Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 5 czerwca 2019 r., sygn. akt II GSK 338/17

Uzasadnienie

Wyrokiem z 7 września 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 402/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. W. (dalej: skarżący lub strona) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD lub organ odwoławczy) z 17 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

GITD zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2013 poz. 267 ze zm., dalej: kpa), art. 2 ust 35a, art. 61, art. 62 ust. 4a, art. 64 ust. 1 i ust. 2, art. 140aa ust. 1, ust. 3 i ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c i ust. 2 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2012 poz. 1137, dalej: uprd), art. 41 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. 2015 poz. 460 ze zm., dalej: udp), § 2, § 3 i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. 2015 poz. 305), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego utrzymał w mocy decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: organ I instancji) z 5 lutego 2015 r. nakładającą na skarżącego na podstawie art. 140aa ust. 1 uprd karę pieniężną w wysokości 15 000 zł, jak za brak zezwolenia kategorii VII.

Decyzje wydano w oparciu o ustalenia, że 23 grudnia 2014 r. w miejscowości Kłaj na drodze powiatowej nr 2006K zatrzymano do kontroli zespół pojazdów składający się z trzyosiowego samochodu ciężarowego marki M. o nr rej. [...] oraz trzyosiowej przyczepy ciężarowej marki B. o nr rej. [...]. Zespołem pojazdów kierował D. K., który wykonywał przejazd z ładunkiem koparki i opon w imieniu strony. Organ wskazał, że stosownie do art. 41 ust. 3 udp, przedmiotowa droga była drogą, po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t. W wyniku pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów ustalono, że:

1. – nacisk pojedynczej osi nienapędowej zespołu pojazdów wynosił 12,4 t (po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę), co oznaczało przekroczenie dopuszczalnej normy o 4,4 t, czyli o 55% dopuszczalnej wartości;
2. – nacisk podwójnej osi nienapędowej zespołu pojazdów wynosił 19,5 t (po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę), co oznaczało przekroczenie dopuszczalnej normy o 1,5 t, czyli o ok. 8,3% dopuszczalnej wartości;
3. – długość zespołu pojazdów wynosiła 19,8 m (po odjęciu tolerancji w wysokości 1% pomiaru), co oznaczało przekroczenie dopuszczalnej długości o 1,05 m, czyli ok. 5,83% dopuszczanej wartości. Ładunek wystawał poza tylny obrys pojazdu na odległość większą niż 2 metry;
4. – szerokość zespołu pojazdów wynosiła 3,07 m (po odjęciu tolerancji w wysokości 1% pomiaru), co oznaczało przekroczenie dopuszczalnej szerokości o 0,52 m, czyli ok. 20,4% dopuszczanej wartości;
5. – masa całkowita przyczepy wynosiła 31,45 t (po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę dla każdej osi), co oznaczało przekroczenie o 7,45 t, czyli ok. 31% dopuszczalnej wartości.

Organ II instancji dodał, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów, z uwagi na daty pierwszych rejestracji pojazdów wchodzących w jego skład, wynosiła 42 t. W trakcie kontroli stwierdzono natomiast, że masa rzeczywista zespołu pojazdów wynosiła 46,15 t (po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę dla każdej osi). Przekraczała zatem dopuszczalną wartość o 4,15 t, czyli ok. 9,9% dopuszczalnej wartości. Organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z ustalonym stanem faktycznym kontroli poddano zespół pojazdów, zatem to jego masa całkowita, a nie masa przyczepy powinna zostać uwzględniona przy kwalifikacji przejazdu pojazdem nienormatywnym. Powyższe nie miało jednak, zdaniem GITD, żadnego wpływu na kwalifikację stwierdzonych naruszeń i wysokość nałożonej na stronę kary pieniężnej. GITD stwierdził, że z uwagi na przewożony ładunek (koparka), ładunek należy uznać za niepodzielny, a strona nie posiadała zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Organ wskazał również, że miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiaru równości terenu na stanowisku kontroli pojazdów z 20 października 2014 r., który zatwierdzał stanowisko do ważenia pojazdów. Zespół pojazdów został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr fabrycznych 856711 i 856688. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnym świadectwem zgodności wydanym przez Okręgowy Urząd Miar w Poznaniu 22 stycznia 2014 r. Pomiaru długości i szerokości zespołu pojazdów dokonano przy użyciu przymiaru mieszanego - ruletki o nr WITD II1/19/195-2, który w dniu kontroli legitymował się świadectwem legalizacji ponownej wydanym przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Lesznie z terminem ważności do 31 grudnia 2016 r. Natomiast pomiaru wysokości zespołu pojazdów dokonano przy zastosowaniu wysokościomierza teleskopowego oznaczonego znakiem identyfikacyjnym ITD. 21/02, który w dniu kontroli legitymował się świadectwem wzorcowania, wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Poznaniu.

GITD wskazał, że powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia i że kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Zespół pojazdów zważono jednokrotnie, gdyż kierowca nie wnosił o ponowne ważenie.

GITD zgodził się z organem I instancji, iż w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należało nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii VII w wysokości 15 000 zł, stosownie do art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c uprd. Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie 140aa ust. 4 uprd i uznał, że strona nie dostarczyła takich dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności w oparciu o regulację art. 140aa ust. 4 uprd.

Odnosząc się do okazanych przez kierowcę w trakcie kontroli zezwolenia kategorii V nr 185/KR/2014 oraz wypisu nr 1 z zezwolenia kategorii I nr 06/2014, organ II instancji wskazał, że zezwolenie kategorii V zostało wydane dla innego niż strona podmiotu, a ponadto przekroczone zostały parametry dopuszczalne dla zezwolenia tej klasy, tak jak dopuszczalne parametry dla zezwolenia klasy I. Tym samym, zdaniem GITD, ani okazane przez kierowcę w trakcie kontroli zezwolenie kategorii V, ani wypis z zezwolenia kategorii I, nie uprawniały strony do wykonania przejazdu kontrolowanym pojazdem nienormatywnym.

W skardze na omówioną decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zakwestionował prawidłowość użytych wag SAW 10C do pomiarów nacisków osi oraz masy całkowitej zespołu pojazdów. Ponadto zarzucił naruszenie art. 140aa ust. 4 uprd, gdyż jego zdaniem w postępowaniu przed organami udowodnił, że podjął wszystkie niezbędne środki dla zapobieżenia powstania naruszenia. W konsekwencji skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 6, art. 7, art. 9, art. 10 i art. 77 § 1 kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę w całości na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2016 poz. 718, dalej: ppsa).

WSA uznał, że zasadniczym powodem nałożenia kary było przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi nienapędowej o 4,4 t, czyli o 55% dopuszczalnej normy, przy nacisku tej osi 12,4 t. Naruszenie tego właśnie parametru zadecydowało o klasyfikacji przedmiotowego naruszenia do przejazdu po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia kategorii VII, jak również o wysokości nałożonej kary. Naruszenia dotyczące nacisku podwójnej osi, długości i szerokości zespołu pojazdów, a także dopuszczalnej masy całkowitej nie przekraczały parametrów wymienionych w kategoriach I-VI.

Odnosząc się do zarzutów skargi WSA stwierdził, że skoro o zastosowaniu kary przesądziło przekroczenie nacisku osi pojedynczej, nie mają znaczenia w sprawie zarzuty kwestionujące użyte do ważenia masy całkowitej oraz nacisku osi pojazdu wagi typu SAW 10C.

Sąd I instancji doszedł do wniosku, że organy Inspekcji Transportu Drogowego rozstrzygające w niniejszej sprawie nie naruszyły przepisów prawa materialnego. Nie naruszyły również przepisów postępowania, w tym art. 6, art. 7, art. 9, art. 10 i art. 77 § 1 kpa, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

WSA zauważył, że skarżący w świetle brzmienia art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 uprd był obowiązany przestrzegać norm, z których wynika, że ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu, oraz że umieszcza się go na pojeździe w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. W świetle powyższych obowiązków, kierowca wykonujący przejazd w imieniu skarżącego nie powinien wyjeżdżać na drogę publiczną nie znając parametrów wagowych pojazdu wraz z naciskiem osi na drogę. WSA nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, że dochował wszelkich starań, aby przewóz odbył się zgodnie z przepisami, a naruszenie powstało na skutek okoliczności, których przy zachowaniu należytej staranności nie można było przewidzieć. Wyjazd bowiem przez kierowcę, działającego w imieniu skarżącego, na drogę publiczną bez znajomości parametrów wagowych oraz wymiarów pojazdu świadczy o niedochowaniu należytej staranności, zwłaszcza że przy rodzaju przewożonego ładunku, jakim była koparka, można było przewidzieć przekroczenia dopuszczalnych norm wagowych oraz wymiarów zespołu pojazdów.

M. W. zaskarżył omówiony wyrok w całości skargą kasacyjną. Wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Wniósł też o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. I. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, tj. wadliwe zastosowanie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz naruszenie art. 74 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, oraz:
2. - art. 64 ust. 1 pkt 1 uprd poprzez jego błędną wykładnie i uznanie, że skarżący powinien posiadać zezwolenie na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii VII,
3. - art. 2 pkt 35a uprd poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do uznania, iż pojazd skarżącego spełniał warunki uznania go za pojazd nienormatywny, skoro w postępowaniu nie zostało to udowodnione,
4. - art. 140aa ust. 103 oraz art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c uprd poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie prowadzące do uznania, iż w sprawie zasadnym było nałożenie kary w wysokości 15 000 zł za brak zezwolenia kategorii VII oraz przyjęcie, iż pojazd skarżącego spełniał warunki na przyjęcie za pojazd nienormatywny – mimo że okoliczności sprawy i dowody nie wskazują na fakt naruszenia przez skarżącego przepisów w sposób uzasadniający przyjęcie zaistnienia naruszenia i zastosowania kary pieniężnej;
5. II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
6. a) art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 134 § 1 ppsa poprzez uzasadnienie zaskarżonego wyroku w sposób nieodpowiadający wymogom art. 141 § 4 ppsa i brak rozpoznania oraz dokonania oceny kwestii dowodowych związanych z niewłaściwym procesem ważenia pojazdu i tym samym uznaniem wadliwych ustaleń dokonanych przez organy administracji za właściwe i zgodne z obowiązującym prawem, także pomimo istniejących w postępowaniu okoliczności dotyczących:
7. - niedopuszczalności ustalania masy całkowitej pojazdu przy zastosowaniu wag wykorzystanych podczas kontroli oraz ustalenia nacisku na oś – z punktu widzenia wydanego dla nich świadectwa homologacji oraz instrukcji producenta oraz zastosowania przez organ wskaźników korygujących wydanych na podstawie wewnętrznych przepisów,
8. b) art. 141 § 4 ppsa polegające na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym,
9. c) art. 145 § 1 pkt 1 lit a w zw. z art. 141 § 4 ppsa polegające na niewzięciu pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznanej sprawy w celu stwierdzenia, czy naruszono prawo materialne i czy miało ono wpływ na wynik sprawy,
10. d) art. 134 § 1 ppsa oraz art. 151 ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c ppsa polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchylenie decyzji organów obu instancji pomimo przeprowadzenia ważenia pojazdu w sposób sprzeczny z przyjętymi w tym zakresie zasadami, będącego następstwem – niedostrzeżonego przez Sąd I instancji – naruszenia w toku postępowania przed organami I i II instancji przepisów art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 kpa skutkujących błędnym przyjęciem, iż obliczona na podstawie procedury waga została obliczona w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami pomimo zastosowania przez organ współczynnika korygującego wartość ważenia niezgodnego z instrukcją wagi,
11. e) art. 151 ppsa w zw. z art. 141 § 4 ppsa wobec nieprzedstawienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku takich ustaleń i dowodów, jakie mogły przemawiać za oddaleniem skargi oraz wobec braku własnych ustaleń i całkowitego oparcia swoich twierdzeń w zakresie stawianych przez skarżącego zarzutów dotyczących niedopuszczalności stosowania wag wykorzystywanych podczas kontroli do ustalania nacisków osi oraz masy całkowitej pojazdu, bez głębszej analizy obowiązujących w tym zakresie przepisów oraz dokumentów, które stanowiły materiał dowodowy w sprawie oraz niewystarczającym wyjaśnieniu zarzutów skarżącego dotyczących zastrzeżeń skarżącego przedstawionych w skardze.

Główny Inspektor Transportu Drogowego nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. Wniósł jednak o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Pełnomocnik organu na rozprawie wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Z przepisu art. 183 § 1 ppsa wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę nieważność postępowania, która nie występuje w niniejszej sprawie. Zasada z art. 183 § 1 ppsa oznacza, że NSA nie może wyjść poza postawione w skardze kasacyjnej zarzuty i wnioski strony. Z powyższego wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Autor skargi kasacyjnej jej zarzuty może oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa) oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa).

Podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania autor skargi kasacyjnej powinien nie tylko wskazać, jaki przepis postępowania został naruszony, lecz również uzasadnić, jaki wpływ na wynik sprawy miało to naruszenie, przy czym ten wpływ na wynik sprawy powinien być istotny. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a zaskarżonym orzeczeniem sądu I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy (por. wyrok NSA z 12 czerwca 2018 r., sygn. akt II GSK 2322/16, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wskazał WSA, zasadniczym powodem nałożenia kary było przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi nienapędowej o 4,4 t, czyli o 55% dopuszczalnej normy, przy nacisku tej osi 12,4 t. Naruszenie tego właśnie parametru zadecydowało o klasyfikacji przedmiotowego naruszenia do przejazdu po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia kategorii VII, jak również o wysokości nałożonej kary. Naruszenia dotyczące nacisku podwójnej osi, długości i szerokości zespołu pojazdów, a także dopuszczalnej masy całkowitej nie przekraczały parametrów wymienionych w kategoriach I-VI.

Przechodząc do oceny postawionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania należy je ocenić przede wszystkim w kontekście tego, czy zmierzają one do zakwestionowania prawidłowości zasadniczego ustalenia stanowiącego o nałożeniu kary, to jest ustalenia o nacisku pojedynczej osi nienapędowej wynoszącego 12,4 t.

Zwrócić uwagę należy, że podnoszone w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie art. 141 § 4 ppsa przez Sąd I instancji tylko wówczas może zostać uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny, jeśli zawarta w uzasadnieniu relacja jest niepełna, niejasna, niespójna lub zawierająca innego rodzaju wadę, która nie pozwala na dokonanie kontroli kasacyjnej. Przepis art. 141 § 4 ppsa jedynie w dwóch wypadkach może być samodzielną podstawą kasacyjną. Sytuacja taka zachodzi wówczas, gdy treść uzasadnienia nie zawiera któregokolwiek z elementów wymienionych w art. 141 § 4 ppsa, bądź też, gdy uzasadnienie nie uwzględnia stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Tymczasem uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymagane zgodnie z art. 141 § 4 ppsa. Przedstawia stan sprawy wskazując na zasadnicze elementy stanu faktycznego przyjęte przez organy jako podstawa faktyczna decyzji, stanowiska stron, a także wskazuje jednoznacznie podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie oraz ocenę prawidłowości wykładni i zastosowania prawa przez organy.

Z kolei art. 134 §1 ppsa nakłada na sąd obowiązek rozstrzygnięcia w granicach sprawy, przy czym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygnięcia. Autor skargi kasacyjnej nie wskazuje, w jakim zakresie WSA wyszedł poza granice sprawy. Nie wskazuje też, jakich zarzutów czy wniosków zawartych w skardze, ani też argumentów niezawartych w tej skardze, Sąd I instancji nie rozważył i jaki mogłoby mieć to istotny wpływ na wynik sprawy.

Stawianie zarzutów naruszenia art. 145 § 1 lit a i c oraz art. 151 ppsa może odnieść zamierzony skutek tylko wtedy, gdy uzasadnione są zarzuty dotyczące naruszenia innych przepisów – przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, lub przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnie lub niewłaściwe zastosowanie.

Mając na uwadze powyższe wskazania co do oceny zarzutów naruszenia art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c oraz art. 151 ppsa należy zauważyć, że wszystkie zarzuty naruszenia przepisów postępowania dotyczą dwóch kwestii: kwestionowania prawidłowości ustalenia masy całkowitej pojazdu (zespołu pojazdów) przy użyciu pary wag przenośnych SAW 10, oraz zasadności zastosowania korekty do uzyskanych wyników ważenia osi.

Zarzuty dotyczące nieprawidłowości ustalenia masy całkowitej pojazdu nie mają wpływu na wynik sprawy, bowiem to nie przekroczenie masy całkowitej było przyczyną nałożenia kary pieniężnej, lecz przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi nienapędowej. Nacisk wynosił 12,4 t po uwzględnieniu korekty 2% w stosunku do uzyskanego wyniku ważenia nacisku osi wynoszącego 12,7 t. Autor skargi kasacyjnej kwestionuje stosowanie w tym zakresie zarządzenia 50/2011 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 16 listopada 2011 r. w sprawie zasad prowadzenia kontroli przez Inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. Faktycznie zarządzenie takie nie stanowi źródła prawa powszechnie obowiązującego w rozumieniu art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Nie oznacza to jednak, iż norm zawartych w aktach prawnych mieszczących się poza katalogiem źródeł powszechnie obowiązującego prawa (w tym przypadku norm wewnętrznych danej instytucji) nie można użyć na korzyść kontrolowanych podmiotów, zwłaszcza wtedy, gdy wykorzystywane są w ramach procedury technicznej (ważenie), od wyników której zależy odpowiedzialność danego podmiotu.

Naczelny Sąd Administracyjny na tle niniejszej sprawy nie postrzega jako niedopuszczalnej praktyki pomniejszenia przez ITD wyników uzyskanych pomiarów nacisków osi i masy całkowitej pojazdu, jeżeli w jej efekcie zmniejszeniu ulegają wskazania wagi, od których może zależeć odpowiedzialność za delikt administracyjny. Jest to działanie de facto w interesie podmiotu kontrolowanego, zmniejsza bowiem wymiar kary. Skarżący nie kwestionuje przy tym prawidłowości ustalenia nacisku osi w wyniku ważenia (bez zastosowania korekty) na 12,7 t, nie powołuje się też na okoliczności powodujące konieczność zastosowania korekty większej.

Reasumując ocenę zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów postępowania, to nie podważają one prawidłowości zasadniczego w sprawie ustalenia faktycznego dotyczącego nacisku osi pojedynczej nienapędowej wynoszącego 12,4 t.

Wobec uznania prawidłowości ustaleń faktycznych istotnych dla sprawy, należało przejść do oceny zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego.

Wobec prawidłowości uznania, że nacisk pojedynczej osi nienapędowej w czasie przedmiotowego przejazdu wynosił 12,4 t, prawidłowe było uznanie pojazdu za nienormatywny w świetle definicji art. 2 pkt 35 a) uprd. Zgodnie bowiem z tą definicją ustawową pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Artykuł 2 pkt 35a uprd nie zawiera pełnej regulacji określającej wyczerpująco pojęcie pojazdu nienormatywnego. W zakresie dotyczącym nacisku osi odsyła do "przepisów o drogach publicznych". W zasadzie więc dopiero na podstawie tych przepisów możliwe jest ustalenie dopuszczalnych nacisków osi, których przekroczenie czyni pojazd nienormatywnym.

W rozpatrywanej sprawie Sąd I instancji prawidłowo zaakceptował stanowisko organu, iż pojazd był pojazdem nienormatywnym w zakresie dopuszczalnych nacisków osi, powołując się m.in. na § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów, traktując ten przepis jako przepis o drogach publicznych. Zgodnie z art. 41 ustawy o drogach publicznych po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. Ustęp 2 stanowi:

"Minister właściwy do spraw transportu ustala, w drodze rozporządzenia, wykaz:

1. 1) dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t,
2. 2) dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t
3. - mając na uwadze potrzebę ochrony dróg oraz zapewnienia ruchu tranzytowego."

Niekwestionowanym jest, że zgodnie z przepisami wykonawczymi do przywołanego art. 41 udp dopuszczalny nacisk pojedynczej osi wynosił 8 t na drodze powiatowej, na której dokonano kontroli. Sąd zaakceptował w tej sytuacji ustalenie organu, że przekroczenie dopuszczalnego nacisku wynosiło 4,4 t, to jest 55% dopuszczalnej wartości.

Rozpatrując tę sprawę Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21 marca 2019 r. w sprawie C-127/17 Komisja Europejska przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej (dostępny: www.eur-lex.europa.eu). W wyroku tym Trybunał orzekł, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy 96/53.

Tym samym zakwestionowano zgodność z prawem unijnym (dyrektywą 96/53) nakładanie ograniczeń większych niż to wynika z tej dyrektywy, w szczególności w zakresie dopuszczalnych nacisków osi. W pkt 3.1 załącznika nr 1 dyrektywa 96/53 stanowi, że dopuszczalny nacisk pojedynczej osi nienapędowej wynosi 10t. Zatem nawet jeśli przyjąć, że przepisy krajowe w zakresie, w jakim stwarzają większe niż wynikające z dyrektywy ograniczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi nienapędowej nie mogą być stosowane jako sprzeczne z prawem unijnym, to zgodne z prawem unijnym są przepisy krajowe w tym zakresie, w jakim przewidują konsekwencje za przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej w odniesieniu do 10 ton.

Zatem w realiach niniejszej sprawy przy uwzględnieniu przepisów wspomnianej dyrektywy 96/53 i treści wyroku TSUE w sprawie C-127/17 należy przyjąć, że zmierzony nacisk pojedynczej osi nienapędowej wynoszący 12,4 t przekraczał dopuszczalny nacisk (10 t) o 2,4 tony, a więc o 24%. Zatem na przejazd takim pojazdem zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 1 uprd i pkt 7 załącznika nr 1 do ustawy prawo o ruchu drogowym wymagane było zezwolenie kategorii VII, którego skarżący nie posiadał. Zatem organy i Sąd I instancji prawidłowo zastosowały art. 140aa ust. 1 i ust. 2 pkt 1 uprd nakładając karę pieniężną na skarżącego jako podmiot wykonujący przejazd. Organy Inspekcji Transportu Drogowego były przy tym uprawnione do tego na podstawie art. 140aa ust. 2 uprd. Wobec prawidłowego ustalenia, że nacisk pojedynczej osi nienapędowej przekraczał dopuszczalny o ponad 20%, prawidłowo ustalono wymiar kary na kwotę 15 000 zł na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit c uprd.

Tym samym zarzuty naruszenia art. 64 ust. 1 pkt 1, art. 2 pkt 35a, art. 140aa ust. 1-3 oraz art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit c) ustawy prawo o ruchu drogowym nie zasługiwały na uwzględnienie.

W skardze kasacyjnej postawiono zarzut naruszenia art. 74 ustawy prawo o ruchu drogowym. Zarzut ten jest oczywiście niezasadny. Skarżący kasacyjnie nie wskazał ani którą z kilku jednostek redakcyjnych tego przepisu miał na myśli, ani na czym wskazywane naruszenie miałoby konkretnie polegać. Poza tym przepis ten wskazano w ramach zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, a dotyczy on kwestii proceduralnych związanych ze sporządzaniem protokołu kontroli przez inspektorów.

Biorąc to wszystko pod uwagę należało skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ppsa oddalić jako niemającą usprawiedliwionych podstaw.

O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. 2015 poz. 1800 ze zm.