Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z [..] października 2010 r, sygn. akt VI SA/Wa [..] oddalił skargę S. M. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z [..] kwietnia 2010 r. nr [..] w przedmiocie sprostowania omyłek pisarskich.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym:
Decyzją z [...] stycznia 2010 r. nr 02 [..] Dyrektor [..] Oddziału Wojewódzkiego NFZ stwierdził, że S. M. (skarżący) podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej nieprzerwanie od [..] kwietnia 1999 r. do [..] kwietnia 2008 r. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie.
Postanowieniem z [..] marca 2010 r., nr [..], na podstawie art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm), zwanej dalej: k.p.a., Dyrektor [..] Oddziału Wojewódzkiego NFZ sprostował z urzędu oczywiste omyłki pisarskie zawarte w decyzji z [..] stycznia 2010 r. uznając, że:
- - w uzasadnieniu decyzji na stronie pierwszej zamiast wyrazów: "Pismem z dnia [..].09.2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych..." powinno być: "Pismem z dnia [..].12.2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych..."
- - w uzasadnieniu decyzji na stronie drugiej zamiast wyrazów: "... informujące, że we wpisie numerem [...] dokonano..." powinno być: "... informujące, że we wpisie numerem [..] dokonano..." oraz
- - w uzasadnieniu decyzji na stronie drugiej zamiast wyrazów: "W dniu [..].11.2009 r. [..] wystosował..." powinno być: "W dniu [..].12.2009 r. [..] wystosował...".
W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, iż dokonane sprostowanie oczywistych omyłek pisarskich w przedmiotowej decyzji w żaden sposób nie wpływa na jej treść.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie zarzucając, że organ dokonując sprostowania z urzędu swojej decyzji, zasugerował zmianę stanu faktycznego, którego jednak nie uwzględnił wydając decyzję z [..] marca 2010 r. W konsekwencji skarżący, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z [..] listopada 2006 r., sygn. akt [..], wskazał, że organ nie powinien w trybie sprostowania wskazywać na inne dokumenty oraz na inną datę zmian w ewidencji działalności gospodarczej.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia Prezes NFZ postanowieniem z [..] kwietnia 2010 r., nr [..], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm. - zwanej dalej ustawą o świadczeniach), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, iż w niniejszej sprawie sprostowano jedynie oczywiste omyłki w tekście uzasadnienia decyzji z [..] marca 2010 r. Prezes NFZ wskazał, iż stwierdzone omyłki pisarskie w żaden sposób nie wpłynęły na istotę rozstrzygnięcia zawartego w przedmiotowej decyzji Dyrektora [..] Oddziału Wojewódzkiego NFZ.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skarżący zarzucił postanowieniu Prezesa NFZ naruszenie art. 113 § 1 k.p.a. - poprzez jego zastosowanie pomimo braku przesłanek określonych tym przepisem. Skarżący stwierdził w uzasadnieniu, iż organ sprostował błędy dopiero po złożeniu odwołania od decyzji Dyrektora [..] Wojewódzkiego Oddziału NFZ. Skarżący zarzucił, iż organ nie mógł dokonać sprostowania decyzji poprzez wskazanie innych dat zmian w ewidencji działalności gospodarczej, gdyż ustalenia te są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Według skarżącego takie błędy decyzji powinny być korygowane w trybie odwoławczym. Zdaniem skarżącego działania organu naruszają zasadę dwuinstancyjności orzekania przez organy administracji. Podobnie wadliwe jest – zdaniem strony – dokonywanie zmian dat pism, na podstawie których wydano rozstrzygnięcie w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Organ wyjaśnił, iż pierwsza z omawianych omyłek pisarskich zawarta na stronie pierwszej decyzji Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego NFZ dotyczyła informacji odnośnie daty pisma, w którym Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w T., Inspektorat w G. zwrócił się do [..] Oddziału Wojewódzkiego NFZ o ustalenie obowiązku podlegania przez skarżącego ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Kolejna omyłka, jak wskazał organ, dotyczyła jedynie daty pisma kierowanego do skarżącego, w którym organ poinformował stronę o wszczęciu postępowania. Prezes NFZ podkreślił, iż sprostowane błędy pisarskie nie prowadziły do istotnych zmian wpływających na merytoryczną treść rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wskazał, że zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Oczywistość błędu pisarskiego wynikać powinna bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wyroku lub innymi okolicznościami. Oczywista omyłka, w rozumieniu wspomnianego przepisu k.p.a., to widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazów, widocznie mylna pisownia, czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu.
Sąd podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjęto tezę, iż sprostowanie nie może prowadzić do zmiany merytorycznej rozstrzygnięcia, a przedmiotem sprostowania nie mogą być mylne ustalenia stanu faktycznego organu administracji lub mylne zastosowanie przepisu prawnego.
Sąd przypomniał również, że organ w wydanej przez siebie decyzji może dokonać sprostowania błędów stanowiących oczywiste omyłki w każdym czasie, nawet po przekazaniu skargi do sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uznał, że błędy i omyłki sprostowane w decyzji Dyrektora [..] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z [..] stycznia 2010 r. stwierdzającej podleganie przez skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, miały ewidentnie charakter oczywistych omyłek, w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a. Sąd wskazał, że sprostowanie wskazanych przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ błędnych dat pism nie stworzyło w istocie żadnych nowych dokumentów (dowodów) w sprawie, na podstawie których organ administracyjny wydał rozstrzygnięcie, ani nie spowodowało jakiejkolwiek zmiany stanu faktycznego, czy też prawnego ustalonego w spornym rozstrzygnięciu organu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł S. M. Wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej: P.p.s.a., poprzez nie wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia i nie odniesienie się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji.
W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że Sąd I instancji nie odniósł się w żaden sposób do przesłanek zastosowania art. 113 k.p.a., ani nie nawiązał do treści tego przepisu. Tym samym w żaden sposób nie wyjaśnił podstaw prawnych rozstrzygnięcia.
Naruszenie to, zdaniem skarżącego, mogło być również konsekwencją braku ustosunkowania się Sądu do argumentów podnoszonych w skardze, w szczególności powołania się na zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego ujętej w art. 15 k.p.a. Zasada ta ustala prawo do pełnej kontroli sprawy, w kształcie w jakim została rozpatrzona przez organ pierwszej instancji, w szczególności w oparciu o motywy wskazane w uzasadnieniu decyzji. Przywołana zasada w ocenie skarżącego ma wpływ na wykładnię i zakres zastosowania przepisu art. 113 k.p.a., tj. możliwości sprostowania z urzędu wydanej decyzji, w dodatku po jej zaskarżeniu. W stanie faktycznym sprawy administracyjnej sprostowania dotyczyły m.in. dat zmian w ewidencji działalności gospodarczej oraz innych danych istotnych dla przedmiotu orzekania.
Ponadto, w ocenie skarżącego, uchybienia organu pierwszej instancji świadczyły o braku wymaganej staranności w rozpatrywaniu sprawy zawartych m.in. w art. 7 i 8 k.p.a., co jest przedmiotem badania przez organ drugiej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw ani zarzutów, a zatem należało ją oddalić.
Badanie zasadności powołanych w skardze kasacyjnej podstaw poprzedzić należy przypomnieniem, że skarga ta jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia, którego elementy konstrukcyjne i treściowe wyznaczają granice jej rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do art. 176 P.p.s.a. podstawy kasacyjne powinny być również uzasadnione. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych jest zatem obligatoryjnym elementem skargi kasacyjnej.
Oznacza to, że autor skargi kasacyjnej nie może ograniczyć się tylko do wskazania przepisu prawa, który w jego ocenie został naruszony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Ma również obowiązek uzasadnić w czym dopatruje się uchybienia temu przepisowi. Sąd drugiej instancji uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego, czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku, a nawet prawa do badania, czy w sprawie wystąpiły inne naruszenia prawa. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone, uzasadniając jednocześnie swoje stanowisko.
W niniejszej sprawie zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego. Autor skargi kasacyjnej wskazał bowiem na naruszenie art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., poprzez nie wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia i nie odniesienie się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji. Ponadto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano na naruszenie art. 7,8,15 i 113 k.p.a.
Odnosząc się do tak postawionych zarzutów w zakresie naruszenia przepisów procesowych, w pierwszej kolejności należy wskazać, że Sąd pierwszej instancji odniósł się do zarzutów zawartych w skardze. W szczególności Sąd ten dokonał analizy art. 113 § 1 k.p.a. i doszedł do wniosku, że organ pierwszej instancji miał uprawnienia do dokonania rektyfikacji decyzji pierwszoinstancyjnej. Swoje stanowisko Sąd poprał poglądami NSA wyrażonymi w orzecznictwie. Sąd doszedł do trafnego wniosku, zgodnie z którym sprostowanie nie stworzyło w danej sprawie żadnych nowych dokumentów (dowodów), na podstawie których zapadło rozstrzygnięcie.
W orzecznictwie NSA zwraca się uwagę na to, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. może być skuteczny tylko wtedy, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności gdy nie zawiera któregoś z elementów konstrukcyjnych wymienionych w powyższym przepisie (wyrok NSA z 14.09.2011 r., II GSK 1390/11, LEX nr 965107). W tej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji zostało sporządzone w sposób jak najbardziej umożliwiający jego weryfikację.
Niezależnie od przedstawionych powyżej spostrzeżeń w dalszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z postanowieniami art. 174 pkt 2 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawach naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle tego przepisu do zachowania formy skargi kasacyjnej nie wystarczy powołanie się na przepis wymieniający podstawy skargi kasacyjnej, ale konieczne jest także uzasadnienie podnoszonej podstawy skargi przez wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone i - co szczególnie należy podkreślić - na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienia zatem wymaga stanowisko, że uchybienie procesowe "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy". W przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest w ogóle możliwa, samo zaś pismo pozostaje namiastką środka odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 15 września 2010 r., II FSK 719/09, opubl. Lex). Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych.
W skardze kasacyjnej wskazano jedynie, że naruszenie przepisów procedury, w tym art. 7, 8, 15 i 113 k.p.a., a także art. 141 § 4 i 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku. W sytuacji oparcia skargi kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., dla skutecznego podania należycie określonej podstawy kasacyjnej nie wystarczy ogólne przywołanie formuły, zgodnie z którą "naruszenie przepisów mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia" lub też, że "naruszenie przepisów miało istotny wpływ na treść orzeczenia". W takim przypadku konieczne jest bowiem wykazanie, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Decydująca w tym zakresie jest przede wszystkim argumentacja zawarta w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W skardze kasacyjnej autor w żaden sposób nie wykazał jednak dlaczego w tej sprawie naruszenie przepisów procesowych mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia.
W orzecznictwie NSA przyjmuje się powszechnie, że stawiając zarzut naruszenia prawa procesowego, ze względu na postanowienia art. 174 pkt 2 w zw. z art. 176 P.p.s.a. nie jest wystarczające przytoczenie formuły, w myśl której naruszenie określonego przepisu procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nieodzowne jest wykazanie, że naruszenie procedury mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej musi zatem wykazać, że między uchybieniem procesowym, a wydanym w sprawie wyrokiem podlegającym zaskarżeniu musi zachodzić związek przyczynowy wskazujący na potencjalną możliwość innego wyniku postępowania sądowego (zob. wyrok NSA z dnia 31 marca 2011 r., I OSK 2070/10, LEX nr 785810).
Mając na względzie wszystkie powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.