzutów skargi kasacyjnej, a nie całokształtu sprawy, i w zakresie wniosków w niej zawartej.
Autor skargi kasacyjnej, stawiając zarzuty, może je oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej zostały oparte na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Formułując zarzut oparty na tej podstawie, autor skargi kasacyjnej powinien nie tylko wskazać, jaki przepis postępowania został naruszony, lecz również uzasadnić, jaki wpływ na wynik sprawy miało to naruszenie. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a zaskarżonym orzeczeniem sądu I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy (vide: wyrok NSA z 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1333/09).
Istota sprawy sprowadza się do ocenienia, czy zasadnie Sąd I instancji uznał, że organ nie podjął wystarczających środków dowodowych w celu stwierdzenia, czy strona zawiniła uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego. GITD stanął na stanowisku, że jeżeli powołane przez stronę we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności są – zdaniem organu – niewiarygodne, to miał on podstawę do odmówienia przywrócenia terminu, bez konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Z poglądem tym Naczelny Sąd Administracyjny na gruncie niniejszej sprawy się nie zgadza.
Słusznie Sąd I instancji zauważył, że organ nie wyjaśnił, czy przesyłka zawierająca decyzję była prawidłowo awizowana, to znaczy czy zawiadomienie było pozostawione przez osobę doręczającą przesyłkę w sposób umożliwiający jego odebranie przez skarżącą spółkę. Oznacza to, że organ nie zweryfikował twierdzeń skarżącej, że nie zostało spółce przekazane zawiadomienie o pozostawieniu w placówce operatora pocztowego przesyłki zawierającej decyzję z [...] listopada 2014 r., nie zostało skonfrontowane z aktami sprawy. Nie zostało również wszczęte postępowanie reklamacyjne, mające na celu ustalenie, czy doszło do prawidłowego awizowania ww. przesyłki. W tych okolicznościach Sąd I instancji słusznie uznał, że dopiero dokładne wyjaśnienie tych okoliczności będzie mogło stanowić podstawę do stwierdzenia, czy wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest zasadny.
Wobec tego zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 i 2 i z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. okazał się być nieuzasadniony.
Ponadto, należy również stwierdzić, że autor skargi kasacyjnej nie wykazał również, jaki wpływ na wynik sprawy miało zarzucane naruszenie przepisów postępowania, więc również z uwagi na błędną konstrukcję zarzutu i jego uzasadnienia zarzut ten nie mógł być uwzględniony.
Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 15 k.p.a., wprowadzającego zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, i art. 59 § 2 k.p.a., stanowiącego o właściwości organu do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. NSA nie mógł dokonać kontroli stanowiska Sądu I instancji co do tych przepisów przede wszystkim z tego powodu, że zarzut ten nie został w żaden sposób w sprawie uzasadniony, co – z uwagi na wymóg uzasadnienia zarzutów, określony w art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. – nakazuje uznanie, że został on błędnie sformułowany. Ponadto, przepisy te nie były podstawą wydania przez Sąd I instancji zaskarżonego wyroku, więc tym bardziej nie mogły być przez WSA naruszone. Tym samym zarzut naruszenia tych przepisów nie poddaje się ocenie NSA.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.