Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 3 listopada 2021r., sygn. akt I SA/Bd 579/21 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369, obecnie: Dz.U. z 2022r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę A. M. (dalej też: "strona", "skarżący",) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej też: "GITD", "organ") z [...] lutego 2021r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W dniu [...] sierpnia 2020r. inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego dokonali kontroli drogowej zespołu pojazdów składającego się z ciągnika samochodowego marki Renault o nr rej. [...] oraz naczepy marki CMT o nr rej. [...]. Kontrolowanym zespołem pojazdów, kierowca I. T. wykonywał krajowy transport drogowy rzeczy w imieniu przedsiębiorcy ["A."] Sp. z o.o. Podczas oględzin inspektorzy stwierdzili, że tarcze hamulcowe zamontowane na przednich kołach w ww. pojeździe są popękane. Ponieważ ujawniona w trakcie kontroli usterka układu hamulcowego stanowiła zagrożenie dla uczestników ruchu drogowego, kontrolujący zakwalifikowali ją jako niebezpieczną i zakazali dalszej jazdy. Przebieg kontroli został opisany w protokole kontroli z dnia [...] sierpnia 2020r. W trakcie prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że osobą wykonującą czynności związane z przewozem drogowym u przedsiębiorcy ["A."] sp. z o.o. na dzień kontroli był A. M. Decyzją z [...] października 2020r. Lubuski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (organ I instancji) nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 500 zł.
Decyzją z [...] lutego 2021r. Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2020r., poz. 256, dalej: "k.p.a."), art. 4 pkt 22 lit. p, art. 87 ust. 1, art. 92a ust. 2, art. 92c ust. 1 ustawy z 6 września 2001r. o transporcie drogowym (tj. Dz.U. z 2019r., poz. 2140), lp. 15.2 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, art. 66 ust. 1 pkt 1, art. 66 ust. 5, ustawy z 20 czerwca 1997r. prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2020r., poz. 110) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Oddalając skargę na powyższą decyzję wskazanym na wstępie wyrokiem z 3 listopada 2021r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja pierwszoinstancyjna, nie naruszają przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Wskazał, że w niniejszej sprawie została na skarżącego, jako zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie (["A."] Sp. z o.o.), nałożona kara pieniężna w wysokości 500 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę kwalifikowaną z grupy l.p. 15.2 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, czyli usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne. Sąd I instancji przywołał treść art. 4 pkt 22 lit. d) u.t.d., określającego obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z 21 października 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz. Urz. UE L 300 z 14.11.2009, str. 51, z późn. zm.). Wskazał, że art. 2 pkt 5 ww. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE), definiuje pojęcie "zarządzającego transportem", a art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia nakłada obowiązek przedsiębiorcy do wyznaczenia takiej osoby. Następnie WSA wskazał art. 92a ust. 2 u.t.d. zawierający informacje o karach pieniężnych za naruszenia stwierdzone podczas kontroli drogowej.
W ocenie Sądu I instancji organy Inspekcji Transportu Drogowego zasadnie oceniły zebrany materiał dowodowy, a analiza materiału fotograficznego dokumentującego stwierdzone w niniejszej sprawie nieprawidłowości potwierdza występowanie licznych pęknięć na tarczy hamulcowej, co jest widoczne gołym okiem i co pozwala uznać za bezzasadne zarzuty skargi związane z naruszeniem art. 7 i art. 8 k.p.a. Sąd I instancji podzielił stanowisko organów, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki egzoneracyjne wynikające z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Według WSA występująca usterka tarczy hamulcowej (popękanie) była możliwa do wykrycia w wyniku wzrokowej kontroli stanu technicznego pojazdu w ramach codziennej obsługi przy zachowaniu należytej staranności i przezorności. W opinii Sądu I instancji niedbalstwo po stronie osób, które miały to wykonywać nie może uwalniać skarżącego od odpowiedzialności.
A. M. w skardze kasacyjnej zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przypisanych. Ponadto oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
- I. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
- 1. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu wyroku argumentacji Sądu zawierającej wyjaśnienie podstaw dokonanego rozstrzygnięcia oraz nie odniesienie się do wszystkich zarzutów skarżącego sformułowanych w wywiedzionej skardze, w szczególności, nie wskazanie przez Sąd faktów, które uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej i w konsekwencji, niesłuszne oddalenie skargi;
- 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez:
- a. zaakceptowanie naruszenia przez organ art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym poprzez prowadzenie postępowania w sprawie, podczas gdy okoliczności sprawy wskazują, że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć,
- b. zaakceptowanie naruszenia przez organ przepisów postępowania, a to art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania skarżącego do organu oraz z pominięciem działań dążących do pełnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w szczególności zaś zaniechanie przeprowadzenia analizy stanu faktycznego w rażącym stopniu.
Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz oświadczył, iż zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Po pierwsze należy zauważyć, że zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wnoszący skargę kasacyjną złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy, zaś organ, w terminie czternastu dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art.183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej zauważyć należy, że została ona oparta jedynie na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wszystkie powołane zarzuty są nieuzasadnione.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny, czy zaistniały przesłanki do wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 500 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę kwalifikowaną z grupy l.p. 15.2 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, czyli usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne.
W pierwszej kolejności oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego objęty został zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., wskazany w pkt I.
1. petitum skargi kasacyjnej, bowiem jego zasadność wykluczałaby możliwość merytorycznego odniesienia się do pozostałych, objętych zarzutami skargi kasacyjnej nieprawidłowości. Zauważyć należy, że autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenia tego przepisu poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu wyroku argumentacji Sądu zawierającej wyjaśnienie podstaw dokonanego rozstrzygnięcia oraz nie odniesienie się do wszystkich zarzutów skarżącego sformułowanych w wywiedzionej skardze, w szczególności, nie wskazanie przez Sąd faktów, które uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej i w konsekwencji, niesłuszne oddalenie skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się Wojewódzki Sąd Administracyjny wydając zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skuteczny tylko wtedy, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności gdy nie zawiera któregoś z elementów konstrukcyjnych wymienionych w powyższym przepisie. I co najistotniejsze, za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego.
Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób umożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne wymienione w powyższym przepisie prawa i pozwala jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się Wojewódzki Sąd Administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera też stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wskazać też należy, że nie stanowi naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie odniesienie się przez Sąd I instancji do każdego z argumentów dotyczących zarzutów skargi, mających w ocenie strony skarżącej kasacyjnie świadczyć o zasadności zarzutu. Wystarczy bowiem, gdy z wywodów Sądu I instancji wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze. Natomiast okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd I instancji jest odmienne od prezentowanego przez autora skargi kasacyjnej nie oznacza, że takie uzasadnienie wyroku nie odpowiada wymogom ustawowym określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że niezasadne są również zarzuty naruszenia prawa procesowego, zawarte w pkt 2. b. petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania skarżącego do organu oraz z pominięciem działań dążących do pełnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w szczególności zaś zaniechanie przeprowadzenia analizy stanu faktycznego w rażącym stopniu.
Przede wszystkim wskazać należy, że zarzucając naruszenie art. 77 k.p.a. skarżący nie podał konkretnej jednostki redakcyjnej przepisu. W związku z powyższym podkreślenia wymaga, że art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a. dotyczą obowiązków organów administracji publicznej w zakresie zbierania i oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w celu pełnego ustalenia i uzasadnienia stanu faktycznego przyjętego przez organy za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia.
Stosownie do treści art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej w toku postępowania podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego obowiązkiem organu administracji publicznej jest zaś jego wszechstronne rozpatrzenie. Natomiast zadaniem Sądu Administracyjnego jest między innymi ustalenie, czy prawidłowo został zebrany materiał dowodowy w postępowaniu administracyjnym, a następnie czy został oceniony przez organy administracyjne zgodnie z przepisami tego postępowania. W związku z tym Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracyjne wyjaśniły wszystkie okoliczności istotne dla sprawy.
Wbrew stanowisku zawartemu we wniesionym środku odwoławczym, Sąd I instancji właściwie ocenił przedstawiony w sprawie materiał dowodowy i zasadnie ocenił, że organ administracji wywiązał się z ciążących na nim obowiązków i nie naruszył omawianych przepisów prawa. Czynności podejmowane przez organ administracyjny i przeprowadzane dowody muszą dotyczyć okoliczności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, a więc mających znaczenie dla sprawy i z tego punktu widzenia organ powinien zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Należy przy tym podkreślić, że zakres postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organy zdeterminowany jest zawsze unormowaniem materialnoprawnym, które może stanowić podstawę do wydania decyzji.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu [...] sierpnia 2020r. stwierdzono występowanie pęknięć na tarczach hamulcowych (strona prawa oraz lewa) przedniej osi (zamontowanych na przednich kołach) skontrolowanego pojazdu. Pęknięcia te uznane zostały za usterkę poważną i niebezpieczną. Protokół kontroli został podpisany przez kierowcę i nie wniesiono do niego zastrzeżeń. Skoro ujawniona w trakcie kontroli usterka układu hamulcowego (tarcz hamulcowych) stanowiła zagrożenie dla uczestników ruchu drogowego, to prawidłowo kontrolujący zakwalifikowali ją jako niebezpieczną, a kierującemu zakazano dalszej jazdy i zatrzymano za pokwitowaniem dowód rejestracyjny pojazdu ciężarowego.
Wskazać też należy, że w myśl art. 92c ust.1 pkt 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Odnosząc się do powyższego, wskazać należy, że przesłanki egzoneracyjne określone w przepisach ustawy o transporcie drogowym nie odnoszą się do zwykłego zachowania przedsiębiorcy lub działań osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności gospodarczej i organizacji pracy przedsiębiorstwa, lecz do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie racjonalnie przewidzieć, np. będących rezultatem siły wyższej, bądź działań osoby trzeciej, za której winę przedsiębiorca nie może odpowiadać.
Przedsiębiorca transportowy ponosi bowiem odpowiedzialność za działania i zaniechania kierowcy w ramach swoich obowiązków pracowniczych lub umownych. Na przedsiębiorcy spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, w tym kierowcy, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje, a powyższe uwagi należy odnieść odpowiednio do osoby zarządzającej transportem w takim przedsiębiorstwie.
W niniejszej sprawie Sąd I instancji trafnie zaakceptował stanowisko organów, że nie ma podstaw do stwierdzenia, że usterka tarczy hamulcowej jest rezultatem działania siły wyższej. Fakt, że występująca usterka tarczy hamulcowej (popękanie) była możliwa do wykrycia w wyniku wzrokowej kontroli stanu technicznego pojazdu, wskazuje, że profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności był w stanie wykryć liczne pęknięcia tarczy hamulcowej, a tego rodzaju pęknięcia obu tarcz hamulcowych nie mogły powstać w okresie od godz. 7:25 (pierwsza aktywność kierowcy w dniu 18 sierpnia 2020r.) a godziną 10:11 (kontrola drogowa) tego samego dnia.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela dokonaną przez Sąd I instancji ocenę, iż okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc zaistnienie opisanych wyżej naruszeń ustalonych w toku kontroli drogowej wynika jednoznacznie ze zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że brak jest podstaw uzasadniających zarzut naruszenia wskazanych wyżej przepisów postępowania, gdyż Sąd I instancji zasadnie uznał, że zgromadzony w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, a to wobec jednoznacznego ustalenia naruszenia opisanego w lp. 15.2 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, czyli usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne.
Tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia podnoszonego przez skarżącego w pkt I. a. petitum skargi kasacyjnej zarzutu zaakceptowanie naruszenia przez organ art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym poprzez prowadzenie postępowania w sprawie, podczas gdy okoliczności sprawy wskazują, że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 265).