Uzasadnienie
I
Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. po rozpoznaniu skargi T.K. i Ł.K. - wspólników Z.S. s.c. w Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2006 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lipca 2006 r. oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się orzeczenia.
U podstaw orzeczenia Sąd I instancji przywołał art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., a wyjaśniając podstawę prawną rozstrzygnięcia podał, że w sprawie nie sposób jednoznacznie ustalić podmiotu będącego stroną postępowania administracyjnego, bowiem w sentencji decyzji wskazano jako adresata zarówno spółkę cywilną Z.S., jak i jej wspólników - T.K. i Ł.K. To uchybienie, w ocenie Sądu, stanowiło o naruszeniu art. 77 § 1, art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadniając ten pogląd Sąd I instancji wywodził, że jeżeli stroną postępowania była spółka cywilna, to już z samego uzasadnienia decyzji wynika, że spółka ta uległa likwidacji.
W związku z tym, przy przyjęciu założenia, że adresatem decyzji jest nieistniejąca spółka, należałoby uznać, że kontrolowane decyzje zostały wydane i skierowane do podmiotu niebędącego stroną w sprawie. Z kolei, przy założeniu, że adresatami decyzji są byli wspólnicy spółki cywilnej, a decyzje zawierają rozstrzygnięcia w zakresie składek, które ciążyły na tej spółce, to obciążenie wspólnika składkami, czy też ich umorzenie jest możliwe dopiero w wyniku wydania i doręczenia decyzji, o której mowa w art. 108 i art. 115 Ordynacji podatkowej. W aktach sprawy brak jest natomiast decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności na wspólników spółki cywilnej Z.S. Jeżeli decyzja taka nie została wydana, to nie było podstaw do obciążenia byłych wspólników spółki cywilnej składkami, które ciążyły na spółce.
We wskazaniach, co do dalszego postępowania Sąd I instancji zobligował organ administracji do ustalenia, czy spółka cywilna Z.S. została rozwiązana zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego, a następnie sprecyzowania strony postępowania i adresata decyzji.
II
W skardze kasacyjnej T.K. i Ł.K. zaskarżyli powyższy wyrok w części dotyczącej punktu 1 domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy WSA w W. do ponownego rozpoznania z wykładnią popierającą stanowisko skarżących w sprawie. Wyrokowi zarzucili:
- a) rażące naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887) oraz art. 28 ust. 3a tej ustawy w związku z § 3 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365),
- b) rażące i mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania:
art. 106 § 3 - 5 p.p.s.a. w związku z art. 227 - 230, 232, art. 233, art. 244 § 1 k.p.c., art. 187 § 2 pkt 4 k.p.c. w związku z art. 106 § 5 p.p.s.a., art. 134 § 1 i art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., art. 8 ust. 1, art. 9 i art. 103 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1807 ze zm.),
- - art. 5, art. 58 § 1 i 2, art. 354 § 1 i 2 i art. 355 § 2 w związku z art. 354 § 2, art. 387 § 1 i art. 475 § 1 k.c.
Uzasadniając podstawy skargi kasacyjnej skarżący zarzucili Sądowi I instancji, że nie rozpoznał istoty sprawy, a orzekające w sprawie organy nie zastosowały reguł uznania administracyjnego i wadliwie przeprowadziły postępowanie dowodowe. Nadto Sąd I instancji oddalił wnioski dowodowe skarżących i nieprecyzyjnie uzasadnił uchylenie zaskarżonych decyzji. Zdaniem skarżących, uchylenie zaskarżonych decyzji powinno zostać połączone z umorzeniem zaległości. Uchylenie tych decyzji na obecnym etapie nie rozwiązuje sprawy, gdyż będzie skutkować przedłużeniem postępowania w sprawie umorzenia, o które skarżący zabiegają.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Kontroli kasacyjnej sprawowanej w granicach zakreślonych podstawami skargi kasacyjnej poddany został wyrok Sądu I instancji wydany w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Analiza treści zacytowanego przepisu prowadzi do wniosku, że warunkiem sine qua non uchylenia kontrolowanej przez sąd administracyjny decyzji czy postanowienia jest stwierdzenie, że naruszenie prawa, którego dopuścił się organ administracji publicznej mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej.
Z kolei w postępowaniu kasacyjnym, ograniczonym do podstaw wskazanych w skardze kasacyjnej, kwestionowanie orzeczenia wydanego na podstawie omawianego przepisu, aby było skuteczne, musi opierać się na uzasadnionym poglądzie, że jego naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W sprawie, w której Sąd I instancji uchylił rozstrzygnięcie administracyjne z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc do wykazania, że bądź w ogóle nie doszło w toku postępowania administracyjnego do naruszenia przepisów postępowania, bądź też, jakkolwiek doszło do uchybień proceduralnych, to nie mogły one mieć istotnego wpływu na wynik postępowania administracyjnego.
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję w oparciu o komentowany przepis li tylko z tego powodu, że uznał, iż nie można jednoznacznie ustalić podmiotu będącego stroną postępowania administracyjnego, a tym samym adresata decyzji. Sąd uchylając rozstrzygnięcia przyjął, że zapadły one z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. i obszernie uzasadnił, z jakich przyczyn stwierdzone naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tej oceny prawnej dokonanej przez Sąd I instancji strona skarżąca nie kwestionuje w żadnym z postawionych zarzutów skargi kasacyjnej. Kasator nie twierdzi, bowiem, że w ogóle nie doszło do naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, ani też, że jeżeli nawet nastąpiło naruszenie prawa formalnego, to nie mogło mieć ono istotnego wpływu na wynik postępowania.
Zarzuty skargi kasacyjnej zarówno oparte na podstawie, o której mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., jak i te, które dotyczą naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, nie stanowią polemiki ze stanowiskiem Sądu I instancji, a wręcz pozostają w zupełnym oderwaniu od treści uzasadnienia wyroku. Niezrozumiałym jest bowiem zarzut błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy, w sytuacji, gdy Sąd w ogóle nie dokonywał wykładni prawa materialnego, ani też nie oceniał jego zastosowania przez organ administracyjny właściwy w sprawie. Dokonanie takiej oceny, wówczas, gdy nie została w sposób precyzyjny określona strona postępowania administracyjnego byłoby, co najmniej przedwczesne.
Również zarzuty postawione w obrębie ustawowej podstawy, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie pozostają w jakimkolwiek związku z oceną prawną dokonaną przez Sąd I instancji. W ich uzasadnieniu strona skarżąca wskazując na fakty, w jej ocenie, notoryjne i znane organowi z urzędu wywodzi, że ich pominięcie przesądzało o wadliwości decyzji. Podnoszone w ramach tego zarzutu okoliczności zmierzają do wykazania istnienia przesłanek do umorzenia zaległości składkowych. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza ponownie, że Sąd I instancji nie badał w ogóle, czy w sprawie zaistniały przesłanki materialnoprawne do umorzenia zaległości i czy organ wydając decyzję uznaniową nie przekroczył granic uznania administracyjnego.
Na marginesie należy także podnieść, że odesłanie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego, o którym mowa w przywołanym w skardze kasacyjnej przepisie art. 106 § 5 p.p.s.a. dotyczy tylko uzupełniającego postępowania z dokumentu przeprowadzonego przez sąd administracyjny na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a.
W skardze kasacyjnej postawiono także zarzuty naruszenia przepisów kodeksu cywilnego, mimo, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym przepisy te nie mają zastosowania.
W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Zasada ta oznacza pełne związanie Sądu podstawami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Ponieważ strona skarżąca w rozpoznawanej sprawie nie wskazała takich podstaw zaskarżenia, które byłyby usprawiedliwione, skargę kasacyjną należało oddalić w oparciu o art. 184 p.p.s.a.