Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. S. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, polegającą na nierozpatrzeniu jego wniosku o umorzenie zaległości z tytułu składek, który to wniosek złożył w Oddziale Zakładu w S. w dniu 2 stycznia 2004 r.
Jak wynikało z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, pismem z dnia 1 marca 2004 r. Zakład pozostawił wniosek bez rozpoznania. Z kolei Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 9 listopada 2004 r. przekazał Zakładowi skierowany do sądu wniosek do merytorycznego rozpoznania. Po tych zdarzeniach Zakład Ubezpieczeń Społecznych wszczął postępowanie pod nową numeracją.
W dniu 19 stycznia 2005 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję o odmowie umorzenia należności z tytułu składek za okres od sierpnia do października 2004 r.
A. S. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia 16 lutego 2005 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia 19 stycznia 2005 r.
A. S. mimo wydania ostatnio opisanej decyzji wniósł skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, domagając się zobowiązania Zakładu do podjęcia decyzji w sprawie jego wniosku o umorzenie składek z tytułu ubezpieczenia społecznego złożonego w dniu 2 stycznia 2004 r.
Pismem z dnia 27 czerwca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał A. S. do sprecyzowania, czy skargę traktować należało jako skargę na bezczynność ZUS, czy też jako skargę na decyzję Prezesa ZUS z dnia 16 lutego 2005 r. A. S. wyjaśnił, że skarga dotyczyła bezczynności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytoczył regulację zawartą w art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), cytowanej dalej jako "p.p.s.a." i wyjaśnił, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Podniósł też, że zgodnie z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.s.u.s.", w sprawach uregulowanych ta ustawą mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Analogiczne unormowanie zawiera art. 180 k.p.a. W ocenie sądu pierwszej instancji w sprawach dotyczących umorzenia składek nie znajdował zastosowania art. 83 ust. 3 u.s.u.s. dotyczący odwołań do sądu powszechnego w razie niewydania decyzji w sprawach o świadczenie.
Sąd pierwszej instancji uznał, że wobec wskazanych regulacji, przez wyczerpanie środków zaskarżenia rozumieć należało wniesienie zażalenia na bezczynność o jakim mowa w art. 37 § 1 k.p.a., należącego do kategorii środków zaskarżenia. Wyjaśnił też, że zażalenie takie należało wnieść do Ministra Polityki Społecznej, a nadto, że A. S. zażalenia takiego nie składał, co potwierdził na rozprawie.
A. S. wniósł skargę kasacyjną od wymienionego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jego uchylenia i wydania orzeczenia zobowiązującego ZUS Oddział w S. do merytorycznego rozpoznania sprawy, względnie uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do rozpoznania przez Ministra Polityki Społecznej.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego poprzez przyjęcie, że strona nie składała stosownie do art. 37 § 1 k.p.a. środka zaskarżenia przewidzianego w art. 52 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że od wszystkich pism i decyzji wniesiono środki o jakich mowa była w pouczeniach. Twierdzono, że brak było rozstrzygnięcia w sprawie o numerze [...]. W szczególności podniesiono, że zgodnie z pouczeniem wniesiono skargę do WSA.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Jak z tego wynika składające się na podstawy skargi kasacyjnej zarzuty wyznaczają zakres badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podstawą skargi kasacyjnej przy tym może być wyłącznie naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego (por. m.in. wyrok NSA z 24 czerwca 2004 r. sygn. FSK 191/04, LEX nr 143621).
W tej sytuacji przyjąć należało, że skoro w skardze kasacyjnej nie zarzucono naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego mogącego rzutować na ewentualne przyjęcie, iż orzeczenie sądu pierwszej instancji oparto na wadliwych ustaleniach faktycznych, zawarty w skardze kasacyjnej zarzut rozumieć należało jedynie w ten sposób, że zdaniem skarżącego przedstawione w uzasadnieniu postanowienia ustalenia wskazywały na wyczerpanie środków zaskarżenia o jakich mowa w art. 52 § 1 p.p.s.a.
Przedstawione w skardze kasacyjnej stanowisko nie było zasadne.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należało, że trafnie sąd pierwszej instancji przyjął, iż skarga wniesiona przez A. S. stanowiła skargę na bezczynność o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., a nie skargę na decyzję Prezesa ZUS zapadłą skutkiem ponownego rozpatrzenia sprawy. Z treści art. 46 § 1 pkt 3 i art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wyprowadzić należy wniosek, że choć ustawodawca nie zastosował uregulowań sprowadzających się do stawiania skardze daleko idących wymogów formalnych, konieczność zawarcia w skardze jej osnowy i określenia naruszenia prawa lub interesu prawnego rozumiana być winna jako między innymi obowiązek wyboru rodzaju skargi, to jest określenia czy skarga stanowi skargę na bezczynność, czy też na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej.
W sprawie niniejszej dodatkowo zachodziła okoliczność wyraźnego określenia charakteru skargi w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. i to przez profesjonalnego pełnomocnika, do którego działalności nie można odnosić określonych w art. 6 p.p.s.a. obowiązków Sądu w zakresie wskazówek i pouczeń.
Skoro skarżący, mimo że w sprawie wydano decyzje, uznał za celowe twierdzić, iż zachodziła bezczynność, to winien również wykazać, że wyczerpał środki zaskarżenia. Jak trafnie wywiódł sąd pierwszej instancji, ocenę wyczerpania środków zaskarżenia opierać należało na przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Z przepisów tych, a zwłaszcza art. 37 § 1 k.p.a., wynika, że wyczerpanie środków zaskarżenia polega na wniesieniu zażalenia na bezczynność organu. Sam skarżący przyznał, że zażalenia takiego nie wnosił. W skardze kasacyjnej natomiast błędnie wymieniał środki wnoszone w związku z aktami lub czynnościami podejmowanymi w sprawie, w szczególności na wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i skargę do sądu administracyjnego. Środki te nie zmierzały do likwidacji stanu zarzucanej bezczynności, lecz do podważenia podjętych aktów lub czynności. Z tej też przyczyny żaden z wymienionych środków nie odpowiadał wyczerpaniu środków zaskarżenia, które winno poprzedzać wniesienie skargi na bezczynność.
Z wymienionych powodów oddalono skargę kasacyjną na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a.