Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rz. wyrokiem z dnia 9 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Rz 441/06 po rozpatrzeniu skargi D. L. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rz. z dnia [...] marca 2006 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...] z następującym uzasadnieniem:
Zaskarżoną decyzją Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rz. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] stycznia 2006 r. odmawiającą A. L. przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że odwołanie nie mogło być uwzględnione, z uwagi na brak rejestracji w ewidencji producentów rolnych stosownie do wymogów określonych w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów rolnych, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r., Nr 10, poz. 76 ze zm.).
W skardze na powyższą decyzję A. i D. L. zarzucili naruszenie art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r., Nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r., Nr 286, poz. 2870 ze zm.) – dalej: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rz. wniósł o oddalenie skargi wskazując na argumentację jak w uzasadnieniu własnej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rz., uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji uznał, że wydane zostały one z naruszeniem prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organy naruszyły zarówno § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich jak i "przepisy procedury administracyjnej dotyczące sposobu prowadzenia postępowania, w szczególności art. 28 k.p.a."
Sąd I instancji podniósł, że wnioskodawczyni (skarżąca) A. L. jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego z D. L. (mężem). Wniosek o przyznanie płatności złożyła posługując się numerem identyfikacyjnym nadanym podczas akcji kolczykowania. Jest okolicznością bezsporną, że mąż jako producent rolny posiada wpis do ewidencji producentów rolnych.
Zdaniem Sądu z analizy przepisów cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. wynika, że pomoc finansowa udzielana jest producentowi rolnemu w związku z prowadzeniem gospodarstwa niskotowarowego. Przepisy wskazanego rozporządzenia nie zawierają szczególnej procedury przyznawania pomocy co oznacza, że w tych sprawach zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.). Wobec powyższego organy prowadzące postępowanie w sprawie zobowiązane były do wyjaśnienia sprawy w sposób dostateczny do merytorycznego rozstrzygnięcia. Pierwszym etapem takiego działania jest ocena prawidłowości wniosku wszczynającego postępowanie, a gdy nie spełnia on prawem określonych warunków, podjęcie kroków procesowych zmierzających do jego uzupełnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rz. podkreślił, iż w niniejszej sprawie powyższych działań organy nie podjęły, błędnie przyjmując, iż niedopuszczalne było jakiekolwiek uzupełnienie wniosku złożonego przez A. L. Rzeczą organów było wyjaśnienie kwestii numeru identyfikacyjnego wskazanego przez wnioskodawczynię i charakteru w jakim występuje składając wniosek. Uchybienia te spowodowały, że pominięto w postępowaniu męża ww., który jest producentem rolnym i stroną niniejszego postępowania, którego pozbawiono udziału w postępowaniu administracyjnym.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rz. w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rz. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku odrzucenie skargi D. L. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania - § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, art. 10, art. 28, art. 61 § 1, art. 64 § 2 k.p.a. oraz art. 145 §1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a. – poprzez przyjęcie, że D. L. był stroną postępowania i organy powinny prowadzić wobec niego jako producenta rolnego postępowanie, mimo, iż nie złożył on wniosku o przyznanie płatności oraz poprzez przyjęcie, że organy nie wyjaśniwszy kwestii numeru identyfikacyjnego wskazanego przez wnioskodawcę A. L., pozbawiły D. L. prawa do udziału w toczącym się postępowaniu a w konsekwencji przyjęcie, że zachodzi podstawa do wznowienia postępowania skutkująca uchyleniem decyzji. W ocenie autora skargi kasacyjnej uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziły do uchylenia decyzji organów obu instancji.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rz. nie zgodził się z twierdzeniem Sądu, iż organy nie wyjaśniły kwestii numeru identyfikacyjnego wskazanego przez wnioskodawczynię A. L., gdyż w aktach sprawy znajduje się wezwanie z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] do złożenia wyjaśnień w sprawie numeru identyfikacyjnego producenta rolnego, sporządzone w trybie art. 50 § 1 k.p.a. W wykonaniu wezwanie wnioskodawczyni dokonała pewnych korekt w złożonym przez nią wniosku lecz korekta nie obejmowała zmian podmiotowych wniosku.
Autor skargi kasacyjnej podkreślił, że w myśl art. 1 ust. 1 pkt 5, art. 5 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r., Nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz § 3 ust. 1 i § 6 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r., płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi rolnemu w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r., Nr 10, poz. 76 ze zm.). Zgodnie z art. 12 ust. 4 tej ustawy w przypadku małżonków nadaje się numer identyfikacyjny temu z małżonków, co do którego współmałżonek wyraził pisemną zgodę. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie jest producentem rolnym, a składając wniosek o przyznanie płatności posłużyła się numerem identyfikacyjnym nadanym podczas masowej akcji kolczykowania bydła.
Producentem rolnym jest D. L. – mąż wnioskodawczyni i współwłaściciel gospodarstwa rolnego, lecz nie on złożył wniosek o przyznanie płatności. Wskazane powyżej przepisy prawa materialnego normują inicjatywę wszczęcia postępowania – na wniosek producenta rolnego. Do wniosku dołączone zostały także wymagane przepisami prawa dokumenty wystawione również na imię i nazwisko wnioskodawczyni, co dowodzi, iż A. L. występowała w sprawie w charakterze strony postępowania. W związku z powyższym mąż wnioskodawczyni, mimo iż jest producentem rolnym i współwłaścicielem gospodarstwa rolnego nie może być uznany za stronę w sprawie.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rz. podniósł, iż nawet gdyby uznać, że D. L. z uwagi na interes prawny jest stroną postępowania, to postępowanie prowadzone przez organy byłoby postępowaniem toczącym się bez jego wniosku, co naruszałoby art. 61 § 1 k.p.a. w związku z § 6 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 p.p.s.a. Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania – co w niniejszej sprawie nie zachodziło. Powyższe oznacza, iż Sąd jest związany podstawami skargi kasacyjnej.
Na wstępie wskazać należy, iż stosownie do art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) – zadania związane z udzielaniem pomocy finansowej w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich wykonuje agencja płatnicza czyli w niniejszej sprawie [...] Regionalny Oddział Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rz. Ustęp 2 cyt. artykułu stanowi, iż pomoc jest udzielana na wniosek producenta rolnego, w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Pomoc jest udzielana w drodze decyzji administracyjnej.
Warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870 ze zm.). Zgodnie z § 3 cyt. rozporządzenia płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi rolnemu, który:
- 1. jest osobą fizyczną;
- 2. prowadził, przez okres co najmniej 3 lat przed dniem złożenia wniosku, działalność rolniczą w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym produkcji materiału siewnego, szkółkarskiego hodowlanego (por. § 3 ust. 1 pkt 2 cyt. rozporządzenia);
- 3. w dniu złożenia wniosku prowadził działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym:
- a) stanowiącym przedmiot odrębnej własności producenta rolnego albo jego małżonka, albo przedmiot ich współwłasności, oraz
- b) będąc gospodarstwem niskotowarowym.
Z akt sprawy wynika, iż D. L. na podstawie art. 13 ust 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów rolnych, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. Nr 10, poz.
76) nadano numer identyfikacyjny: [...] (vide: zaświadczenie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2004 r.). Bezspornym jest, iż A. L. we wniosku o pomoc finansową na działanie wspierania gospodarstw niskotowarowych z dnia [...] marca 2005 r. podała numer identyfikacyjny związany z kolczykowaniem bydła. Organ wezwał A. L. w dniu [...] grudnia 2005 r. do złożenia wyjaśnień w sprawie "nieścisłości" zawarte we wniosku informując, iż producent o podanym przez wnioskodawczynię numerze [...] nie jest zarejestrowany jako producent rolny. W dniu [...] grudnia 2005 r. A. L. wyjaśniła w odpowiedzi na wezwanie organu, iż dla gospodarstwa rolnego prowadzonego wraz z mężem posiada dwa numery identyfikacyjne (jeden nadany w czasie masowej akcji kolczykowania bydła a drugi otrzymał jej mąż po złożeniu wniosku o wpis do ewidencji). Załączyła również zaświadczenie z dnia [...] kwietnia 2004 r. o nadaniu D. L. numeru identyfikacyjnego w związku z wpisem do ewidencji producentów i wyjaśniła, że przypadek oraz brak wiedzy spowodował wpisanie mylnego numeru identyfikacyjnego w przedmiotowym wniosku. Równocześnie z odpowiedzią złożyła nowy wniosek o pomoc finansową na działanie wspierania gospodarstw niskotowarowych. W nowym wniosku zawarła analogiczne dane jak w pierwotnym wniosku włącznie z własnym podpisem z tym, że tym razem w rubryce "numer identyfikacyjny producenta rolnego" podała numer identyfikacyjny [...] nadany jej mężowi. Numer ten z nieznanych przyczyn został jednak przekreślony, a dopisano ponownie niewłaściwy numer dotyczący kolczykowania zwierząt, którym wcześniej błędnie posługiwała się A. L. a co wytknął jej organ I instancji i wezwał do wyjaśnienia "nieścisłości" między innymi w tym zakresie. Podobnych zmian dokonano w "Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego" załączonym do drugiego wniosku.
Wprawdzie przy dokonywanych zmianach numerów identyfikacyjnych widnieje podpis "L." to jednak okoliczności tych zmian wymagają wyjaśnienia. Z całą mocą należy podkreślić, że zgodnie z nakazem płynącym z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 § 1 k.p.a. w związku z art. 64 § 2 k.p.a. organ zobowiązany był pouczyć wnioskodawczynię o skutkach tej zmiany, jak również o tym, że wskazanie w kolejnym wniosku i "Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego" numeru identyfikacyjnego [...] nadanego mężowi jako producentowi rolnemu wymaga jego podpisu na wniosku o pomoc finansową. Należało również pouczyć A. L. o wynikającej z art. 33 k.p.a. możliwości występowania w charakterze pełnomocnika męża, który jak trafnie przyjął Sąd I instancji posiada przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w związku z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, który trafnie wytknął organowi istotne uchybienia proceduralne, które miały wpływ na wynik sprawy.
Dlatego też należy w pełni podzielić stanowisko Sądu I instancji i oddalić skargę kasacyjną w oparciu o art. 184 p.p.s.a. jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.