Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., postanowieniem objętym skargą kasacyjną, odrzucił skargę M.C. na informację Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2014 r. w sprawie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych.
Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia:
Informacją z [...] kwietnia 2014 r., doręczoną w dniu 23 kwietnia 2014 r.,skarżący został zawiadomiony o odmowie przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych.
W dniu 6 maja 2014 r. skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z dnia 15 lipca 2014 r., a więc po upływie 60 dni od daty wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, organ udzielił skarżącemu odpowiedzi na powyższe wezwanie, stwierdzając, że nie doszło do naruszenia prawa przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Pismem z [...] sierpnia 2014 r. M.C. wniósł za pośrednictwem organu "Skargę na informację Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2014 r. o negatywnym wyniku rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa oraz wcześniejszą informację Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w S. z dnia [...] kwietnia 2014 r. odmawiającą przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych dotyczącą jednostki DAR-332".
Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucając skargę wskazał, że stosownie do treści art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Zgodnie z § 2 ww. przepisu przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.
Natomiast zgodnie z § 3 ww. przepisu jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa.
Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a., w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Sąd wskazał na uchwałę składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2007 r., II OPS 2/2007, w której stwierdził, że z powyższego przepisu wynikają dwa terminy wniesienia skargi związane z wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa.
Po pierwsze, jest to termin trzydziestu dni, który ma zastosowanie w sytuacji, gdy organ udzieli odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa i biegnie od dnia doręczenia skarżącemu odpowiedzi. Doręczenie odpowiedzi na wezwanie jest zdarzeniem, które jest początkiem terminu oznaczonego w dniach, co oznacza, że przy obliczaniu terminu nie uwzględnia się dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło (art. 111 § 2 Kodeksu cywilnego w związku z art. 83 § 2 p.p.s.a.). Sąd zwrócił uwagę, że przedmiotem zaskarżenia jest akt, a nie odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Po drugie, jest to termin sześćdziesięciu dni, który ma zastosowanie w sytuacji, gdy organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa i biegnie od dnia wniesienia tego wezwania do organu. Z relacji obu terminów wskazanych w art. 53 § 2 p.p.s.a. wynika, że już z dniem wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa rozpoczyna bieg termin sześćdziesięciu dni do wniesienia skargi, mimo że sprawa udzielenia odpowiedzi na to wezwanie jest otwarta. Jeżeli w tym okresie organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, to nieprzerwanie biegnie termin sześćdziesięciu dni, liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Z powyższej uchwały wynika, że skarga wniesiona jest w terminie zarówno wtedy gdy złożono ją w terminie 30 dni od udzielenia negatywnej odpowiedzi na wezwanie jak i wówczas, gdy wniesiono ją w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa, a przed upływem terminu do załatwienia wezwania, jeśli organ nie uwzględnił wezwania.
W przedmiotowym stanie faktycznym niesporne jest, że strona wystąpiła do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa w dniu 6 maja 2014 r. Ponadto bezsporny jest również fakt, iż organ nie udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie w terminie sześćdziesięciu dni od dnia jego wniesienia, lecz dopiero w dniu 15 lipca 2014 r. Sąd stwierdza zatem, iż w realiach rozpoznawanej sprawy ustawowy termin do wniesienia skargi minął wraz z upływem sześćdziesiątego dnia od daty złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, zaś wniesienie skargi w dniu 14 sierpnia 2014 r. powoduje, że zastosowanie znajduje art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd odrzuca skargę złożoną po upływie terminu do jej wniesienia.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł M.C., zaskarżając je w całości, domagając się jego uchylenia. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 53 § 2 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi strony z powołaniem się na upływ terminu do jej wniesienia w sytuacji, gdy bezspornym jest, że skarżący wniósł skargę w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
W związku z podniesionym zarzutem skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, w myśl art. 182 § 1 p.p.s.a.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosła o jej oddalenie jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie.
Kontroli instancyjnej sprawowanej w jej granicach poddane zostało postanowienie Sądu I instancji wydane w oparciu o art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że Sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Terminy wniesienia skargi do sądu administracyjnego reguluje art. 53 p.p.s.a.
Stosownie do tego przepisu skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie (§ 1). W przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4 p.p.s.a (tj. jeżeli skarga musi być poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa), skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa (§ 2). Termin 60 dni liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa jest ostatecznym terminem do złożenia skargi do sądu administracyjnego, w sytuacji, gdy organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie bądź, gdy organ udzielił takiej odpowiedzi, jednakże została ona doręczona stronie już po upływie 60-dniowego terminu liczonego od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa
Z treści art. 53 § 2 p.p.s.a. wynika, że już z dniem wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa rozpoczyna bieg termin sześćdziesięciu dni na wniesienie skargi, mimo że sprawa udzielenia odpowiedzi na to wezwanie jest otwarta. W okresie biegu tego terminu organ może udzielić odpowiedzi na wezwanie i w takim przypadku dalszy bieg tego terminu staje się bezprzedmiotowy, ponieważ od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie rozpoczyna bieg termin trzydziestu dni (liczony od dnia doręczenia tej odpowiedzi). Jeżeli natomiast w tym okresie organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, to nieprzerwanie biegnie termin sześćdziesięciu dni, liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 kwietnia 2007 r. o sygn. akt II OPS 2/07, dostępna w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z treści cytowanych przepisów wynika jasno, że dla ustalenia, że doszło do uchybienia terminu niezbędne jest jednoznaczne ustalenie początku i końca biegu terminu.
W rozpoznawanej sprawie WSA prawidłowo przyjął, że termin do wniesienia skargi rozpoczął swój bieg w dniu następującym po dacie wniesienia przez skarżącego wezwania do usunięcia naruszenia prawa, tj. w dniu 6 maja 2014 r. i upłynął w dniu 7 lipca 2014 r. Tymczasem skarżący wniósł skargę w dniu 14 sierpnia 2014 r. (data nadania na kopercie – k. 9 akt sądowych), a więc po upływie terminu. Skoro bowiem organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie skarżącego w terminie, skarga powinna była być wniesiona w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, tj. do dnia 7 lipca 2014 r.
Dla oceny dochowania terminu do wniesienia skargi bez znaczenia jest fakt, że organ udzielił odpowiedzi na wezwanie dopiero pismem z 15 lipca 2014 r. (doręczonym 23 lipca 2014 r.), tj. po upływie 60-dniowego terminu wynikającego z art. 53 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza ponadto, że okoliczność daty doręczenia odpowiedzi pozostawała bez wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi, gdyż w sytuacji, kiedy organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie w przewidzianym prawem terminie, strona zobowiązana jest do wniesienia skargi najpóźniej w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania (tj. w okolicznościach niniejszej sprawy do dnia 7 lipca 2014 r.). W związku z powyższym skarga wniesiona przez skarżącego w dniu 14 sierpnia 2014 r. złożona została po upływie przewidzianego prawem terminu i z powyższych względów podlegała odrzuceniu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Odnośnie wniosku organu o zwrot kosztów należy wyjaśnić, że o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał, ponieważ w art. 209 p.p.s.a. przyjęto unormowanie, iż wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Tak więc w innych przypadkach Sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Należy zaznaczyć, iż o kosztach postępowania kasacyjnego sąd orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem Sądu I instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07 (dostępna w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).