Uzasadnienie
I. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z 25 października 2019 r. nr WP.8140.8.73.2019 na podstawie art. 39a ust. 1 pkt 3, art. 39f ust. 1, art. 39l ust. 1 i art. 92a ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 58 ze zm. - dalej jako utd) oraz na podstawie Ip. 4.2. i lp. 4.3. załącznika nr 4 do wskazanej ustawy, nałożył na O.A. (dalej jako skarżący, strona) karę pieniężną w łącznej kwocie 2.000 zł za dwa naruszenia w postaci: wykonywania przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz wykonywania przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
Organ wyjaśnił, że 19 kwietnia 2019 r. około godziny 10:55 w W. ul. [...] poddano kontroli drogowej pojazd marki [...] o nr rej. [...], którym kierował A.P. Podczas kontroli ujawniono, że kierowca nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy
- II. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z 25 maja 2020 r. nr BP.501.2393.2019.0155.WA7.3118 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Mazowieckiego WITD.
- III. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 listopada 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 1452/20 uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Mazowieckiego WITD, a także orzekł o kosztach postępowania.
WSA wyjaśnił, że organy prawidłowo przyjęły, że skarżący wykonywał zarobkowy przewóz osób, o którym mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 utd. Zachowanie skarżącego, który nie zapewnił, aby kierowca posiadał aktualne, wymagane prawem badania, wyczerpuje znamion naruszenia z lp. 4.2 i 4.3 złącznika nr 4 do utd i art. 92a ust. 2 i 8 utd.
Przyczyną uwzględniania skargi było jednak pominięcie reguły, wyrażonej w art. 92a ust. 10 utd.
W sprawie jest bezsporne, że decyzją MWITD z 25 października 2019 r. nr WP.8140.2.200.2019 nałożono na skarżącego karę pieniężną w łącznej wysokości 8.800 zł z tytułu naruszeń z lp. 1.5. i 2.11. załącznika nr 3 do ustawy. Decyzją GITD z 25 maja 2020 r. nr BP.501.2392.2019.0155.WA7.3078, utrzymano to rozstrzygnięcie w mocy, zaś skargę strony WSA w Warszawie oddalił wyrokiem z 15 października 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 1422/20.
Co istotne w tamtym postępowaniu organy przypisały skarżącemu status podmiotu wykonującego przewóz drogowy. Podstawą wymierzenia kary w niniejszej sprawie był zaś art. 92a ust. 2 utd oraz lp. 4.2. i 4.3. załącznika nr 4 do utd.
WSA przyjął zatem, że za ten sam czyn, szczegółowo opisany w protokole kontroli z 19 kwietnia 2019 r., wymierzono skarżącemu karę zarówno na podstawie art. 92a ust. 1 utd, za delikty określone w załączniku nr 3 do utd, jak i na podstawie art. 92a ust. 2 utd, za delikty określone w załączniku nr 4 do utd. W sprawach przypisano skarżącemu odpowiednio status podmiotu wykonującego transport drogowy oraz innej osoby wykonującej czynności związane z przewozem drogowym. W tym stanie rzeczy zastosowanie powinien znaleźć art. 92a ust. 10 utd.
IV. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł GITD zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 92a ust. 10 oraz art. 92a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2019 r. poz. 58, dalej także u.t.d.), Ip. 1.5, Ip. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d. oraz Ip. 4.2 i Ip. 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że w niniejszej sprawie, w bezspornie ustalonym stanie faktycznym, zastosowany powinien być przepis art. 92a ust. 10 u.t.d., podczas gdy w sprawie brak było podstaw do uznania, że zachowanie skarżącego stanowiące naruszenia, o których mowa w Ip. 1.5 i Ip. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d,, stanowiło jednocześnie naruszenia określone w Ip. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d., a tym samym brak było przesłanek do nałożenia na skarżącego kary wyłącznie na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d.
Strona skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA w Warszawie.
W obu przypadkach wniosła również o orzeczenie o kosztach postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
- V. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz o orzeczenie o kosztach postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
- VI. Skarga kasacyjna jest zasadna.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, jednakże bierze z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują jednak przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego przeprowadzonego przez WSA, które ustawodawca enumeratywnie wylicza w art. 183 § 2 p.p.s.a.
VII. Skarżący kasacyjnie organ wskazał jako podstawę sformułowanego zarzutu art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Zakwestionował zatem wyrok WSA poprzez błędne zastosowanie prawa materialnego w postaci art. 92a ust. 1, 2 i 10 utd w związku z właściwymi liczbami porządkowymi załączników nr 3 i 4 do tej ustawy Zdaniem organu WSA popełnił jednak błąd co do rozumienia przesłanek dających podstawę do nałożenia na skarżącego wykonującego przewóz osób kary za brak po stronie kierowcy orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazany zarzut kasacyjny jest trafny, gdyż słusznie organ podnosi w nim, że zaskarżony wyrok narusza art. 92a ust. 1 i 2 utd w związku z art. 92a ust. 10 utd, bowiem błędnie przyjmuje, że skoro skarżącemu wymierzono karę na podstawie art. 92a ust. 1 utd, za dwa delikty określone w załączniku nr 3 do utd, to wymierzenie jej na podstawie art. 92a ust. 2 utd, za delikty określone w załączniku nr 4 do utd nie jest już możliwe w myśl zasady wyrażonej w art. 92a ust. 10 utd co do tej samej osoby i za to samo zdarzenie.
W kontekście powyższego należy zwrócić uwagę, że zastosowanie art. 92a ust. 10 utd, a więc nałożenie na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub podmiot wykonujący inne czynności związane z tym przewozem tylko kary na podstawie załącznika nr 3 może mieć miejsce wtedy, gdy czyn naruszający prawo jest jednocześnie opisany w załączniku nr 3 i 4. Sytuacja taka nie ma jednak miejsca w przypadku występującym w rozpoznawanej sprawie, bowiem nie ma tu jednoczesności naruszeń opisanych w obu załącznikach. W rozpoznawanej sprawie jednoczesność może być odnoszona tylko i wyłącznie do kontekstu sytuacyjnego, który sprowadza się do stwierdzenia, że skarżący wykonując skontrolowany w dniu 19 kwietnia 2019 r. przewóz osób z naruszeniem prawa jednocześnie dopuścił się różnych (wielu) naruszeń tj. braku spełnienia wymogu konstrukcyjnego użytego pojazdu oraz braku zgłoszenia auta do posiadanej licencji - lp. 1.5. i 2.11. załącznika nr 3 jak również braku wymaganych badań - lp. 4.2. i 4.3. załącznika nr 4.
W tym zakresie nie można jednakowoż przyjąć, że wystąpiła jednoczesność prawna czynów, a do takiej kategorii ustawodawca nawiązuje i odwołuje się w art. 92a ust. 10 utd.
Zastosowanie art. 92a ust. 10 utd może więc mieć miejsce wówczas, gdy w sprawie o naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym czyn podmiotu wskazanego w tym przepisie jest jednocześnie naruszeniem przewidzianym w załączniku nr 3 i załączniku nr 4 do ustawy. Chodzi zatem o swego rodzaju jednorodzajowość tych naruszeń. Nie spełnia tego wymogu sytuacja, gdy jedynie ta sama osoba ukarana została na podstawie naruszenia załącznika nr 3 do utd i jednocześnie organ ukarał ją za naruszenie wynikające z tego samego zdarzenia na podstawie załącznika nr 4 do utd, które jest jednakże rodzajowo inne. O tożsamości czynów w rozumieniu art. 92a ust. 10 utd można mówić bowiem wtedy, gdy przedmiotowe znamiona każdego konkretnego naruszenia w świetle treści poszczególnych pozycji załącznika nr 3 i 4 do tej ustawy są jednolite. Sam więc fakt wykonywania krajowego transportu drogowego i ujawnienia naruszeń w ramach jednej kontroli nie spełnia tego wymagania. Nie ma bowiem zakazu nakładania kar za stwierdzone podczas jednej kontroli naruszenia, przewidziane w załącznikach nr 3 i 4, w oderwaniu od rodzaju tych naruszeń.
Wobec stwierdzenia zasadności podniesionego zarzutu kasacyjnego oraz uznania, że istota sprawy sądowoadministracyjnej została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a. - uchylił zaskarżony wyrok oraz oddalił skargę strony na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenia polegające na wykonywaniu przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, podzielając w tym zakresie niezakwestionowane przez skarżącego stanowisko sądu pierwszej instancji, że skarga jest bezzasadna.
W istocie WSA oceniając okoliczności sprawy uznał, że gdyby nie art. 92a ust. 10 utd, kara byłaby w pełni uzasadniona. Tej oceny strona skarżąca przez WSA nie zakwestionowała, zatem wobec stwierdzonego wadliwego zastosowania art. 92a ust. 10 utd orzeczono jak w sentencji.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.). Na koszty te składa się uiszczony wpis od skargi kasacyjnej oraz kosztów zastępstwa procesowego organu w postępowaniu kasacyjnym.