Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 lipca 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1730/05, odrzucił skargę P. T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
W uzasadnieniu wyroku Sąd oparł się na następującym stanie faktycznym sprawy.
P. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ZUS, która została doręczona mu w Areszcie Śledczym w W. w dniu 4 maja 2005 r. Na kopercie, w której przesłano skargę, widnieje prezentata Aresztu Śledczego z datą 7 czerwca 2005 r. oraz stempel pocztowy z datą 9 czerwca 2005 r.
Sąd I instancji odrzucając skargę na decyzję Prezesa ZUS stwierdził, iż zawierała ona pouczenie o możliwości, terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego - skargi do sądu administracyjnego. 30-dniowy termin do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Oddziału ZUS w W. na decyzję prawidłowo doręczoną w dniu 4 maja 2005 r. zaczął biec w dniu 5 maja 2005 r. i upłynął z dniem 3 czerwca 2005 r., zgodnie z zasadami obliczania terminów przewidzianych w art. 83 § 1 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił, iż w przypadku złożenia pisma przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego za miarodajną należy uznawać datę nadania biegu korespondencji w areszcie śledczym, tj. datę, w której nadawca przekazał korespondencję administracji aresztu w celu nadania dalszego biegu. W związku z powyższym skarga na powyższą decyzję została wniesiona w dniu 7 czerwca 2005 r., a więc z 4-dniowym uchybieniem ustawowego terminu do jej wniesienia.
Skarżący w skardze kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lipca 2005 r. wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz o obciążenie organu niezbędnymi kosztami postępowania kasacyjnego, w tym kosztami wynagrodzenia adwokackiego, według norm przepisanych. Skarżonemu orzeczeniu zarzucił:
- 1) naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 58 § l pkt 2 i § 3 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie;
- 2) naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 53 § l i art. 54 § l p.p.s.a. w związku z art. 113 k.p.a. i art. 112 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że bieg terminu 30-dniowego do wniesienia skargi zaczął biec już od dnia doręczenia skarżącemu ułomnej decyzji, mino potrzeby jej sprostowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że w zaskarżonej decyzji ZUS niejasno sformułowano pouczenie o dopuszczalności wniesienia skargi. Zdaniem skarżącego za niewystarczające należy uznać wskazanie przepisu prawnego, z którego wynika możliwość zaskarżenia decyzji. Prawidłowo sformułowane pouczenie powinno wskazywać co najmniej, że skargę należy wnosić za pośrednictwem Oddziału ZUS, który wydał skarżoną decyzję. W opinii skarżącego uchybienie organu wydającego decyzję nie polegało na błędnym wskazaniu trybu zaskarżenia, ale na tym, że organ na skutek oczywistej omyłki opuścił jeden zwrot słowny, co czyniło informację niejasną. Organ w piśmie z dnia 31 maja 2005 r. poinformował skarżącego o właściwym trybie złożenia skargi. Skarżący uznał, iż sprostowanie pouczenia powinno nastąpić w formie postanowienia, a pismo informacyjne przesłane stronie nie może być traktowane jako postanowienie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Art. 183 § 1 p.p.s.a. przyjmuje zasadę, że o zakresie kontroli orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego przesądza wola wnoszącego skargę kasacyjną. Od tej zasady ustawa o p.p.s.a. wprowadziła wyjątek, stanowiąc, że Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania (§ 2 art. 183 p.p.s.a.).
Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (podstawa kasacyjna z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), nie są uzasadnione.
Postępowanie sądowoadministracyjne to regulowany prawem procesowym ciąg czynności procesowych sądu administracyjnego, stron i innych podmiotów tego postępowania. Elementy konstytutywne czynności procesowych stron to spełnienie wymogów co do treści i formy określonej przez prawo procesowe i dokonanie czynności procesowej w terminie przewidzianym prawem procesowym.
W myśl art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie.
Termin do wniesienia skargi jest terminem ustawowym, procesowym i prekluzyjnym. Jest terminem ustawowym, a więc niedopuszczalne jest jego skrócenie lub przedłużenie przez sąd, gdyż możliwości takie, przewidziane w art. 84 odnoszą się tylko do terminów sądowych. Jest terminem prekluzyjnym w tym znaczeniu, że jego upływ sąd uwzględnia z urzędu i z tej przyczyny odrzuca wniesioną skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2. Jest terminem procesowym, a więc w razie jego uchybienia dopuszczalne jest przywrócenie go skarżącemu (por. Tadeusz Woś, Hanna Knysiak-Molczyk, Marta Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, str. 245).
Do powyższego dodać należy, że w myśl art. 111 § 1 k.p.a. strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji żądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach.
Stosownie do treści § 2 tego przepisu, w przypadkach określonych w § 1 termin dla strony do wniesienia odwołania lub skargi biegnie od dnia doręczenia jej odpowiedzi.
Uzupełnienie rozstrzygnięcia, sprostowanie pouczenia nie stanowi sprostowania błędów w decyzji, lecz dotyczy konkretyzacji praw i obowiązków stron postępowania. Sprostowanie błędów i omyłek w decyzji następuje w trybie art. 113 § 1 k.p.a.
Z powyższego wynika, że tylko przepis art. 111 § 1 k.p.a. stanowi podstawę uzupełnienia lub sprostowania decyzji w zakresie pouczenia o wyżej wymienionych środkach odwoławczych (por. Barbara Adamiak, Janusz Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2003 r., str. 261).
Sąd I instancji ustalił, że decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 kwietnia 2005 r. doręczona została P. T. w dniu 4 maja 2005 r. i że skargę w stosunku do tej decyzji wniósł on w dniu 7 czerwca 2005 r., a więc po upływie terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a.
Tych trafnych ustaleń nie może podważyć twierdzenie Autora skargi kasacyjnej, że P. T. zwrócił się do organu o wyjaśnienie treści pouczenia, w którym nie wskazano "precyzyjnie trybu złożenia skargi, w szczególności za pośrednictwem jakiego konkretnie organu (ze wskazaniem jego umiejscowienia w strukturze ZUS i adresu) ma zostać wniesiona skarga". Wobec tego termin do jej wniesienia winien być liczony od daty otrzymania odpowiedzi na to pismo.
Istotnie P. T. pismem sporządzonym w dniu 21 maja 2005 r. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. I Inspektorat Miejski, na które odpowiedź z dnia 31 maja 2005 r. otrzymał w dniu 6 czerwca 2005 r. Pismo to zostało podpisane przez Z-cę Kierownika Wydziału.
Z powyższego wynika, że pismo z dnia 21 maja 2005 r. zostało sporządzone i wniesione po terminie, o którym mowa w art. 111 § 1 k.p.a. Autor tego pisma nie wniósł o przywrócenie terminu. Z tego też powodu udzielono mu odpowiedzi w formie informacyjnej, nie mającej waloru czynności procesowej, więc nie ma tu zastosowania art. 111 § 2 k.p.a.
P. T. wnosząc skargę po terminie do organu - na adres, pod którym prowadził korespondencję - równocześnie nie wniósł o przywrócenie mu terminu do jej wniesienia.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucając skargę nie naruszył art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wobec tego, że P. T. skargę wniósł na adres organu, który został mu wskazany w piśmie z dnia 31 maja 2005 r., a także na który wcześniej kierował swoją korespondencję, to w tej sytuacji przepis art. 112 k.p.a. nie mógł mieć zastosowania w tej sprawie. Jak już wyżej wyjaśniono przepis art. 113 § 1 k.p.a. również w tej sprawie nie miał zastosowania.
Mając powyższe na uwadze, wobec braku usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.