Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie wywołane skargą kasacyjną Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w W. z dnia 6 listopada 2014 r. uwzględniającego skargę Z. Ch. na decyzję wymienionego organu z dnia [...] stycznia 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.
Podstawę prawną zawieszenia przez NSA postępowania kasacyjnego stanowił art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Podstawą faktyczną zastosowanie tego przepisu była informacja o śmieci skarżącego Z. Ch., o którym to fakcie Sąd został poinformowany w piśmie pełnomocnika strony z dnia 29 czerwca 2016 r.
Pismem z dnia 20 października 2017 r., E. Ch., żona zmarłego Z. Ch., poinformowała, że następcami prawnymi po skarżącym są: E. Ch., P. Ch., Ł. Ch. oraz Sz. Ch..
Postanowieniem z dnia 21 listopada 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął zawieszone w sprawie postępowanie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wywołane skargą kasacyjną Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. uwzględniającego skargę Z. Ch. na decyzję tego organu z dnia [...] stycznia 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, podlega umorzeniu.
Zgodnie z treścią art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do prawa i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania.
Kara pieniężna nie jest należnością cywilnoprawną. Kara pieniężna jako instrument władztwa administracyjnego jest skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Tego rodzaju odpowiedzialność administracyjna konkretyzuje się w przypadku naruszenia prawa lub obowiązków nałożonych na określony podmiot. Kara administracyjna stanowi środek przymusu służący zapewnieniu realizacji wykonawczo-zarządzających zadań administracji (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 stycznia 2007 r., sygn. P 19/06). Obowiązek uiszczenia kary pieniężnej w związku z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym i innych ustaw ma więc bez wątpienia charakter publicznoprawny. Powstanie tego obowiązku jest konsekwencją stwierdzenia naruszenia prawa. W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa przez dany podmiot, organ jest zobligowany nałożyć przewidzianą przepisami prawa karę pieniężną. W takiej sytuacji między organami administracji publicznej a podmiotem, wobec którego stwierdzono naruszenie przepisów prawa, nawiązuje się stosunek administracyjnoprawny.
Treść tego obowiązku ściśle regulują przepisy prawa materialnego administracyjnego. W prawie administracyjnym nie występuje generalna zasada następstwa prawnego w odniesieniu do praw i obowiązków regulowanych normami tego prawa. Innymi słowy, prawa i obowiązki o charakterze administracyjnoprawnym nie podlegają dziedziczeniu na zasadach określonych w kodeksie cywilnym. Przejście tych praw i obowiązków na następców prawnych, którzy są jednocześnie spadkobiercami w rozumieniu prawa cywilnego mogą przewidywać wyłącznie przepisy szczególne z zakresu szeroko rozumianego prawa administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 11 sierpnia 2015 r., sygn. akt II GSK 1438/14).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt tej sprawy stwierdzić należy, że śmierci strony na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ze skargi kasacyjnej organu od wyroku uchylającego zaskarżoną decyzję w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, a więc jak w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, gdzie skarżący Z. Ch. zmarł gdy postępowanie kasacyjne już się toczyło, postępowanie to podlega umorzeniu na zasadzie art. 161 §1 pkt 2 p.p.s.a., jak bowiem już wskazano przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. Należności z tytułu kar pieniężnych za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym nie są należnościami o charakterze cywilnoprawnym, które wchodzą w skład masy spadku. Nie obowiązuje w tym zakresie zasada następstwa prawnego.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 161 § 1 pakt 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.