Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 28 lipca 2016 r., sygn. akt II GSK 3391/16

Uzasadnienie

I

Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2015 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1277/14) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), odrzucił skargę D. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2014 r. (nr [...]) w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 18 lutego 2014 r., a więc 30-dniowy termin na wniesienie skargi na tę decyzję (o jakim mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a.) upłynął w dniu 20 marca 2014 r. Natomiast skarżący nadał skargę w urzędzie pocztowym w dniu 21 marca 2014 r., a więc po terminie, a ponadto skierował ją bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W takiej sytuacji - zgodnie z orzecznictwem sądowym - Sąd winien przekazać skargę właściwemu w danej sprawie organowi administracji, przy czym przy zachowaniu terminu do wniesienia skargi decyduje w takim przypadku data nadania skargi przez Sąd pod adres właściwego organu administracji publicznej. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sad Administracyjny przesłał przedmiotową skargę do Głównego Inspektora Transportu Drogowego w dniu 31 marca 2014 r., a więc również po terminie do wniesienia skargi. Wobec tego Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga podlegała odrzuceniu jako wniesiona po upływie terminu - stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

II

D. Z. (zastępowany przez adwokata) złożył skargę kasacyjną od wspomnianego postanowienia Sądu pierwszej instancji, zaskarżając je w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Wnoszący skargę kasacyjną zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1. 1. art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 53 § 1 i art. 54 § 1 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi jako wniesionej po upływie przepisanego terminu, z uwagi na jej wniesienie bezpośrednio do sądu administracyjnego i przekazanie skargi organowi przez sąd po upływie terminu 30-dniowego od doręczenia decyzji stronie, w sytuacji gdy ww. przepisy nie określają wprost, że w takim przypadku za datę wniesienia skargi należy uznać dzień przekazania pisma organowi, za którego pośrednictwem skarga powinna być wniesiona oraz że skarga podlega odrzuceniu;
2. 2. art. 83 § 3 p.p.s.a. przez przyjęcie, że datą oddania pisma w placówce pocztowej jest data stempla pocztowego na przesyłce, a nie data złożenia pisma, w sytuacji gdy skarżący dokonał czynności procesowej przez oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w terminie 30-dniowym określonym w art. 53 § 1 p.p.s.a., co było równoznaczne z zachowaniem terminu ustawowego do wywiedzenia skargi

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej wskazał w szczególności, że z przepisów procedury sądowoadministracyjnej nie wypływa jednoznacznie wniosek, iż w sytuacji gdy skarga została bezpośrednio skierowania do sądu administracyjnego, to o zachowaniu terminu do wniesienia skargi decyduje data jej nadania przez sąd pod adres właściwego organu administracji publicznej. Na gruncie tych przepisów możliwe jest przyjęcie, że wniesienie skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego, choć wadliwe z perspektywy art. 54 § 1 p.p.s.a., stanowi o zachowaniu terminu z art. 53 § 1 p.p.s.a., w szczególności w gdy strona pozostaje w przeświadczeniu, iż jej działania są prawidłowe. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, wychodząc z założenia, że przepisy ustawy powinny być czytelne dla przeciętnego obywatela i skutki z nich wywodzone nie powinny stanowić niejako "zaskoczenia" dla adresata normy, to jako swoistą nadinterpretację można przyjąć uznanie, że niewniesienie skargi za pośrednictwem organu może prowadzić do uchybienia terminowi z art. 53 § 1 p.p.s.a.

Autor skargi kasacyjnej dodał, że z literalnej wykładni art. 83 § 3 p.p.s.a. istotny dla dochowania terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest moment złożenia przez nadawcę pisma w placówce pocztowej, a nie umieszczenia stempla z datą na samym piśmie. Tymczasem z argumentacji zaskarżonego postanowienia może wynikać, że Sąd pierwszej instancji przyjął, iż wiążąca jest data stempla umieszczonego na przesyłce załączonej do akt sprawy. Takie działanie byłoby wadliwe, bowiem Sąd powinien zbadać datę rzeczywistego nadania pisma w placówce pocztowej. W ocenie strony skarżącej, stwierdzenie, że data nadania jest inna niż data stempla (co jest praktyką spotykaną w działalności urzędów pocztowych, a wynikającą z kwestii organizacyjnych) mogło prowadzić do odmiennej oceny momentu wniesienia skargi, a tym samym rzutować na wynik przedmiotowej sprawy.

W piśmie procesowym z dnia 10 marca 2016 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (zastępowany przez radcę prawnego) wniósł o przeprowadzenie rozprawy w niniejszej sprawie.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na wstępie należy zauważyć, że rozpoznawany obecnie środek odwoławczy został złożony w dniu 12 marca 2015 r., a więc przed nowelizacją ustawy procesowej dokonaną ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). Na mocy tej nowelizacji odformalizowano środek odwoławczy przysługujący od postanowień o odrzuceniu skargi, wydanych m.in. na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., czyli z powodu wniesienia skargi po upływie terminu do jej wniesienia (zgodnie ze znowelizowanym art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a od takiego postanowienia przysługuje obecnie zażalenie). Z oczywistych względów wprowadzona zmiana środka odwoławczego - mimo że na mocy art. 2 ustawy nowelizującej ma zastosowanie również do postępowań wszczętych przed wejściem w życie tejże noweli - nie może dotyczyć sytuacji, gdy w sprawie przed wejściem w życie noweli p.p.s.a. (tj. przed 15 sierpnia 2015 r.) został już skutecznie wniesiony środek odwoławczy przysługujący na mocy wówczas obowiązujących przepisów (czyli skarga kasacyjna), nawet jeśli nie został dotychczas rozpoznany. Reasumując, przedmiotem rozpoznania Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszym postępowaniu jest skutecznie wniesiona skarga kasacyjna.

Zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu mającym zastosowanie w tej sprawie, skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowania w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym. W tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny postanowił skorzystać z możliwości przewidzianej tym przepisem i rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, uznając że nie ma konieczności przeprowadzania rozprawy, o co wnosił organ administracji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują.

Granice rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny autor skargi kasacyjnej wyznaczył zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 83 § 3 p.p.s.a., a także 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 53 § 1 i art. 54 § 1 p.p.s.a. Uchybienie tym przepisom miało polegać na: 1) wadliwym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że datą oddania pisma w placówce pocztowej jest data stempla pocztowego na przesyłce, a nie data złożenia tegoż pisma w polskiej placówce pocztowej, 2) błędnym odrzuceniu skargi wniesionej bezpośrednio do sądu administracyjnego, mimo że z przepisów nie wynika jasno, że w takim przypadku datę wniesienia skargi stanowi dzień przekazania pisma przez sąd organowi, za pośrednictwem którego skarga powinna być wniesiona.

Złożona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Z treści i uzasadnienia podniesionych zarzutów wynika, że strona nie zakwestionowała tych elementów stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym postanowieniu, które wskazują, że: 1) zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2014 r. została doręczona skarżącemu w dniu 18 lutego 2014 r., 2) termin na wniesienie skargi mijał z dniem 20 marca 2014 r. (który to dzień przypadał w czwartek).

Podstawę odrzucenia skargi stanowił art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Termin do wniesienia skargi na decyzją administracyjną został określony w art. 53 § 1 p.p.s.a., który to przepis stanowi, że skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Z kolei tryb wniesienia skargi został określony w art. 54 § 1 p.p.s.a., gdzie ustawodawca wyraźnie wskazał, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, całkowicie nietrafny jest podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia powyższych przepisów. Z przywołanej treści art. 53 § 1 i art. 54 § 1 p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że od momentu doręczenia rozstrzygnięcia w sprawie strona ma trzydzieści dni na złożenie skargi do sądu za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie. Podkreślenia wymaga, że w zaskarżonej decyzji z dnia [...] lutego 2014 r. organ administracji precyzyjnie pouczył stronę o takim terminie i sposobie wniesienia skargi, wskazując wprost: "Skargę należy wnieść za pośrednictwem Głównego Inspektora Transportu Drogowego, ul. Postępu 21, 02-676 Warszawa". Wbrew temu pouczeniu i przepisom, na jakich zostało ono oparte, skarżący wysłał skargę bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W takiej sytuacji - aby zagwarantować stronie możliwość realizacji prawa do sądu - sąd administracyjny starał się niejako "naprawić" działanie strony niezgodne z art. 54 § 1 p.p.s.a., przekazując skargę - stosownie do treści tegoż przepisu - Głównemu Inspektorowi Transportu Drogowego.

Fakt, że przekazanie skargi nie mogło nastąpić w terminie do wniesienia skargi w niniejszej sprawie (skoro skarga ta wpłynęła do sądu już po tym terminie) - nie może stanowić skutecznego uzasadnienia dla zarzutu naruszenia art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 53 § 1 i art. 54 § 1 p.p.s.a.

Bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 83 § 3 p.p.s.a. Przepis ten w czasie składania skargi przez D. Z. (marzec 2014 r.) stanowił, że oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe lub w polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Podnosząc ten zarzut, autor skargi kasacyjnej odnosi się go do terminu oddania przez skarżącego w placówce Poczty Polskiej przesyłki ze skargą, którą to przesyłkę skarżący zaadresował bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Jak wskazano wyżej, z punktu widzenia terminu do wniesienia skargi istotne znaczenie ma data wysłania skargi organowi administracji, który wydał zaskarżoną decyzję. W niniejszej sprawie nastąpiło to w dniu 31 marca 2014 r., kiedy to WSA w Warszawie przekazał skargę (drogą pocztową) do Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Z tego względu bez znaczenia dla sprawy jest to, czy wcześniej skarżący wysłał skargę bezpośrednio do sądu w terminie określonym w art. 53 § 1 p.p.s.a.

Niemniej jednak - nawet gdyby podzielić błędne stanowisko skarżącego, że dla zachowania terminu z art. 53 § 1 p.p.s.a. wystarczy również wysłanie skargi w tym terminie bezpośrednio do sądu administracyjnego - także w tym zakresie omawiany zarzut jest niezasadny. W aktach sprawy znajduje się koperta, w której umieszczona była skarga (wysłana do WSA), przy czym na kopercie tej został przybity stempel z oznaczeniem placówki Poczty Polskiej i z datą 21 marca 2014 r. (vide k. 15 akt sądowych). Autor skargi kasacyjnej zarzuca, że Sąd pierwszej instancji błędnie utożsamił tę datę z dniem, w jakim doszło do faktycznego oddania pisma w placówce pocztowej, sugerując tym samym, że pismo zostało nadane wcześniej niż by to wynikało z daty ze stempla pocztowego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko strony skarżącej nie podważa skutecznie oceny, że wspomniana przesyłka została oddana w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w dniu 21 marca 2014 r. Należy podkreślić, że koperta z odciśniętym stemplem z datownikiem stanowi jedyny spośród zgromadzonych w sprawie dowodów, który można odnieść do daty nadania przesyłki ze skargą.

Strona wnosząca skargę kasacyjną - poza gołosłownymi twierdzeniami o praktyce spotykanej w działalności urzędów pocztowych - nie przedstawiła w tym zakresie żadnych dowodów, z których wynikałaby inna data nadania przesyłki. Jednym z takich dowodów mogłoby być potwierdzenie nadania przedmiotowej przesyłki rejestrowanej, którym skarżący powinien dysponować. Strona mogła także przeprowadzić postępowanie reklamacyjne u operatora pocztowego. W związku z tym na gruncie niniejszej sprawy za bezpodstawne należy uznać twierdzenie, że skarżący wysłał przesyłkę ze skargę (kierując tę przesyłkę bezpośrednio do WSA) w dacie innej niż 21 marca 2014 r.

Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał wszystkie zarzuty za niezasadne i z tego względu skarga kasacyjna - jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw - podlegała oddaleniu stosownie do treści art. 184 p.p.s.a.

PG