Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Spółki [...] S.A. z siedzibą w B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 14 czerwca 2006 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 20 kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dopłaty z tytułu prowadzenia plantacji wierzby (Salix sp.) wykorzystywanej na cele energetyczne.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że w terminie do wniesienia skargi pełnomocnik strony skarżącej w osobie radcy prawnego, który wniósł skargę do Sądu za pośrednictwem właściwego organu, nie uiścił należnego w sprawie wpisu stałego. Sąd stwierdził, że podstawą odrzucenia skargi jest art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., w związku z § 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.).
Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest ocena czy doszło do złożenia w ustalonym przez ustawodawcę terminie stosownej umowy kontraktowej, co pozwalałoby na ubieganie się o przyznanie dopłaty z tytułu prowadzenia plantacji wierzby (Salix sp.) wykorzystywanej na cele energetyczne.
Zdaniem Sądu I instancji przedmiotem skargi nie jest określona wartość pieniężna, tylko ocena czy zostały spełnione kryteria do jej przyznania. W takiej sytuacji, z uwagi na istotę sporu, skarga podlegała wpisowi stałemu w wysokości 200 zł (§ 2 ust. 3 pkt 6 cyt. rozporządzenia).
W skardze kasacyjnej Spółka [...] S.A. zaskarżyła w całości postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Skarżąca na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wydanemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 220 § 1, art. 221 oraz art. 231 p.p.s.a.
W uzasadnieniu zarzutów skarżąca podała, że w rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne w rozumieniu art. 231 p.p.s.a., a w konsekwencji od wniesionej skargi należny jest wpis stosunkowy, do którego przepis art. 221 p.p.s.a. nie ma zastosowania i postanowienie o odrzuceniu skargi wydane zostało z mającym istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania. Przywołując treść art. 231 p.p.s.a. skarżąca wywiodła, że przepis ten zawiera pewien "skrót myślowy", albowiem oczywistym jest, że skargą do sądu administracyjnego nie są objęte "należności pieniężne", lecz pewne formy działalności administracji publicznej, w szczególności decyzje administracyjne (art. 3 p.p.s.a.).
Skarżąca wywiodła, iż konsekwencją zestawienia tych dwóch przepisów jest to, że w każdym przypadku, gdy przedmiotem decyzji administracyjnej jest "należność pieniężna", wpis uiszczany w sprawie ma charakter stosunkowy, zależny od wartości przedmiotu zaskarżenia. Ponieważ postępowanie administracyjne w sprawie zostało wszczęte na wniosek skarżącej o przyznanie dopłaty z tytułu prowadzenia plantacji wierzby wykorzystywanej na cele energetyczne, która to dopłata jest należnością pieniężną wynikającą z przepisów prawa, zatem decyzja odmawiająca dopłaty jest decyzją zawierającą rozstrzygnięcie dotyczące należności pieniężnych. Na uzasadnienie prezentowanego stanowiska skarżąca przywołała treść art. 3g ust. 3 ustawy o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Skarżąca podniosła, iż ocena czy zostały spełnione kryteria do przyznania należności pieniężnej jest istotna dla rozstrzygnięcia sprawy, ale nie oznacza to, że przedmiotem sprawy i przedmiotem zaskarżenia przestaje być należność pieniężna.
Jednocześnie skarżąca zarzuciła, iż skarga w niniejszej sprawie oparta jest na stwierdzeniu, że dopłata w kwocie 7423,65 zł przysługuje jej pomimo nieprzedłożenia umowy kontraktowej, zaś odmowa przyznania jej tej dopłaty narusza przepisy prawa.
W tej sytuacji Sąd I instancji zobligowany był wezwać skarżącą do uiszczenia wpisu stosunkowego.
Uchybiając temu obowiązkowi – w ocenie skarżącej – Sąd I instancji naruszył art. 220 § 1, art. 221 oraz art. 231 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
W myśl art. 231 p.p.s.a. wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały. Użyte w przywołanym przepisie sformułowanie "...w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne..." jest wyrażeniem uproszczonym. Przedmiotem zaskarżenia przed sądami administracyjnymi nie są bowiem należności pieniężne, ale akty i czynności wymienione w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., które mają być poddane kontroli z punktu widzenia zgodności z prawem (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 231). Dlatego też właściwym wydaje się stwierdzenie, iż sąd administracyjny kontroluje legalność aktów i czynności, w których należności pieniężne zostały określone lub ustalone.
Tym samym nie wszystkie sprawy, które mogą w jakimś stopniu dotyczyć należności pieniężnych, będą podlegały wpisowi stosunkowemu. Trudno bowiem byłoby ustalić wysokość przedmiotu sporu w sprawie, w której decyzja nie dotyczy bezpośrednio należności pieniężnych. Dla spraw tego typu, które odnoszą się w pewnym sensie do należności pieniężnych, ale ich bezpośrednio nie kreują, prawodawca przewidział wpis stały, co wynika a contario z treści art. 216 powiązanego z treścią art. 231 p.p.s.a. (por. post. NSA z dnia 5 sierpnia 2005 r. sygn. akt I FZ 396/05 niepubl.).
Wysokość wpisów określono natomiast w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Jak wynika z § 1 zd. 1 cyt. rozporządzenia, wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem. Następnie w przepisie tym określono procentowo wysokość wpisu stosunkowego w zależności od wartości przedmiotu zaskarżenia. Z kolei § 2 ust. 3 cyt. rozporządzenia określa wysokość wpisu stałego w wymienionych w tym przepisie kategoriach spraw, które nie są objęte wpisem stosunkowym. Tak więc wpis stosunkowy, o którym stanowi art. 231 p.p.s.a. jest zależny od wysokości należności w rozumieniu art. 216 p.p.s.a., czyli należności pieniężnej objętej aktem lub czynnością stanowiących przedmiot zaskarżenia. Oznacza to, że ustawodawca wskazując w jakich sprawach należny jest wpis stosunkowy, a w jakich wpis stały, uzależnił tę kwestię od tego czy przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, czy też przedmiotem zaskarżenia są inne sprawy.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia nie jest decyzja obejmująca w sposób bezpośredni należności pieniężne. Zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja administracyjna co prawda dotyczyła odmowy przyznania dopłaty z tytułu prowadzenia plantacji wierzby (Salix sp.) wykorzystywanej na cele energetyczne, ale nie oznacza to, że każda decyzja, która jest wydawana w oparciu o art. 3g i 3h ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 264 ze zm.) kreuje określoną należność pieniężną, bądź też stwierdza jej istnienie.
W przedmiotowej sprawie zaskarżona do sądu decyzja administracyjna rozstrzygała nie o wysokości dopłaty, o której jest mowa w art. 3g ust. 3 powołanej wyżej ustawy, lecz dotyczyła oceny, czy zostały przez wnioskodawcę spełnione kryteria do przyznania tej dopłaty. W zaskarżonej decyzji nie została wyrażona w pieniądzu jakakolwiek należność pieniężna, zatem brak było podstaw do przyjęcia, że w rozpoznawanej sprawie należny jest wpis stosunkowy. Przedmiotowa decyzja nie określała bowiem w żaden sposób należności pieniężnej w rozumieniu art. 216 p.p.s.a. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, treść art. 3g ust. 3 cyt. ustawy nie daje też podstaw do przyjęcia, że wysokość dopłaty wynika wprost z tego przepisu.
Skoro ustawodawca w omawianym przepisie stwierdza, że: "Wysokość dopłaty ustala się jako iloczyn...", to nie oznacza to, że wysokość dopłaty została określona kwotowo w przepisie. Także fakt, że strona skarżąca wskazała w skardze wartość przedmiotu zaskarżenia w kwocie 7423,65 zł, dokonując samodzielnie wyliczenia dopłaty, o którą wnioskowała, nie oznacza, że w ten sposób została wykreowana wartość przedmiotu zaskarżenia w rozumieniu art. 231 p.p.s.a. w zw. z art. 216 p.p.s.a.
Z treści art. 215 § 1 p.p.s.a. wynika dla strony obowiązek wskazania, w piśmie wszczynającym postępowanie sądowe, wartości przedmiotu zaskarżenia. Jednak obowiązek ten dotyczy tylko takich sytuacji, gdy przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna. Błędna ocena strony skarżącej, iż przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna nie może ograniczać Sądu w ustaleniach odnoszących się do przedmiotu zaskarżenia.
Autor skargi kasacyjnej w uzasadnieniu zarzutów odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącego wpisu stosunkowego, argumentując, iż także w sprawach skarg na decyzje odmawiające przyznania określonej kwoty należny jest tego rodzaju wpis. W związku z tym należy jedynie zauważyć, że wyrażone w powołanych orzeczeniach SN i NSA poglądy dotyczyły spraw, w których przedmiotem zaskarżenia były decyzje administracyjne wyrażające w pieniądzu należności pieniężne (por. post. SN z 3.12.1997 r., sygn. III RN 75/97 OSNAPiUS 1998/10, poz. 291; post. NSA z dnia 16.12.2004 r., sygn. I GZ 137/04, ONSA i WSA 2005/4/69), a więc gdy wysokość należności pieniężnej była objęta zaskarżonym aktem.
Reasumując stwierdzić należy, że Sąd I instancji trafnie uznał, iż w rozpoznanej sprawie strona skarżąca winna uiścić wpis stały w sprawie nie objętej wpisem stosunkowym, jako w sprawie z zakresu rolnictwa i leśnictwa.
Skoro skarga do sądu administracyjnego została wniesiona przez radcę prawnego, zatem Sąd I instancji słusznie uznał, że w myśl art. 221 p.p.s.a. pełnomocnik skarżącej był zobligowany bez wezwania o uiszczenie opłaty, do uiszczenia wpisu od skargi, a wobec uchybienia temu obowiązkowi skarga podlegała odrzuceniu.
Tym samym za bezzasadne należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji art. 220 § 1, art. 221 oraz art. 231 p.p.s.a.
Wobec zarzutów autora skargi kasacyjnej dotyczących przepisów regulujących sposób wnoszenia skargi do sądu oraz uiszczania wpisu od skargi należy jedynie zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 7 marca 2006 r. (sygn. akt SK 11/05, OTKA – 27/3/A/2006) orzekł, iż art. 219 § 2 i art. 221 p.p.s.a. są zgodne z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz nie są niezgodne z art. 77 ust. 2 Konstytucji, zaś § 5 ust. 2 cyt. rozporządzenia jest niezgodny z art. 221 p.p.s.a. oraz z art. 2 Konstytucji.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.