Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem dnia 11 kwietnia 2017 r., oddalił skargę B. M. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] lutego 2016 r., w przedmiocie stwierdzenia uchybienia do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Naczelnik Urzędu Celnego II w Warszawie decyzją z dnia [...] maja 2015 r. wymierzył skarżącej, karę pieniężną w wysokości 60.000,00 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. W uzasadnieniu decyzji pouczono stronę o prawie wniesienia odwołania do Dyrektora Izby Celnej w Warszawie za pośrednictwem organu pierwszoinstancyjnego, w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. Decyzja ta została uznana za doręczoną skarżącej w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej, w dniu 11 czerwca 2015 r.
W dniu 5 stycznia 2016 r. (data nadania) strona wniosła odwołanie od wymienionej decyzji.
Objętym skargą postanowieniem Dyrektor Izby Celnej w Warszawie stwierdził, że odwołanie datowane na 4 stycznia 2016 r. (data nadania 5 stycznia 2016 r.), uzupełnione pismem datowanym na 8 stycznia 2016 r. (data nadania 8 stycznia 2016 r.), wniesione zostało z uchybieniem terminu.
Sąd I instancji oddalając skargę na to postanowienie wskazał, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej decyzję Naczelnik Urzędu Celnego II w Warszawie wynikało, że listonosz z powodu niemożności jej doręczenia w dniu 28 maja 2015 r. pozostawił przesyłkę na okres 14 dni w urzędzie pocztowym O. [...] w Z.. Z powodu niepodjęcia awizowanej przesyłki we wskazanym w zawiadomieniu terminie, doręczyciel ponownie w dniu 8 czerwca 2015 r. pozostawił w skrzynce skarżącej zawiadomienie o przesyłce (awizo powtórne). Pomimo zawiadomienia Skarżąca nie odebrała korespondencji. Z uwagi na powyższe w dniu 15 czerwca 2015 r. przesyłka została zwrócona do nadawcy.
Sąd przywołując treść art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej stwierdził, że skoro decyzja organu I instancji została uznana za doręczoną stronie w dniu 11 czerwca 2015 r. to czternastodniowy termin do złożenia odwołania zaczął biec od następnego dnia, tj. od 12 czerwca. Termin do wniesienia odwołania upłynął zatem z dniem 25 czerwca 2015 r. Skarżąca odwołanie wniosła dopiero w dniu 5 stycznia 2016 r., tj. ponad pół roku po upływie ustawowego terminu zakreślonego dla dokonania tego środka prawnego.
Odnosząc się do podnoszonych przez stronę skarżącą okolicznościach mających wskazywać na nieprawidłowości w doręczeniu decyzji, powołując się na brak informacji o miejscu pozostawienia awizowanej przesyłki oraz braku podpisu doręczającego listonosza, Sąd nie uznał żadnych zastrzeżeń co do prawidłowości doręczenia adresatowi zawiadomienia o awizowanej przesyłce. Na kopercie widnieje wyraźna pieczątka wskazująca na datę nadania przesyłki, datę pozostawienia pierwszego awizo, drugiego awizo a także datę zwrotu przesyłki. Zwrotka również pozostaje prawidłowo doręczona, ze wskazaniem dat oraz urzędu pocztowego w którym pozostawiono na 14 dni przesyłkę.
W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
B. M., skargą kasacyjną zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 133 § 1 oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 150 § 1, § 2, § 3 i § 4 Ordynacji podatkowej poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi w wyniku błędnego przyjęcia, że decyzja nakładająca na skarżącą karę pieniężną z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry została jej doręczona prawidłowo, tj. przez instytucję tzw. fikcji doręczenia w sytuacji gdy mając na uwadze uchybienia, które nastąpiły w wyniku zaniechania doręczającego, tj. braku wskazania informacji gdzie (i czy w ogóle) ponownie umieszczono zawiadomienie o powtórnie zawizowanej przesyłce, braku podpisu osoby doręczającej na zwrotnym poświadczeniu odbioru przesyłki oraz braku adnotacji na kopercie, że doręczyciel zawiadomił adresata o przesyłce w sposób określony w art. 150 Ordynacji podatkowej, a za które to zaniechania na zasadzie ryzyka odpowiada organ podatkowy, nie można uznać, że organ dopełnił ustawowego obowiązku weryfikacji prawidłowości doręczenia przy instytucji doręczenia zastępczego, jaki nakłada na niego wskazany przepis art. 150 o.p., stąd należy uznać, że wymieniona decyzja została skarżącej doręczona w sposób nieprawidłowy i w konsekwencji postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Warszawie powinno zostać uchylone.
Podnosząc ten zarzut skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia WSA w Warszawie oraz rozpoznanie skargi co do istoty na mocy art. 188 p.p.s.a., alternatywnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia WSA w Warszawie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie należnych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych za obie instancje.
Pismem procesowym z dnia 5 stycznia 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ nie ma uzasadnionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem legalność wyroku Sądu I instancji jedynie w zakresie zakwestionowanym przez autora skargi kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie.
W niniejszej skardze kasacyjnej sformułowano tylko zarzuty dotyczące naruszenia przepisów procesowych w stopniu istotnym, mającym wpływ na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego są one niezasadne.
Skarga kasacyjna została wniesiona na rozstrzygnięcie procesowego, tj. postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] lutego 2016 r. o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w Warszawie nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 60.000,00 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Jak zasadnie zauważył Sąd I instancji decyzja ta zawierająca pouczenie o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia została uznana za doręczoną skarżącej w trybie zastępczym w dniu 11 czerwca 2015 r. na podstawie art. 150 o.p. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki wynika, że listonosz z powodu niemożności jej doręczenia w dniu 28 maja 2015 r. pozostawił tą przesyłkę na okres 14 dni w urzędzie pocztowym O. [...] w Z.. Z powodu niepodjęcia awizowanej przesyłki we wskazanym w zawiadomieniu terminie, doręczyciel ponownie w dniu 8 czerwca 2015 r. pozostawił w skrzynce skarżącej zawiadomienie o przesyłce (tzw. powtórne awizo).
Pomimo zawiadomienia skarżąca nie odebrała korespondencji. W związku z tym w dniu 15 czerwca 2015 r. przesyłka została zwrócona do nadawcy. Tak ustalony stan faktyczny w sprawie nie budzi wątpliwości stron.
Zarzuty skargi kasacyjnej odnoszą się natomiast do przyjętej przez organ, a zaakceptowanej przez Sąd I instancji oceny, iż organ w sposób prawidłowy doręczył decyzję skarżącej kasacyjnie, tj. zgodnie z wymogami wynikającymi z treści art. 150 o.p. Zatem odnoszą się do kwestii czy zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.
Stosownie do treści art. 223 § 2 o.p. odwołanie od decyzji pierwszo instancyjnej wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Zasadnie zatem organ, a za nim Sąd I instancji uznały, iż skoro decyzja pierwszoinstancyjna została uznana za doręczoną stronie w dniu 11 czerwca 2015 r., to czternastodniowy termin do złożenia odwołania zaczął biec od następnego dnia, tj. od dnia 12 czerwca 2015 r.. Zatem termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 25 czerwca 2015 r. Skarżąca odwołanie wniosła dopiero w dniu 5 stycznia 2016 r., tj. ponad pół roku po upływie ustawowego terminu zakreślonego dla wniesienia tego środka prawnego.
Strona w skardze kasacyjnej (podobnie jak w skardze do Sądu I instancji) skupiła się przede wszystkim na wskazaniu okoliczności mających wskazywać na nieprawidłowości w doręczeniu decyzji, powołując się na brak informacji o miejscu pozostawienia awizowanej przesyłki oraz braku podpisu doręczającego listonosza. Jak zasadnie zauważył WSA z akt sprawy wynika, że doręczyciel zaznaczył w jaki sposób adresat został zawiadomiony o nadejściu przesyłki oraz gdzie i w jakim terminie może ją odebrać. "Skarżąca zarzuciła jednak brak na pocztowym dowodzie doręczenia informacji gdzie ponownie umieszczono zawiadomienie o awizowanej po raz drugi przesyłce.
Sąd zauważa, że na druku potwierdzenia odbioru informację o miejscu pozostawienia awizo i miejscu złożenia przesyłki listonosz umieszcza tylko przy pierwszym zawiadomieniu o awizowaniu przesyłki (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 786/16). Niezasadne jest zatem stanowisko, iż z uwagi na to, że przy drugim zawiadomieniu o awizowaniu przesyłki nie umieszczono informacji, gdzie pozostawiono awizo oraz gdzie została złożona przesyłka, w sprawie nie został spełniony wymóg określony w art. 150 § 1 o.p. Wskazać bowiem należy, że na druku potwierdzenia odbioru informacje o miejscu pozostawienia awiza i miejscu złożenia przesyłki listonosz umieszcza tylko przy pierwszym zawiadomieniu o awizowaniu przesyłki (por. wyrok NSA w W. z dnia 8 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FSK 993/14)." (s. 4 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela także pogląd Sądu I instancji co do możliwości uzyskania bez trudu przez stronę (w razie wątpliwości) informacji gdzie przesyłka o podanym numerze nadania się znajduje zarówno w najbliższym, w stosunku do miejsca zamieszkania strony, urzędzie pocztowym lub poprzez internet.
Rację ma także Sąd I instancji podkreślając, iż co do zarzutu braku podpisu doręczającego listonosza na pocztowym dowodzie doręczenia – należy zauważyć, że z akt sprawy wynika, iż - w dniu 28 maja 2015 r. "podczas pierwszego awizowania przesyłki, kiedy listonosz nie zastał adresata w miejscu zamieszkania, na pieczątce z datą pozostawienia zawiadomienia o awizowanej przesyłce, widnieje wraz z odręcznie napisaną datą podpis doręczającego listonosza. Na kolejnej pieczątce o awizowaniu przesyłki nie widnieje podpis listonosza, z tego powodu, że listonosz nie zabiera po raz kolejny z poczty przesyłki do doręczenia, a jedynie otrzymuje informację o zalegającej przesyłce i poleceniu dostarczenia kolejnego zawiadomienia (tzw. awizo) do adresata. Listonosz nie podejmuje więc kolejnej próby dostarczenia przesyłki do adresata, a jedynie doręczenia zawiadomienia (powtórnego awizo) o oczekującej na poczcie przesyłce.
Okoliczność ta, w ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości co do powodu braku podpisu listonosza na pieczątce z datą pozostawienia drugiego zawiadomienia o awizowanej przesyłce." (s.4-5 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA).
Zasadnie zatem Sąd I instancji przyjął, że nie można uznać żadnych zastrzeżeń co do prawidłowości doręczenia adresatowi zawiadomienia o awizowanej przesyłce. Na kopercie widnieje wyraźna pieczątka wskazująca na datę nadania przesyłki, datę pozostawienia I awizo, II awizo a w końcu także datę zwrotu przesyłki. Zwrotka również pozostaje prawidłowo doręczona, ze wskazaniem dat oraz urzędu pocztowego w którym pozostawiono na 14 dni przesyłkę. Tym bardziej nie można przyjąć, że doręczenie nie nastąpiło, jeśli adresat bez względu na odebrane zawiadomienie, nie zgłosi się po odbiór w wymaganym przepisami terminie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt I GSK 1815/14).
W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że WSA prawidłowo w niniejszej sprawie przyjął, iż nie miało miejsce naruszenie art. 150 § 1 pkt 1, § 2, § 3 i § 4 Ordynacji podatkowej przez organ administracji, a Dyrektor Izby Celnej w Warszawie nie naruszył prawa orzekając w zaskarżonym postanowieniu z [...] lutego 2016 r. na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 w zw. z art. 223 § 1 o.p., że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu.
Końcowo podkreślić trzeba, iż wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie pomieszczone w jej skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. są zasadne. Sąd I instancji w tej sprawie wydał wyrok po zamknięciu rozprawy w oparciu o akta sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a). Sprawę tenże Sąd rozstrzygnął w jej granicach (art. 134 § 1 p.p.s.a.), a nie dostrzegając naruszenia przepisów postępowania w stopniu istotnym, mającym wpływ wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1) lit c) p.p.s.a.), prawidłowo w oparciu o treść art. 151 p.p.s.a skargę na przedmiotowe postanowienie organu oddalił.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjna oddalił. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 204 pkt 1) p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2) lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1) lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).