Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Rz 327/15, oddalił skargę D. S. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 11 lutego 2015 r. w przedmiocie pomocy finansowej.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
Skarżąca wystąpiła do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z wnioskiem o przyznanie jej pomocy finansowej, o charakterze de minimis, w rolnictwie, jako rolnikowi, który w 2014 r. był producentem cebuli, kapusty lub jabłek. W treści wniosku wymieniła 10 działek rolnych na których, zgodnie z oświadczeniem, prowadzi uprawy obejmujące owocujące sady jabłoniowe, o łącznej pow. 12,41 ha.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S., decyzją z dnia 8 grudnia 2014r., odmówił przyznania skarżącej pomocy finansowej stwierdzając, że zgodnie z § 14 e ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 2009 r. w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 22, poz. 121, ze zm., zwane dalej rozporządzeniem z 2009 r.) pomoc ta przysługuje jedynie do upraw już owocujących. Organ podał, że w trakcie prowadzonego postępowania uzyskał informację od firmy B. M. sp. z o.o., z siedzibą w K., zawartą w piśmie z dnia 26 listopada 2014 r., realizującej funkcję jednostki certyfikującej ekologicznej produkcji rolnej, zgodnie z którą u wskazanych w informacji producentów rolnych: tj. R.S., R. S., D. S.drzewka jabłoni nie owocowały w 2014 r. Skoro uprawy skarżącej, w postaci sadów jabłoniowych nie owocowały, skarżąca zaś nie figurowała w wykazie producentów spełniających wymagania produkcji ekologicznej, co dodatkowo potwierdza informacja jednostki certyfikującej, brak było podstaw do przyznania jej wsparcia.
W tej kwestii organ I instancji dodał ponadto, że zgodnie z art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. Nr 116, poz. 975, ze zm., zwanej dalej ustawą o rolnictwie ekologicznym) wykaz, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, dla celów postępowania dowodowego w postępowaniu prowadzonym w sprawach związanych z udzielaniem pomocy finansowej producentom ekologicznym, na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Rzeszowie, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, decyzją z dnia 11 lutego 2015 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Na wstępie uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zaznaczył, że wbrew stanowisku skarżącej, w sprawie nie znajduje zastosowania art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji Nr 796/2004, gdyż podstawę prawną do przyznania pomocy stanowi w tym wypadku rozporządzenie z 2009 r. Organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu I instancji została w prawidłowy sposób uzasadniona, oparta na właściwych podstawach prawnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalając skargę na powyższą decyzję na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako p.p.s.a.) przytoczył treść § 14 e rozporządzenia z 2009 r., w którym to przepisie jest mowa o owocujących sadach. Pod pojęciem sadu owocującego, zdaniem Sądu I instancji należy rozumieć zaś uprawę towarową, przynoszącą właściwe dla niej pożytki, będące zaplanowanym i oczekiwanym efektem realizowanej w tym zakresie działalności.
W rozpoznawanej sprawie przyczyną odmowy przyznania skarżącej wsparcia było ustalenie, że jej sady nie owocowały w 2014 r. Organy obu instancji poczyniły ustalenia w tym przedmiocie na podstawie informacji uzyskanych od jednostki certyfikującej, która w ramach kontroli rolnictwa ekologicznego sporządza wykaz producentów spełniających wymagania tego rodzaju rolnictwa i ich produktów, przekazywany następnie Prezesowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Sporządzany w ten sposób wykaz, z mocy art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o rolnictwie ekologicznym, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.).
Sąd I instancji ponadto wskazał, że jednostka certyfikująca, odnosząc się do wniosku organu I instancji o wyjaśnienie rozbieżności w tym zakresie, poinformowała, że uprawy sadownicze skarżącej nie owocowały w 2014 r. W związku z tym brak jest podstaw do zakwestionowania ustaleń faktycznych organów w niniejszej sprawie. Ponadto skarżąca nie wskazała na okoliczności, mogące podważyć wiarygodność dokumentu urzędowego, w postaci wykazu producentów, jak również faktów świadczących o tym, że jej sady faktycznie owocowały.
Sąd I instancji odnosząc się do twierdzeń skarżącej, podkreślającej, że w jej sadach owocowało co najmniej jedno drzewo, stwierdził, że okoliczność ta pozostaje bez wpływu na ocenę spełnienia kryteriów do uzyskania wsparcia, na podstawie przepisów rozporządzenia z 2009 r. Produkcja rolna, która jest tego typu wsparciem objęta, prowadzona jest na ściśle określonych warunkach, co do jej form, zakresu i sposobu realizacji, tak więc należy ją traktować jako szczegółowo uregulowane przedsięwzięcie, dla którego owocowanie pojedynczych drzew, w ramach upraw sadowniczych, niewynikające z planu produkcji, pozostaje okolicznością prawnie nieistotną. Jeżeli więc faktycznie w sadzie skarżącej owocowały nawet pojedyncze drzewa, to miało to charakter incydentalny, z tego względu nie może to wpłynąć na zmianę oceny czasokresu plonowania upraw.
Odnośnie do podnoszonego przez skarżącą naruszenia zasady konkurencji, Sąd I instancji stwierdził, że rozpatrując wniosek o przyznanie wsparcia do ekologicznej produkcji sadowniczej, organy nie są zobligowane do oceny zasadności wniosku z uwzględnieniem tego rodzaju kryterium. Tym bardziej więc Sąd rozpatrując skargę na tego typu rozstrzygnięcie nie jest władny do przeprowadzania kontroli wydanego rozstrzygnięcia pod tym kątem.
Analizując prowadzone w sprawie postępowanie Sąd I instancji stwierdził, że organy obu instancji przeprowadziły je w sposób rzetelny, zgodny z wymogami k.p.a., i wystarczający do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. W tym zakresie podjęły też wszelkie niezbędne kroki konieczne do ustalenia stanu faktycznego, przeprowadziły w sposób prawidłowy postępowanie dowodowe i poczyniły na jego podstawie właściwe ustalenia. Ponadto Sąd I instancji dodał, że dokumentacja fotograficzna przedłożona przez pełnomocnika skarżącej na rozprawie w dniu 7 lipca 2015 r., niczego nowego do sprawy nie wnosi, przy uwzględnieniu powyższych rozważań Sądu, w szczególności co do wykładni pojęcia "owocujące sady".
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła D. S. zaskarżając to orzeczenie w całości, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i merytorycznego rozpoznania skargi ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła:
- 1. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi D. S., w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej, w sytuacji w której ww. decyzja została wydana została z naruszeniem przepisów prawa w tym zasady rzetelności postępowania oraz w sprzeczności z zasadami konkurencyjności,
- 2. przepisów prawa materialnego polegające na naruszeniu § 14 lit e) ust. 4 rozporządzenia z 2009 r. w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez błędną wykładnię, polegającą na błędnym przyjęciu, iż organ I i II instancji wyjaśnił istotne okoliczności faktyczne i rozpatrzył w sposób wyczerpujący całość materiału dowodowego, pomimo faktu, iż kontrola dokonywana była na wiosnę, zaś zbiór owoców przypadał na okres jesienny, wobec czego podejmowane czynności budziły zastrzeżenia, nie były rzetelne i przeprowadzone w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art.183 § 2 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
W niniejszej sprawie, mimo że kasator wskazuje, że jego zdaniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopuścił się naruszenia zarówno prawa materialnego, jak i prawa procesowego, w istocie z uzasadnienia zarzutu postawionego w pkt 2 skargi kasacyjnej wynika, że jest to zarzut prawa procesowego, gdyż zarzuca się w nim naruszenie § 14 e ust. 4 rozporządzenia w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a. "poprzez błędną wykładnię, polegającą na błędnym przyjęciu", że organ I i II instancji wyjaśnił istotne okoliczności faktyczne i rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiał dowodowy.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu zawartego w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej – tj. naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a. należy wyjaśnić, że zarzut ten nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, o jakiej mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Artykuł 145 p.p.s.a, jak również art. 151 p.p.s.a. określają sposób rozstrzygnięcia sprawy i są to tzw. przepisy wynikowe, dlatego podnosząc naruszenie któregoś z nich, należy powiązać go z konkretnymi przepisami, którym uchybił organ administracji, a których to naruszeń nie wziął pod uwagę Sąd I instancji w toku rozpatrywania sprawy. Takie zarzuty sformułowane nie zostały, wobec tego zarzut z pkt 1 skargi kasacyjnej nie mógł zostać uwzględniony.
W zakresie zarzutu sformułowanego w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację zawartą w wyroku Sądu I instancji, iż postępowanie prowadzone przez organy było prowadzone w sposób rzetelny, zgodny z wymogami k.p.a. Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny na podstawie informacji uzyskanych od jednostki certyfikującej. Jednostka taka jest powołana do sporządzania wykazu producentów rolnictwa ekologicznego w zakresie spełniania przez przedsiębiorców rolnych wymogów rolnictwa ekologicznego, a następnie przekazuje ten wykaz Prezesowi ARiMR. Dokument ten jest dokumentem urzędowym, a zgodnie z 76 k.p.a., dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone (§ 1). Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do dokumentów urzędowych sporządzanych przez organy jednostek organizacyjnych lub podmioty, w zakresie przyznanych im z mocy prawa lub porozumienia spraw wymienionych w art. 1 pkt 1 i 4 (§ 2).
Natomiast zgodnie z § 3 tego przepisu, uregulowania zawarte w § 1 i 2 nie wyłączają możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów wymienionych w tych przepisach. Takiego skutecznego przeciwdowodu skarżąca nie przeprowadziła. Ponadto organ, na co zwrócił uwagę Sąd I instancji, wykazał się inicjatywą, domagając się od jednostki certyfikującej wyjaśnień, która takich wyjaśnień udzieliła.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, że organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, oraz ocenił na podstawie całokształtu materiału dowodowego, że zostało udowodnione, iż skarżąca nie posiadała owocujących sadów w 2014 r. Tym samym nie doszło do naruszenia art. 77 oraz art. 80 k.p.a. Wobec tego Sąd zasadnie przyjął, że organy prawidłowo odmówiły udzielenia pomocy finansowej na podstawie § 14 e ust. 4 rozporządzenia.
Ponadto należy zauważyć, że podstawą prawną odmowy przyznania pomocy skarżącej były przepisy ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i rozporządzenia z dnia 22 stycznia 2009 r. wydanego na jej podstawie. Wobec tego zawarte w skardze kasacyjnej rozważania dotyczące naruszenia procedury przewidzianej w ustawie o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego były bezzasadne, gdyż ustawa ta nie miała zastosowania w sprawie.
Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.