Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 października 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1796/06 odrzucił skargę W. N. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 13 lipca 2006 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie z dnia 30 marca 2006 r., nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR dla Powiatu G. z siedzibą w O. z dnia 6 stycznia 2006 r., nr [...], przyznającej płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004 r.
W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że skarga wniesiona przez W. N. nie została złożona w terminie. Sąd podniósł, iż skarżący nadał skargę w Tajlandii w dniu 21 sierpnia 2006 r. Decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 19 lipca 2006 r., a zatem zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 18 sierpnia 2006 r.
Od postanowienia o odrzuceniu skargi skarżący wniósł w dniu 22 listopada w 2006 r. skargę kasacyjną. Wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu, w petitum skargi kasacyjnej, zarzucił naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) polegające na odrzuceniu skargi na decyzję Prezesa ARiMR z dnia 13 lipca 2006 r., nr [...], z uwagi na wniesienie skargi po terminie, mimo iż skargę nadał w polskim urzędzie pocztowym przed upływem trzydziestodniowego terminu od doręczenia decyzji pełnomocnikowi do doręczeń w dniu 23 października 2006 r. (art. 53 § 1 p.p.s.a.).
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, iż z uwagi na to, że na stałe zamieszkuje w Tajlandii, jego pełnomocnik do doręczeń nadał w dniu 18 sierpnia 2006 r. w polskim urzędzie pocztowym kopię przesłanej mu wcześniej faksem skargi. Nadana w terminie w polskim urzędzie pocztowym kopia skargi spełniała zdaniem skarżącego wymogi formalne pisma procesowego wymienione w art. 49 § 1 p.p.s.a., nie zawierała jedynie własnoręcznego podpisu strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika.
Skarżący podniósł, iż w myśl art. 49 § 1 p.p.s.a. Sąd I instancji wzywa w takiej sytuacji do uzupełnienia braku formalnego w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Sąd odrzucił bowiem skargę jako wniesioną po terminie, naruszając zdaniem skarżącego art. 49 § 1 w zw. z art. 46 § 1 p.p.s.a. W konkluzji skarżący podniósł, iż wymienione naruszenie przepisów postępowania ma istotny wpływ na wynik sprawy.
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawach: 1) naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z treści art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadku ziszczenia się co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Wobec takich regulacji nie może budzić wątpliwości, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie i że uzasadnione jest odnoszenie się do poszczególnych zarzutów składających się na podstawy kasacyjne. Odrębną kwestią jest ocena czy zarzuty zostały sformułowane w sposób uzasadniający ich rozpatrywanie.
W niniejszej sprawie pewne trudności sprawia odtworzenie zarzutów składających się na drugą z przewidzianych w art. 174 p.p.s.a. podstaw kasacyjnych, a w konsekwencji ustalenie granic skargi kasacyjnej. Sformułowany wprost zarzut ogranicza się do wskazywania jako naruszony art. 53 § 1 p.p.s.a. określający długość i początek biegu terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zarówno jednak w warstwie słownej zarzutu jak i w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zawarte są stwierdzenia wskazujące, że wolą jej autora jest w pierwszej kolejności zarzucenie sądowi pierwszej instancji, że ustalając stan faktyczny sprawy pominął istotną okoliczność, iż przed upływem terminu do wniesienia skargi w polskim urzędzie pocztowym nadano pismo stanowiące skargę dotkniętą brakami formalnymi podlegającymi uzupełnieniu w trybie wymienianych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jako pozostających w związku art. 49 § 1 i art. 46 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że w realiach konkretnej sprawy należy uznać, iż tak formułowany zarzut zaniechania stosowania ostatnio wymienionych przepisów oraz art. 53 § 1 p.p.s.a., to jest ich naruszenia, mimo istnienia nieujawnionych przez sąd I instancji okoliczności faktycznych uzasadniających ich stosowanie, wystarczająco określa granice skargi kasacyjnej jako obejmujące również sferę ustaleń faktycznych, w tym przypadku braku ustaleń niezbędnych do rozważenia ewentualności wszczęcia trybu uzupełniania braków formalnych. Właśnie w ten sposób rozumiany zarzut uzasadnia uwzględnienie skargi kasacyjnej.
Nie można zaprzeczyć, że sąd pierwszej instancji nie rozważał znaczenia okoliczności, iż w aktach sprawy znajduje się nadana w polskim urzędzie pocztowym przesyłka, opatrzona pieczęcią poczty z datą 18 sierpnia 2006 r., zawierająca pismo o treści identycznej jak nadana za granicą skarga, która wpłynęła do polskiego urzędu pocztowego 25 sierpnia 2006 r. Już z tego powodu powstaje konieczność oceny czy przesyłka nadana w Polsce zawiera pismo procesowe (skargę). Jak się wydaje, zawartość przesyłki stanowi kopię pisma nadanego za granicą sporządzoną przy użyciu faksu, być może dalej kopiowaną za pomocą kserografu lub innego urządzenia. Rzeczą sądu I instancji jest ocena czy tak powstały dokument stanowi pismo procesowe w rozumieniu art. 45 i nast. p.p.s.a. Rozważając to zagadnienie należy mieć na uwadze, że w orzecznictwie i doktrynie różnych dziedzin prawa procesowego przyjmuje się jednolicie, że technika sporządzenia pisma, w tym przy użyciu faksu, nie ma znaczenia dla oceny czy dokument stanowi pismo procesowe (por. postanowienie SN [uzasadnienie] z 29 stycznia 2003 r., sygn. I CZ 192/02, OSNC 2004/4).
Jeżeli możliwe jest przyjęcie, że nadana w kraju przesyłka zawiera skargę, to dalszym etapem postępowania sądu powinna być ocena czy i ewentualnie jakimi brakami formalnymi pismo jest dotknięte. Istotne znaczenie ma utrwalony pogląd, zgodnie z którym pismo, sporządzone przy pomocy faksu lub podobnego urządzenia i zawierające odbitkę podpisu, nie jest podpisane w rozumieniu przepisów odpowiadających treści art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. oraz, że istnieje w takiej sytuacji możliwość usunięcia braku formalnego (por. uzasadnienie powołanego postanowienia SN).
Przedstawione uchybienie ma istotny wpływ na wynik sprawy zważywszy, że rozstrzygnięcie zapadło bez rozważenia ważnej okoliczności stanowiącej niezbędny element oceny ewentualności zastosowania art. 49 § 1 p.p.s.a.
Mając na względzie przedstawione okoliczności zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia art. 203 pkt 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust.2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).