Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę K. w W. na postanowienie Urzędu Patentowego odmawiające przyznania uprzedniego pierwszeństwa w przedmiocie udzielenia patentu na wynalazek pod tytułem "Układ elementów łączących, zwłaszcza do łączenia kształtowników kątowych" zgłoszony w imieniu skarżącego w dniu 17 listopada 2003 r. za numerem P.363491.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd uznał, że w świetle unormowań regulujących dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.s.a., pełnomocnictwo udzielone w toku postępowania administracyjnego nie obejmuje postępowania przed sądem administracyjnym, jeżeli taki zakres pełnomocnictwa nie wynika z niego wprost. Wobec dwuszczeblowej struktury sądów administracyjnych nie można przyjąć, że pełnomocnictwo do zastępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym obejmuje także postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Pełnomocnik skarżącego, wraz ze skargą na postanowienie Urzędu Patentowego złożył poświadczony za zgodność odpis pełnomocnictwa, z którego wynikało, że został on ustanowiony pełnomocnikiem z prawem substytucji do zastępowania skarżącego przed Urzędem Patentowym RP, Izbą Odwoławczą oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału został on zobowiązany do usunięcia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym. W odpowiedzi na to wezwanie zostało nadesłane podobne pełnomocnictwo, uzupełnione jedynie o imienne wskazanie osoby udzielającej tego pełnomocnictwa, jak również kserokopia pełnomocnictwa do występowania przed Urzędem Patentowym RP i Izbą Odwoławczą.
W ocenie Sądu, pełnomocnik skarżącego nie złożył prawidłowego pełnomocnictwa upoważniającego go do reprezentowania skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym, zatem skarga sporządzona przez tego pełnomocnika podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § l pkt 3 p.s.a.
W skardze kasacyjnej od tego postanowienia pełnomocnik K. zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 34, art. 36 i art. 49 § l p.s.a. przez przyjęcie, że pełnomocnictwo złożone do akt sprawy nie zawierało umocowania do reprezentowania strony przed wojewódzkim sądem administracyjnym oraz nieprawidłowe wezwanie strony do uzupełnienia takiego braku formalnego. Wniósł jednocześnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik podniósł, że w wezwaniach do usunięcia braków formalnych nie wskazano jednoznacznie braku umocowania pełnomocnika do zastępowania strony przed sądem wojewódzkim. Jedno z wezwań było tak zredagowane, że wynikał z niego brak formalny w postaci nieczytelnego podpisu osoby podpisującej pełnomocnictwo. Na skutek niejasnego i niedokładnie sprecyzowanego wezwania do usunięcia braków formalnych doszło do naruszenia prawa strony do rzetelnej informacji. Za takim stanowiskiem przemawia fakt, że pełnomocnik na wezwania reagował, uzupełniając braki w terminie. Jeżeli uzupełnił je błędnie, wynikało to z błędnego zredagowania wezwania.
Ponadto, ocena zakresu umocowania dokonana przez Sąd cechuje się, zdaniem skarżącego, błędną interpretacją oraz zbytnim formalizmem. Jeżeli zagraniczny podmiot udzielił pełnomocnictwa do wykonywania wszelkich czynności prawem przepisanych, w tym do reprezentowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, to właściwa interpretacja tekstu pełnomocnictwa powinna prowadzić do wniosku, że niewymienienie WSA jest oczywistym niedopatrzeniem, wynikającym z faktu, że formularz pełnomocnictwa powstał jeszcze przed reformą sądownictwa administracyjnego. Każda inna interpretacja prowadziłaby do nielogicznego wniosku, że pełnomocnictwa udzielono do drugiej instancji z pominięciem pierwszej, wyłącznie właściwej w dacie jego sporządzenia. Na poparcie trafności swoich wywodów wskazał wyrok NSA z dnia 27 lipca 2005 r. sygn. akt I FSK 99/05.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania w sytuacjach ściśle tu określonych. Zarzucone w tej skardze kasacyjnej naruszenie przepisów postępowania odnoszą się do jej podstawy z art. 174 pkt 2 p.s.a. zawierającej wymóg, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Art. 34 p.s.a. stanowi, że strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Do naruszenia tego przepisu nie doszło, ponieważ WSA nie kwestionował uprawnień skarżącego do korzystania z prawnej instytucji pełnomocnictwa w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Do oceny pozostaje natomiast zarzut naruszenia art. 36 i art. 49 § 1 p.s.a. Pierwszy z nich rozróżnia 3 rodzaje pełnomocnictw: ogólne - do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi, do prowadzenia poszczególnych spraw, do niektórych tylko czynności w postępowaniu.
Z kolei wg art. 49 § 1 p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Ocenę tę należy powiązać z okolicznościami faktycznymi sprawy i odpowiedzią na pytanie, czy przedstawione na żądanie WSA pełnomocnictwo odpowiada jednemu z tych wymienionych rodzajów pełnomocnictw i czy zostały spełnione warunki do odrzucenia skargi.
Załączone do akt sprawy administracyjnej pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego m.in. Rzecznikowi Patentowemu dr. inż. S. Ł. w dniu 8 października 2003 r., upoważniało go do reprezentowania mocodawcy "przed Urzędem Patentowym Rzeczypospolitej Polskiej oraz Izbą Odwoławczą". Do skargi na postanowienie Urzędu Patentowego z dnia 13 stycznia 2005 r., wniesionej przez tego rzecznika patentowego, załączono pełnomocnictwo z dnia 8 czerwca 2004 r. upoważniające go do reprezentowania skarżącego przed obu wcześniej wymienionymi organami "oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym". Na wezwanie WSA z dnia 10 maja 2005 r. "do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie, w terminie 1 miesiąca od otrzymania wezwania, pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej spółki (...) przed wojewódzkim sądem administracyjnym - pod rygorem odrzucenia skargi", ten rzecznik patentowy przesłał do WSA wcześniejsze pełnomocnictwo z dnia 8 czerwca 2004 r. uzupełnione jedynie o imię i nazwisko osoby działającej przy jego udzielaniu za skarżącego.
W świetle powyższych czynności należało przyjąć, że cyt. wezwanie z dnia 10 maja 2005 r. było jednoznaczne w swej treści i dotyczyło nadesłania pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Pełnomocnictwa z dnia 8 czerwca 2004 r. nie można było w żadnym razie zaliczyć do spełniającego wymogi jednego z tytułów prawnych reprezentowania strony przed WSA w rozumieniu art. 36 p.s.a. O wprowadzeniu z dniem 1 stycznia 2004 r. dwuinstancyjnej struktury sądów administracyjnych musiały bezwzględnie wiedzieć osoby zaliczone z mocy art. 35 § 1 p.s.a. oraz przepisów szczególnych, do grona profesjonalnych pełnomocników, z których usług mogą korzystać strony i ich organy oraz przedstawiciele ustawowi w postępowaniu sądowym. Ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika procesowego, ponosi mocodawca (strona), na co zwrócono uwagę w postanowieniu III CKN 76/99 Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 1999 r. (Biuletyn SN 1999, Nr 6, poz.
11) dotyczącym art. 86 k.p.c., zawierającego unormowanie identyczne jak w art. 34 p.s.a. Nie ma więc podstaw do przyjęcia, że wezwanie WSA do nadesłania wymaganego pełnomocnictwa było wadliwie zredagowane lub zawierało niemożliwe do spełnienia wymogi, zaś wyznaczony termin 1 miesiąca uwzględniał możność skontaktowania się pełnomocnika z jego zagranicznym mocodawcą.
W uzupełnieniu tych wywodów trzeba przypomnieć, że problematyka zakresu pełnomocnictw przewijała się w orzecznictwie sądowym i była oceniana w doktrynie. Przykładowo w postanowieniu III RN 88/98 Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 1998 r. (OSNP 1999/19/603) sformułowano pogląd, że ojciec skarżącej będący jej pełnomocnikiem w postępowaniu administracyjnym może ją reprezentować także w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Chodziło o sprawę z okresu jednoinstancyjnego sądownictwa administracyjnego, w której pełnomocnictwo obejmowało załatwianie wszelkich spraw związanych z zameldowaniem i wymeldowaniem mocodawczyni. W innym postanowieniu II ARN 29/89 Sądu Najwyższego z dnia 27 września 1989 r. (OSP 1990/11-12/375) przyjęto, że posłużenie się przez stronę formułą upoważnienia adwokata jako pełnomocnika "w sprawie podatkowej" za określony rok pozwala na wykorzystanie takiego pełnomocnictwa ze sprawy administracyjnej w postępowaniu przed sądem administracyjnym.
Mimo podobieństwa takich pełnomocnictw do rodzaju obejmującego prowadzenie poszczególnych spraw (obecnie - do unormowania zawartego w art. 36 pkt 2 w związku z art. 35 § 1 p.s.a.), oba postanowienia w doktrynie zostały ocenione krytycznie jako pomijające wymogi postępowania przed sądem administracyjnym (J. Kremis, glosa do postanowienia SN z dnia 2 grudnia 1998 r. - OSP 2000/3/35 oraz B. Adamiak, glosa do postanowienia z dnia 27 września 1989 r. - OSP 1990/11-12/375). Ponadto wspomniany w skardze kasacyjnej wyrok I FSK 99/05 NSA z dnia 27 lipca 2005 r. dotyczył sprawy, w której pełnomocnictwo do reprezentowania strony w postępowaniu przed NSA zostało udzielone zgodnie z pouczeniem zawartym w postanowieniu Urzędu Patentowego, doręczonym stronie przed dniem 1 stycznia 2004 r. i mogło być uznane za właściwe w postępowaniu przed sądem administracyjnym I instancji, rozpoznającym skargę w trybie art. 98 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.
Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Nie można zatem w tych orzeczeniach poszukiwać argumentacji na ukazywanie zarzutów skargi kasacyjnej jako zasadnych. Również w wyroku I GSK 625/05 NSA z dnia 11 sierpnia 2005 r. chodziło o udzielone w dniu 21 października 2002 r. pełnomocnictwo do podejmowania wszelkich czynności w sprawach celnych i podatkowych spółki (mocodawcy) związanych z jej działalnością - we wszystkich instancjach, łącznie z NSA i SN. Było ono udzielone przed dokonaną od dnia 1 stycznia 2004 r. reformą sądownictwa administracyjnego.
Skarga jest także pismem procesowym, choć do niej stosuje się dodatkowe wymogi formalne. Chodzi m.in. o przewidziane w art. 58 § 1 pkt 3 p.s.a. skutki nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi w postaci jej odrzucenia, a więc inne niż pozostawienie pisma procesowego bez rozpoznania w okolicznościach objętych art. 49 § 1 p.s.a. Z tych powodów nie doszło także do zarzuconego naruszenia art. 49 § 1 p.s.a. przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia. Nie można bowiem dokonywać wykładni tego przepisu w sposób obciążający WSA obowiązkiem wielokrotnego wzywania strony (jej pełnomocnika) do uzupełnienia warunków formalnych pisma bądź usunięcia jego braków.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.s.a. orzekł jak w sentencji.