Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 8 listopada 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1092/10, oddalił skargę A. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] marca 2010 r., nr [...], w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym polegające na umieszczeniu na dachu pojazdu urządzenia technicznego.
Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.
W trakcie kontroli drogowej przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Inspekcji Transportu Drogowego [...] października 2009 r. (udokumentowanej protokołem kontroli nr [...]) stwierdzono, że skontrolowanym pojazdem samochodowym był wykonywany krajowy przewóz drogowy osób w imieniu i na rzecz przedsiębiorstwa [...] – A. R., ul. P., W. Na dachu pojazdu było umieszczone urządzenie techniczne z oznaczeniami: "[...]", a w pojeździe taksometr. Kierowca okazał wypis z licencji na krajowy transport drogowy osób i pozostałe, wymagane przez przepisy prawa dokumenty.
M. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] lutego 2010 r., nr [...], na podstawie ustaleń zawartych m.in. w protokole kontroli i właściwych przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm., dalej: u.t.d.) nałożył na A. R. karę pieniężną w kwocie 5.000,00 zł za wykonywanie przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą z naruszeniem zakazu umieszczania na dachu pojazdu lamp lub innych urządzeń technicznych. W ocenie Inspektora ustalenia dotyczące okoliczności faktycznych sprawy nie budziły wątpliwości.
Po rozpatrzeniu odwołania, Główny Inspektor Transportu drogowego decyzją z [...] marca 2010 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji podzielając jego stanowisko co do ustaleń faktycznych i ich prawnej oceny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. A. R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zawieszenie postępowania z powodu zawisłej przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawy o sygn. akt Ts 224/09 dotyczącej stwierdzenia niezgodności art. 18 ust. 5 u.t.d. z Konstytucją RP, wstrzymanie wykonania decyzji i zasądzenie kosztów.
Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę.
Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów co do tego, że w rozpatrywanej sprawie był wykonywany krajowy transport drogowy osób w formie przewozów okazjonalnych.
Odnosząc się do zasadności nałożenia kary za naruszenie zakazu umieszczania na dachu pojazdu wykonującego krajowy przewóz okazjonalny osób lamp lub innych urządzeń technicznych Sąd pierwszej instancji uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci fotografii pojazdu, zeznań kierowcy i oględzin pojazdu dokonanych przez funkcjonariusza organu wystarczająco potwierdza, że na dachu pojazdu zamontowano baner z napisem "[...]" i numerem telefonu, a zatem urządzenie techniczne w rozumieniu art. 18 ust. 5 lit. c) u.t.d. Materiał dowodowy dostatecznie więc uzasadnił zarzut naruszenia przez przewoźnika dyspozycji art. 18 ust. 5 lit. c) u.t.d. Zdaniem Sądu bez znaczenia dla wyniku sprawy była kwestia dotycząca możliwości ewentualnego podłączenia banera do instalacji elektrycznej pojazdu.
A. R. zaskarżył wyrok, wnosząc skargę kasacyjną. Domagał się uchylenia wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zwrotu kosztów postępowania, wstrzymania wykonania decyzji i zawieszenia postępowania.
Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 14 marca 2012 r., poz. 270) dalej: p.p.s.a. wnoszący skargę kasacyjną zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
- 1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie art. 4 ust. 11 u.t.d. poprzez przyjęcie na podstawie posiadanego materiału dowodowego, że w imieniu skarżącego był wykonywany okazjonalny przewóz osób, w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą – podczas gdy powyższa okoliczność nie wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego;
- 2. naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 18 ust. 5 lit. c) u.t.d. poprzez uznanie, iż na pojeździe było umieszczone urządzenie, które było lampą lub innym urządzeniem technicznym, podczas gdy ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, nie wynika okoliczność umieszczenia na dachu pojazdu lampy lub urządzenia technicznego, które konstrukcyjnie odpowiadało zakazowi określonemu w art. 18 ust. 5 lit. c) u.t.d.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wnoszący skargę kasacyjną zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania:
- 1. art. 3 § 2 p.p.s.a. oraz art. 141 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie przez Sąd w zaskarżonym wyroku za prawidłowo ustaloną przez organy administracyjne, okoliczność faktyczną – wykonywania w imieniu skarżącego okazjonalnego przewozu osób, pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą – podczas gdy okoliczność przewozu jakiejkolwiek osoby w tym dniu nie wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, które to błędne ustalenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem spowodowało zastosowanie wobec skarżącego art. 92 ust. 1 i 4 oraz art. 93 u.t.d.;
- 2. art. 3 § 2 p.p.s.a. oraz art. 141 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie przez Sąd w zaskarżonym wyroku za prawidłowo ustaloną przez organy administracyjne okoliczność – że w imieniu skarżącego był wykonywany okazjonalny przewóz osób, w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą – podczas gdy organy administracyjne obydwu instancji nie przesłuchały w charakterze świadka pasażera – osoby, która miała być przewożona skontrolowanym pojazdem;
- 3. art. 3 § 2 p.p.s.a. oraz art. 141 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie przez Sąd w zaskarżonym wyroku, że w imieniu skarżącego był wykonywany okazjonalny przewóz osób, pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, z umieszczonym na dachu pojazdu urządzeniem technicznym lub lampą – podczas gdy na dachu pojazdu umieszczono jedynie plastykową puszkę pozbawioną jakichkolwiek cech urządzenia technicznego lub lampy, a powyższe błędne ustalenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem spowodowalo błędne zastosowanie art. 18 ust. 5 lit. c) u.t.d. i oddalenie skargi wniesionej na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego.
Uzasadniając wniosek o zawieszenie postępowania sądowego wnoszący skargę kasacyjną podniósł, że w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych na tle art. 18 ust. 5 u.t.d. występują rozbieżności, nie ma więc jednolitej wykładni tego przepisu. Rozpoznanie sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny w sytuacji, gdy powyższy przepis jest zaskarżony do TK godziłoby w interes prawny strony do rozstrzygnięcia jej sprawy.
W uzasadnieniu pozostałych zarzutów skarżący podkreślił, że na żadnym etapie postępowania nie udowodniono wykonywania przez stronę przewozu okazjonalnego osób, ponieważ nie wykazano, aby w dniu kontroli kierowca przewoził jakąkolwiek osobę.
Zdaniem skarżącego pojazd w dniu kontroli nie był wyposażony w podświetlaną lampę (baner) lub inne urządzenie techniczne tylko w plastykową puszkę, która nie jest ani lampą, ani też urządzeniem technicznym.
Ponadto skarżący powołał argument, że z przepisów u.t.d. nie wynika różnica pomiędzy przewozem osób taksówką a przewozem okazjonalnym osób.
Główny Inspektor Transportu Drogowego nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.
Wniosek o zawieszenie postępowania kasacyjnego z uwagi na toczące się przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowanie w sprawie stwierdzenia niezgodności art. 18 ust. 5 u.t.d. z art. 2, art. 20, art. 22 w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 32 Konstytucji RP jest w całości bezzasadny, ponieważ TK postanowieniem z 27 lipca 2009 r. odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w tym zakresie, a rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem z 2 grudnia 2010 r., sygn. akt Ts 224/09 (publik. OTK z 31 grudnia 2010 r. nr 6 (49), poz. 447 i 448).
Z ostatecznego orzeczenia TK wynika, że art. 18 ust. 5 u.t.d. może być wzorcem kontroli w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym i w postępowaniu kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
We wszystkich zarzutach dotyczących naruszenia przepisów postępowania wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 3 § 2 p.p.s.a. Przepis ten określa właściwość sądów administracyjnych w zakresie sprawowania kontroli działalności administracji publicznej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji nie naruszył tego przepisu, ponieważ należycie wywiązał się z określonego w nim zadania.
Zarzut naruszenia art. 141 p.p.s.a. nie zawiera wskazania, który z wymienionych w tym przepisie paragrafów naruszył Sąd pierwszej instancji. Takie przytoczenie podstawy kasacyjnej nie odpowiada wymaganiom skargi kasacyjnej określonym w art. 176 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny będąc związany granicami skargi kasacyjnej i wymienionymi w niej podstawami zaskarżenia może weryfikować wyłącznie zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej. Nie może więc z własnej inicjatywy ustalać, którego przepisu skarga kasacyjna dotyczy.
A zatem jedynie na marginesie trzeba zauważyć, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji przedstawił w nim stan faktyczny sprawy przyjęty za podstawę wyroku i wskazał prawne przyczyny oddalenia skargi. Dotyczy to w szczególności prawidłowości przyjętego za podstawę wyroku ustalenia obejmującego wykonywanie przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą z naruszeniem zakazu umieszczania na dachu pojazdu lamp lub innych urządzeń technicznych. Co prawda Sąd pierwszej instancji nie odniósł się należycie do tych kwestii będących również przedmiotem zarzutów skargi, niemniej jednak te uchybienia procesowe Sądu nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.
Należy przede wszystkim podkreślić, że pojęcia wykonywania przewozu nie można sprowadzać wyłącznie do pojazdu będącego w ruchu, przewożącego pasażera. Wykonywanie przewozu w znaczeniu prowadzenia określonej działalności transportowej obejmuje również oczekiwanie na przewóz, a więc pewien stan gotowości do podjęcia takich czynności. Nie jest więc istotne to, że w kontrolowanym pojeździe nie było pasażera. Nie ulega natomiast wątpliwości, że kierowca poddany kontroli był w stanie gotowości do świadczenia usług przewozu. Z akt sprawy (np. protokołu kontroli) nie wynika bowiem, że korzystał z samochodu w innym zupełnie, prywatnym celu. Ustalenia co do faktu wykonywania przewozu i wyposażenia pojazdu używanego z takim przeznaczeniem znajdują wystarczające potwierdzenie w treści protokołu kontroli z 6 października 2009 r., w dokumentacji fotograficznej oraz w wyjaśnieniach K.J.T., świadka – kierowcy pojazdu zatrzymanego do kontroli.
Świadek zeznał m.in., że w dniu kontroli podjął jeden kurs z ul. K. na P. i że wykonuje usługi na rzecz firmy B.P. W. Wyjaśnił też, że w trakcie kontroli na dachu pojazdu była reklama firmy G., na której znajduje się napis: "G.C.[...]". Fotografie pojazdu pozwalają ustalić, że owa "puszka" na dachu pojazdu przypomina do złudzenia oznaczenia używane w taksówkach i jest w istocie urządzeniem technicznym w ogólnym tego słowa znaczeniu. Uzasadnia to przypuszczenie, że ta "puszka" służy wywołaniu u potencjalnego klienta przeświadczenia, że ma on do czynienia z taksówką. Nazwanie tego przedmiotu plastikową "puszką" jest wyłącznie zabiegiem werbalnym i nie wnosi niczego do wyjaśnienia jego charakteru (istoty). W szczególności nie podważa zakwalifikowania go do urządzeń technicznych, o których mowa w art. 18 ust. 5 lit. c) u.t.d. Puszka jest bowiem urządzeniem technicznym w tym znaczeniu, że jest wytworem człowieka (wyrazem oddziaływania człowieka na materię) służącym określonym celom, a więc pełniącym określoną funkcję. "Urządza" się w ten sposób samochód niewątpliwie po to, aby upodobnić go do taksówki (skarżący nie wyjaśnił czemu innemu miałaby służyć ta "puszka").
W ten sposób to urządzenie, przyrząd, spełnia przypisaną mu rolę, na swój sposób pracuje. Słownikowe znaczenie terminu "urządzenie" nie pozwala go utożsamiać wyłącznie z mechanizmem rozumianym jako zespół czynnie współpracujących ze sobą części składowych, chociaż nie ulega wątpliwości, że owa puszka nie jest jednoczęściowa (zawiera również część mocującą) i w ten sposób te części ze sobą współpracują.
Uznanie za nieuzasadnione zarzutów procesowych skargi kasacyjnej, dotyczących prawidłowości ustaleń faktycznych (wykonywanie przewozu drogowego, wyposażenie pojazdu w urządzenie techniczne) determinuje ocenę zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. Również zatem należy uznać je za nieuzasadnione, jako że odwołują się one do stanu faktycznego sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wprowadzenie zakazu określonego w art. 18 ust. 5 lit. c) u.t.d. było niewątpliwie podyktowane potrzebą zapewnienia ochrony przedsiębiorców wykonujących przewozy drogowe taksówką, a także pasażerów zamierzających skorzystać z przewozu takim pojazdem.
W rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z wykonywaniem przewozów pojazdem, który został oznaczony w sposób charakterystyczny dla taksówek, mimo że nie był taksówką. W związku z tym Sąd pierwszej instancji nie naruszył prawa oddalając skargę na decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie zakazu określonego w art. 18 ust. 5 lit. c) u.t.d.
Biorąc pod rozwagę wszystkie wyżej przedstawione okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.