Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2008 r. o sygn. akt I SA/Bd 276/08 oddalił skargę E. I. na decyzję Dyrektora Kujawsko – Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia 5 marca 2008 r. nr [...] dotyczącą odmowy wznowienia postępowania administracyjnego.
Sąd I instancji orzekł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 15 maja 2006 r. E. I. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N. nad N. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2006. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. nad N. w decyzji z dnia 26 kwietnia 2007 r. odmówił wnioskodawcy przyznania płatności z tytułu ONW z powodu jego nieobecności w gospodarstwie rolnym podczas kontroli, która, zgodnie z protokołem kontroli, odbyła się w dniu 14 października 2006 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podkreślił, że pomimo wielokrotnych prób powiadomienia w sposób telefoniczny oraz w sposób osobisty wnioskodawcy (9,11 i 14 października 2006 r.) o mającej się odbyć kontroli działek objętych wnioskiem nikt się nie stawił. Podstawę prawną rozstrzygnięcia organu I instancji stanowił art. 23 pkt 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, z którego wynika, że nieobecność rolnika uniemożliwia przeprowadzenie kontroli, gdyż nie można wtedy uzyskać niezbędnych informacji dotyczących wykonywania przez producenta rolnego zobowiązań związanych z danym rodzajem pomocy.
Decyzję tę E. I. doręczono w dniu 14 maja 2007 r. Od powyższej decyzji wnioskodawca nie wniósł odwołania, wobec tego rozstrzygnięcie organu I instancji odmawiające przyznania płatności ONW na 2006 r. stało się ostateczne.
W dniu 3 grudnia 2007 r. E. I. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w N. nad N. wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, 4, 5, 7 k.p.a. Wniosek dotyczył spraw zakończonych decyzjami ostatecznymi, czyli decyzją z dnia 12 czerwca 2006 r., decyzją z dnia 13 czerwca 2006 r. oraz przedmiotową decyzją z dnia 26 czerwca 2007 r. Wnioskodawca podniósł, że nie został powiadomiony o mających się odbyć kontrolach w jego gospodarstwie, które wykazały nieprzestrzeganie zasad dobrej kultury rolnej. Ponadto zaznaczył, że nie prowadzi hodowli zwierząt, nie stosuje nawozów i innych środków chemicznych oraz rzadko przebywa w domu. Zaś o kontroli dowiedział się w decyzji organu z dnia 29 października 2007 r. nr 39/2007
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. nad N. decyzją z dnia 3 stycznia 2008 r. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego.
Po rozpatrzeniu odwołania E. I. od powyższej decyzji Dyrektor Kujawsko – Pomorskiego Oddziału ARiMR w T. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że wniosek o wznowienie postępowania został wniesiony po terminie o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w przypadku, gdy strona nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym bez własnej winy, wniosek o wznowienie postępowania w sprawie należy złożyć w terminie 1 miesiąca licząc od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że wniosek strony wpłynął do organu I instancji w dniu 3 grudnia 2007 r., czyli po upływie ustawowego 1 miesięcznego terminu. W związku z tym faktem, na podstawie art. 148 § 3 k.p.a. organ wydał decyzję o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. oddalając skargę E. I. podtrzymał stanowisko organu II instancji przedstawione w zakwestionowanej decyzji. Sąd I instancji podkreślił, że termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania w przypadku skarżącego wynosił 1 miesiąc od dnia, w którym powziął wiadomość o wdanej decyzji. Skarżący dowiedział się o decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 26 kwietnia 2007 r. w dniu, w którym został mu doręczony ten akt. Natomiast wniosek o wznowienie postępowania w sprawie złożył dopiero w dniu 3 grudnia 2007 r., czyli nie dotrzymał terminu określonego w art. 148 § 2 k.p.a. Ponadto Sąd I instancji zaznaczył, że skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie 1- miesięcznego terminu na wniesienie podania. W tych okolicznościach, zdaniem Sądu I instancji, podanie skarżącego należało załatwić odmownie decyzją administracyjną na podstawie art. 148 § 3 k.p.a.
Od wyroku Sądu I instancji E. I, wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której zarzucił naruszenie:
- 1) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. polegające na tym, że Sąd I instancji wysnuł błędne wnioski z załączonych przez skarżącego dokumentów i nie przeprowadził dowodu z akt sprawy, tj. wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 28 listopada 2007 r. o sygn. akt VIIU 1090/07, w którym skarżący dowiedział się z zeznań świadków, że jego działki były systematycznie wykaszane. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy uznał, te zeznania za wiarygodne, co przeczy ustaleniom kontroli z kwietnia 2006 r. Tym samym protokół kontroli z kwietnia 2006 r. co do stanu działek rolnych skarżącego został sfałszowany i nie mógł stanowić podstawy do orzekania w sprawie przez organ. Skarżący dowiedział się o tych okolicznościach we wspomnianym wyroku Sądu i dopiero od tego momentu mógł złożyć wniosek o wznowienie postępowania. Orzeczenie Sądu I instancji o oddaleniu skargi wydane w oparciu o niewyjaśnione okoliczności faktyczne, stanowi zatem o wadliwości postępowania sądowoadministracyjnego. Gdyby Sąd I instancji rzetelnie przeprowadził postępowanie w sprawie, zgodnie ze stanem faktycznym stwierdzonym prawomocnym orzeczeniem Sądu, wówczas uwzględniłby skargę skarżącego.
- 2) art. 487 § 2 k.c. polegające na tym, że Agencja jako strona umowy, nie powiadomiła skarżącego o planowanej kontroli w gospodarstwie rolnym i wpisała do protokołu nieprawdzie informacje,
- 3) art. 79 § 1 k.p.a. polegające na tym, że skarżący powinien był zostać powiadomiony o miejscu i terminie kontroli przynajmniej na 7 dni przed planowaną kontrolą. Tym samym skarżący został pozbawiony prawa obrony swoich interesów i naruszono jego konstytucyjne prawo do równego traktowania.
Mając powyższe na uwadze, E. I. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Kujawsko - Pomorskiego Oddziału ARiMR w T. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona i podlega oddaleniu.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że skargę kasacyjną można wnieść do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie zarzutów określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., czyli na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na zarzucie naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wymienione podstawy kasacyjne powinny być przytoczone w skardze kasacyjnej ze wskazaniem przepisów prawa, których uchybienia dopuścił się Sąd I instancji oraz wpływu na wynik sprawy naruszenia tych przepisów prawa. Wymogi, jakimi obwarowana jest skarga kasacyjna w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podyktowane są przede wszystkim tym, że jest to sformalizowany środek kontroli prawnej, który może być sporządzony wyłącznie przez pełnomocnika profesjonalnego.
W rozpoznawanej skardze kasacyjnej Skarżący zarzucił naruszenie art. 151 p.p.s.a., art. 79 § 1 k.p.a. oraz art. 487 § 2 k.p.c. Zarzuty naruszenia art. 79 § 1 k.p.a. oraz art. 487 § 2 k.p.c. nie mogą być merytorycznie rozpoznane przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jak wynika ze skargi kasacyjnej wymienione uchybienia dotyczą postępowania organu poprzedzającego wydanie decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. z dnia 26 kwietnia 2007 r. odmawiającej przyznania Skarżącemu wnioskowanej płatności i zmierzają do wykazania nieprawidłowości kontroli przeprowadzonej przez pracowników Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w gospodarstwie rolnika w dniu 14 października 2006 r. podczas jego nieobecności. Przedmiotem kontroli Sądu I instancji była decyzja Dyrektora Kujawsko – Pomorskiego Oddziału ARiMR w T. z dnia 5 marca 2008 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Nakle z dnia 3 stycznia 2008 r. odmawiająca wznowienia postępowania.
Powodem wydania takiego rozstrzygnięcia było wniesienie przez Skarżącego wniosku o wznowienie postępowania z uchybieniem 1- miesięcznego terminu na dokonanie tej czynności, określonego w art. 148 § 2 k.p.a. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 148 § 2 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny, na którą między innymi powoływał się skarżący, a mianowicie, że bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu, określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.
W sprawie bezsporne jest, że termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., zakończonego decyzją z dnia 26 kwietnia 2007 r. a doręczonej Skarżącemu w dniu 14 maja 2007 r. upłynął 15 czerwca 2007 r.
Skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania do organu w dniu 3 grudnia 2007 r. czyli po upływie terminu miesięcznego z art. 148 § 1 i 2 k.p.a. W tych warunkach odmowa wznowienia postępowania z powodu uchybienia terminu, jeżeli ten termin nie został przywrócony była w pełni uzasadniona. Dlatego też Sąd I instancji nie miał podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji wydanej na podstawie art. 148 § 1 i 2 k.p.a., 149 § 3 k.p.a. na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i w związku z tym nie mógł naruszyć przepisu art. 151 p.p.s.a., który obligował Sąd do oddalenia skargi w razie jej nieuwzględnienia.
Skarżący poza zarzutem nieuczestniczenia w postępowaniu administracyjnym, a konkretnie w przeprowadzonej kontroli przed wydaniem decyzji administracyjnej z dnia 26 kwietnia 2007 r. bez własnej winy i wskazaniem tego zarzutu jako przyczyny wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. powoływał się w skardze kasacyjnej na szereg innych zarzutów niesprecyzowanych pod względem formalnoprawnym jako zarzuty kasacyjne a faktycznie odnoszące się do ewentualnych innych przyczyn wznowieniowych z art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 5 k.p.a. Przyczyny te jednak nie zostały przez skarżącego ani we wniosku o wznowienie postępowania ani w skardze od decyzji skierowanej do Sądu bliżej określone, lecz mimo tego organ odwoławczy bardzo szczegółowo przeanalizował wszystkie wskazane przez skarżącego przyczyny wznowienia łącznie z nowymi okolicznościami i dowodami rzekomo "fałszywymi dowodami".
Sąd I instancji stwierdził, że rozpoznanie merytoryczne przez organ odwoławczy pozostałych przesłanek wznowienia postępowania, na które powoływał się Skarżący we wniosku o wznowienie chociażby tylko formalnie było błędem, ale uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.
Niewątpliwie istota sporu w niniejszej sprawie została rozstrzygnięta prawidłowo przez organ w zaskarżonej decyzji i Sąd I instancji skoncentrował się na istocie sprawy, czyli terminie złożenia wniosku o wznowienie postępowania ale błędem organu nie było odniesienie się do innych przesłanek wznowienia, które organ wnikliwie i wszechstronnie przeanalizował a Sąd nie miał podstaw tej argumentacji podważyć.
Skarżący w skardze kasacyjnej pomieszał zarzuty dotyczące postępowania administracyjnego rozpoznawczego z zarzutami wznowieniowymi z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. Zarzut sfałszowania wyników kontroli ("stanu faktycznego") sprowadza się de facto do kwestionowania wiarygodności tego dowodu, co mogło nastąpić w postępowaniu rozpoznawczym a nie przy badaniu wstępnym zaistnienia przyczyny wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Skarżący nie wskazał nowych dowodów i okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Dlatego też brak było innych przesłanek wznowieniowych, które mogłyby być merytorycznie rozpoznane i ewentualnie mogłyby spowodować wznowienie postępowania.
Reasumując skarga kasacyjna jako pozbawiona skutecznych zarzutów kasacyjnych z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. nie zasługiwała na uwzględnienie.
Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.