Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 9 października 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 686/12 po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 20 stycznia 2012 r. nr. w przedmiocie ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej uchylił zaskarżoną decyzję stwierdzając, że uchylony akt nie podlega wykonaniu.
Za podstawę rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji przyjął następujące ustalenia faktyczne:
Zakład Ubezpieczeń Społecznych wystąpił do Kujawsko – Pomorskiego Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "NFZ") z wnioskiem o rozpatrzenie obowiązku podlegania przez K. Z. ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej. Jak wskazał Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej "ZUS") K. Z., zwana dalej "skarżącą", dokonała zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia 1 kwietnia 2009 r. do dnia 31 maja 2010 r.
Dyrektor Kujawsko- Pomorskiego Oddziału NFZ decyzją z dnia 28 listopada 2011 r. stwierdził, że K. Z. w okresie od dnia 1 kwietnia 2009 r. do dnia 8 września 2010 r. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Według ustaleń organu, powołującego się na pismo Urzędu Miasta Bydgoszczy z dnia 29 marca 2011 r., skarżąca we wspomnianym okresie figurowała w ewidencji działalności gospodarczej pod numerem 107195, jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży detalicznej części akcesoriów do pojazdów samochodowych, sprzedaży hurtowej i detalicznej pozostałych pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli, transportu wodnego śródlądowego pasażerskiego. Następnie w dniu 8 kwietnia 2010 r. skarżącą wykreślono z ewidencji działalności gospodarczej. W związku z tym, w powołanym wyżej okresie, skarżąca podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji, załączając dwie faktury wystawione przez Biuro Rachunkowe P. za styczeń i luty 2010 r. oraz oświadczenie o wypowiedzeniu umowy najmu lokalu z dniem 1 stycznia 2010 r. wraz z protokołem zdawczo odbiorczym z dnia 31 stycznia 2010 r. Dokumenty te, zdaniem skarżącej, potwierdzają zaprzestanie przez nią działalności gospodarczej z dniem 1 lutego 2010 r., a następnie przejęcie tej działalności przez syna skarżącej.
Ostateczną decyzją z dnia 20 stycznia 2012 r. nr. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Podstawę prawną ustalenia obowiązku podlegania przez skarżącą ubezpieczeniu zdrowotnemu skarżącej stanowił przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) dalej "ustawa o świadczeniach" w brzmieniu obowiązującym po 20 września 2008 r. W myśl tego przepisu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Stosownie do treści art. 69 ust.1 ustawy o świadczeniach obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wymienionych osób powstaje i wygasa terminach określonych w art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11 poz. 74 ze zm.) według którego obowiązek ubezpieczenia dla osób prowadzących działalność gospodarczą powstaje od dnia rozpoczęcia wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.
Zgodnie z art. 14a ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.) przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy. Zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej oraz wznowienie wykonywania działalności gospodarczej następuje na wniosek przedsiębiorcy (art. 14a ust. 5). Okres zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej rozpoczyna się od dnia wskazanego we wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej, nie wcześniej niż w dniu złożenia wniosku, i trwa do dnia złożenia wniosku o wpis informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej lub do dnia wskazanego w tym wniosku, który nie może być wcześniejszy niż dzień złożenia wniosku (art. 14 a ust. 6).
Skarżąca, jak zauważył organ, nie skorzystała z możliwości zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, dlatego podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Wpis do ewidencji działalności gospodarczej nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności. Stwarza jednak stosowne domniemanie. Jak zaznaczył organ odwoławczy, zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej wywiera skutki prawne w zakresie ubezpieczenia społecznego, a zatem i zdrowotnego, od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym przedsiębiorca dokonał zgłoszenia zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, do ostatniego dnia miesiąca, w którym przedsiębiorca dokonał zgłoszenia wznowienia wykonywania działalności gospodarczej.
Wspomnianym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa NFZ, dopatrując się w niej naruszenia prawa.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji w rozpatrywanej sprawie pewna jest tylko data 1 kwietnia 2009 r., tj. data zgłoszenia przez skarżącą do ubezpieczenia zdrowotnego pozarolniczej działalności gospodarczej.
W ocenie Sądu pierwszej instancji organ błędnie wywiódł podleganie skarżącej obowiązkowemu ubezpieczenia zdrowotnemu z faktu figurowania w ewidencji działalności gospodarczej. Wbrew stanowisku organu wpis do ewidencji działalności gospodarczej może być, zdaniem Sądu, traktowany w danej sprawie jako okoliczność o istotnym znaczeniu, lecz nie może być przesłanką decydującą o prowadzeniu przez daną osobę działalności gospodarczej. W związku z tym konieczne było przeprowadzenie postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie rzeczywistego wykonywania działalności gospodarczej przez skarżącą. Organ powinien był zatem rozpatrzyć złożone przez skarżącą dowody w postaci wypowiedzenia umowy najmu z dnia 8 stycznia 2010 r. (z klauzulą o terminie dokonania opłaty za miesiąc styczeń 2010 r. i zobowiązaniem do opróżnienia lokalu do dnia 31 stycznia 2010 r.), protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 31 stycznia 2010 r., który potwierdza zakończenie umowy najmu, a także faktur VAT nr. oraz.nr wystawionych przez Biuro Rachunkowe. potwierdzających faktyczne zaprzestanie działalności gospodarczej przez skarżącą.
Pominięcie tych dokumentów przyczyniło się do błędnego ustalenia przez organ, że skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia 1 kwietnia 2009 r. do dnia 8 września 2010 r. Stanowiło to naruszenie art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a., gdyż obowiązkiem organu było wydanie rozstrzygnięcia na podstawie całokształtu materiału dowodowego.
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego wyroku Prezes NFZ wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Skarga kasacyjna, oparta na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzuca naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Według organu Sąd pierwszej instancji błędnie zarzucił naruszenie w zaskarżonej decyzji przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. podczas gdy organ rozpatrzył całość zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zawieszenie działalności gospodarczej na podstawie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, czego skarżąca nie uczyniła, dawało by jej możliwość wyłączenia się od podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Zdaniem organu ma to o tyle istotne znaczenie, że po zmianach ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wprowadzonych z dniem 20 września 2008 r. okresy podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zostały wyznaczone przez formalne, a nie faktyczne wykonywanie działalności gospodarczej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną K. Z. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie kasacyjnej.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła. Granice skargi są wyznaczone przez zawarte w niej podstawy kasacyjne. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji wskazanych przepisów prawa materialnego, czy też procesowego, w rzeczywistości zaistniały.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy dokonanie przez skarżącą wpisu do ewidencji działalności gospodarczej i niezawieszenie tej działalności oznacza, że przez cały czas prowadziła ona działalność gospodarczą, a zatem podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Według organu, przyjmującego domniemania faktyczne, wpis skarżącej do ewidencji działalności gospodarczej do czasu jego wykreślenia z tej ewidencji, przy braku skorzystania z możliwości zawieszenia tej działalności, świadczy o prowadzeniu przez skarżącą działalności gospodarczej, a tym samym o obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu.
W ocenie NSA, podzielającego stanowisko Sądu pierwszej instancji, przedstawienie przez skarżącą dowodów na okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej w mniejszym zakresie czasowym, niż to wnioskował Zakład Ubezpieczeń Społecznych, nakładało na organ obowiązek przeprowadzenia w tym zakresie postępowania, zgodnie ze wskazanymi przez Sąd pierwszej instancji przepisami z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji.
Skarżąca, jak już wskazano, złożyła dowody na okoliczność zakończenia prowadzenia przez nią działalności gospodarczej z upływem miesiąca stycznia 2010 r. Natomiast, ustalając obowiązek podlegania przez skarżącą obowiązkowi ubezpieczenia do dnia 8 wrzenia 2010 r. organ nie wskazał konkretnych dowodów, z których wywiódł prowadzenie przez skarżącą działalności gospodarczej aż do dnia 8 września 2010 r., co miałoby do tego czasu skutkować obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego. Oparcie się w tym zakresie przez organ jedynie na domniemaniu faktycznym, a w szczególności na nie skorzystaniu przez skarżącą z możliwości zawieszania działalności gospodarczej, jest niewystarczające dla wywiedzenia niekorzystnych dla skarżącej faktów mających znaczenie prawne, tj. na okoliczność prowadzenia przez nią działalności gospodarczej do dnia 8 września 2010 r., zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżąca przedstawiła dowody przeczące wspomnianemu ustaleniu organu.
Z powyższych względów Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia prawa, uchylając zaskarżoną decyzję, a to w celu zebrania i rozpatrzenia przez organ materiału dowodowego sprawy, stosownie do wymogów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.
W tym stanie sprawy skarga kasacyjna, jako nie oparta na usprawiedliwionej podstawie, podlega oddaleniu, stosownie do art. 184 p.p.s.a.