Uzasadnienie
Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2015 r. o sygn. akt VI SA/Wa 616/15, wydanym w sprawie ze skargi T. Ł. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej, uchylono zaskarżoną decyzję.
Wyrok zapadł na tle następującego stanu faktycznego sprawy:
W dniu [...] sierpnia 2013 roku o godz. 19.01:55 na odcinku drogi ekspresowej S8 Radzymin (skrzyżowanie z drogą gminną nr 430731IW) - węzeł Wyszków Północ zespołu pojazdów, składający się z samochodu ciężarowego marki Citroen o nr. rej. [...] oraz przyczepy lekkiej marki SAM o nr. rej. [...], przejechał pod urządzeniem kontrolnym (bramownicą) nr [...] bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej. Powyższy fakt ustalono na podstawie zapisu ewidencyjnego [...] o treści: "a no DSRC no contract" wraz z dokumentacją fotograficzną. Dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów przekroczyła 3,5 tony. Na podstawie danych zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców organ prowadzący postępowanie ustalił właściciela pojazdu i wezwał go do wskazania kierującego pojazdem w momencie ujawnienia naruszenia. Z treści nadesłanego przez właściciela pojazdu oświadczenia wynikało, że w czasie ujawnionego naruszenia pojazdem samochodowym kierował T. Ł., dalej "skarżący".
Ustalenia te stały się podstawą decyzji Głównego Inspektor Transportu
Drogowego z dnia [...] października 2014r., którą nałożył on na skarżącego karę pieniężną w wysokości 3.000 zł. Skarżący pismem z dnia 18 listopada 2014 r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący podniósł m.in., że wezwany przez organ do wskazania osoby kierującej pojazdu wskazał siebie, gdyż obawiał się sankcji za niedopełnienie obowiązku wskazania kierującego, choć w istocie nie pamiętał, kto w danym dniu użytkował pojazd. Podniósł również, że nie jest w stanie wskazać osoby kierującej w dacie kontroli pojazdem, będącym jego własnością. Oświadczył również, że na przełomie sierpnia i września przebywał w Norwegii, co zostało potwierdzone adnotacjami w paszporcie.
Objętą skargą decyzją z dnia [...] grudnia 2014r., Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy zaaprobował ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji oraz podzielił ocenę prawną przez ten organ wyrażoną. Podniósł przy tym, że strona postępowania administracyjnego została ustalona w sposób właściwy, i jest nią T. Ł., który kierował w dniu [...] sierpnia 2013 roku kontrolowanym pojazdem. Odnosząc się do argumentacji i okoliczności podniesionych przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wskazał, że zgodnie z dyspozycją art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ zauważa, że dokonując ponownego rozpoznania sprawy dysponował dwoma oświadczeniami właściciela pojazdu, z których jedno wskazywało T. Ł. jako kierującego pojazdem w momencie kontrolowanego przejazdu, drugie zaś okoliczności tej zaprzeczało.
Dokonując swobodnej oceny dowodów organ dał wiarę oświadczeniu skarżącego złożonemu w dniu 14 stycznia 2014 r., zgodnie z którym kierującym zespołem pojazdów w momencie kontroli był T. Ł. nie dał zaś wiary oświadczeniu skarżącego, iż we wskazanej dacie zespołem pojazdów nie kierował. Organ wskazał, że zgodnie z art. 81 k.p.a., okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, co miało miejsce w niniejszym postępowaniu. Skarżący, pouczony o treści art. 10 §1 k.p.a., nie skorzystał z możliwości wzięcia czynnego udziału w postępowaniu, a przed otrzymaniem skarżonej decyzji nie wypowiedział się co do zebranych dowodów i nie zgłosił żadnego żądania.
Sąd I instancji uwzględniając skargę na tą decyzję, za przedwczesne uznał stanowisko organu, że to skarżący T. Ł. kierował zespołem pojazdów w momencie kontroli w dniu [...] sierpnia 2014r. bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Zdaniem Sadu decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Główny Inspektor Transportu Drogowego, wydając zaskarżoną decyzję, uchybił powyższym zasadom, a skutkiem takiego stanu rzeczy jest naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd wskazał, że zgodnie z art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. - w brzmieniu obowiązującym w dacie spornego przejazdu - karę pieniężną, o której mowa w tym przepisie, wymierza się kierującemu pojazdem, a więc osobie, która prowadzi pojazd w momencie zaistnienia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej (w razie braku tejże opłaty). Organ - zobowiązany w prowadzonym postępowaniu do ustalenia prawdy obiektywnej poprzez wyczerpujące zgromadzenie materiału dowodowego, a następnie jego pełne rozpatrzenie - zaniechał jednak rzetelnego wyjaśnienia istotnej w sprawie wątpliwości, a mianowicie, czy faktycznie w czasie spornego przejazdu to skarżący T. ł. kierował samochodem ciężarowym marki Citroen o nr. rej. [...] wraz z przyczepą. Ustalenia poczynione w tym zakresie - a oparte na oświadczeniu samego skarżącego z dnia 14 stycznia 2014 r. – zostały bowiem przez tego samego skarżącego podważone jego twierdzeniami wynikającymi z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a dotyczącymi tego, że w okresie, którego dotyczy decyzja, przebywał on za granicą.
Ww. twierdzenia skarżącego potwierdzać miały wpisy w jego paszporcie. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji potraktował ww. twierdzenia skarżącego wynikające z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jako kolejne jego oświadczenie w tej sprawie i dokonał oceny tego oświadczenia – w zestawieniu z tym złożonym w dniu 14 stycznia 2014 r. - i w ramach swobodnej oceny dowodów zdecydował, któremu oświadczeniu dać wiarę. Za wiarygodne uznał to z dnia 14 stycznia 2014 r., bo jak uzasadnił organ "skarżący żadną wiarą nie udowodnił, ani nie uprawdopodobnił podnoszonej przez siebie okoliczności przebywania poza granicami kraju w dacie kontrolowanego przejazdu". Tymczasem zdaniem Sądu skarżący powołał się na konkretny dowód w tym zakresie – nie przedstawiając go jednak, ani nie formułując jakichkolwiek wniosków dowodowych.
Sąd pierwszej instancji uznał, że podniesione przez skarżącego kwestie związane z jego nieobecnością w kraju maja istotne znaczenie sprawie i niezbędne jest prawidłowe ustalenie tej okoliczności w prawidłowo prowadzonym postępowaniu.
Główny Inspektor Transportu Drogowego wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie i oddalenie skargi, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skarga kasacyjna zarzuca naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 133 § 1, art. 134 § 1 ppsa w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnym przyjęciu, że organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, gdyż nie ustaliły i nie wyjaśniły w sposób należyty stanu faktycznego tj. nie wyjaśniły czy w czasie spornego przejazdu to skarżący T. Ł. kierował samochodem marki Citroen o nr rej. [...] wraz z przyczepą, wobec okoliczności, że skarżący T. Ł. w odpowiedzi na wezwanie do wskazania kierującego przedmiotowym pojazdem w dniu przeprowadzonej kontroli wskazał siebie, jako osobę kierującą pojazdem w tym czasie, nie wskazując żadnych innych osób, nie wypełniając także miejsca we wniosku na "dodatkowe wyjaśnienia" co stoi w jawnej opozycji do twierdzenia we wniosku strony o ponowne rozpoznanie sprawy, jakoby skarżący mógł jedynie wskazać siebie jako osobę prowadzącą.
Jak wywodzi skarga kasacyjna inicjatywa dowodowa spoczywała na skarżącym, który w toku całego postepowania nie przedłożył wskazywanego paszportu mającego potwierdzić jego absencję w kraju ani też nie formował wniosków w tym przedmiocie, natomiast organ dysponując już materiałem dowodowym i oświadczeniem strony nie gromadził w powyższym zakresie dodatkowych dowodów uznając, że gdyby wpis w paszporcie istniał to skrzący okazałby go w toku prowadzonego postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna jest oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Na wstępie niniejszych rozważań podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 ppsa skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ppsa, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji. Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, a z czym zgodzić się należy ze skargą kasacyjną, w toczącym się postępowaniu administracyjnym Główny Inspektor Transportu Drogowego w dobrym stopniu zgromadził i rozpatrzył materiał dowodowy na okoliczność nieuiszczenia przez skarżącego wymaganej opłaty elektronicznej za przejazd w dniu [...] sierpnia 2014r. o godz. 19:01:55 na odcinku drogi ekspresowej S8 Radzymin - węzeł Wyszków Północ. Fakt poruszania się przez pojazd kierowany przez skarżącego tym odcinkiem drogi został odnotowany przez urządzenie elektroniczne zlokalizowane na trwale usytuowanej tam bramownicy kontrolnej nr [...]), potwierdzony stosowną fotografią pojazdu skarżącego. Co istotne, to sam skarżący na wezwanie organu do wskazania kierującego przedmiotowym pojazdem dnia [...] sierpnia 2014r. wskazał siebie, jako osobę kierującą pojazdem w chwili zdarzenia, nie wskazując żadnych innych osób, jako potencjalnie mogących prowadzić jego pojazd w tym dniu. Należy wskazać, że skarżący wypełniając informację odnośnie wskazania osoby kierującej, nie wypełnił we wniosku miejsca "na dodatkowe wyjaśnienia" t.j części "C", co stoi w sprzeczności z późniejszymi twierdzeniami skarżącego jakoby mógł wskazać jedynie siebie jako osobę prowadzącą, a nie mógł odmówić wskazania takiej osoby i nie mógł wybrać odpowiedzi zgodnej ze stanem faktycznym albowiem skarżący mógł ewentualne wątpliwości co do prawdziwości twierdzeń zgłosić w przedmiotowym wniosku w części "C-dodatkowe wyjaśnienia" czego nie zrobił. Znamienne dla wiarygodności skarżącego jest również powoływanie się we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy na adnotację zawartą w paszporcie w konsekwencji nigdy nie okazanym w zestawieniu z okolicznością podnoszona w skardze a mianowicie kopią książeczki żeglarskiej i kopią opinii z rejsu. Organ dysponując materiałem dowodowym w postaci dokumentacji fotograficznej i oświadczeniem strony potwierdzającym fakt prowadzenia samochodu wraz z przyczepką w dniu [...] sierpnia 2014r. prawidłowo ustalił stan faktyczny i prawidłowo go ocenił.
Brak wniesienia przez kierującego pojazdem wymaganej opłaty elektronicznej za przejazd płatną drogą jest deliktem administracyjnym, sankcjonowanym karą pieniężną, stosownie do przepisu art. 13k ust. 1 pkt 1 udp. Odpowiedzialność, o której mowa, jest zobiektywizowana, a więc, przynajmniej zasadniczo, niezależna od kwestii winy osoby obowiązanej do wniesienia tej opłaty.
Uwzględniając skargę kasacyjną oraz mając na uwadze wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, działając na podstawie art. 188 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 ppsa.