Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2879/14 oddalił skargę T. G. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2014 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. Kujawsko - Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego – T. G. karę pieniężną w wysokości 15000 złotych.
Pismem z dnia [...] maja 2014 r. skarżący wniósł odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kujawsko - Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2014r., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Organ wskazał, że decyzja organu I instancji została doręczona stronie na zasadzie fikcji doręczenia wynikającej z art. 44 k.p.a. Przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji została doręczona wraz z pouczeniem o terminie do wniesienia odwołania w dniu [...] lutego 2014 r., po dwukrotnym awizowaniu (w dniach [...] i [...] lutego 2014 r.). Przesyłka została wysłana na adres: ul. S. [...],[...], wskazany jako adres do doręczeń przez stronę postępowania w piśmie z dnia [...] października 2013 r. Termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] marca 2014 r. (piątek).
W ocenie GITD brak jest podstaw do twierdzenia, iż przesyłka została doręczona w sposób wadliwy. Procedura doręczenia została, zdaniem organu, zachowana. W związku z powyższym brak jest podstaw do twierdzenia, iż strona uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę T. G. na wstępie przytoczył treść art. 58 k.p.a. wskazując, że zasadniczą przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Oceniając brak winy zainteresowanego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można oczekiwać od osoby należycie dbającej o własne interesy, zaś o braku winy można mówić jedynie wówczas, gdy dopełnieniu obowiązku stanęła na przeszkodzie okoliczność nie do przezwyciężenia, mimo dołożenia największego wysiłku. Uniemożliwia przyjęcie braku winy w niedopełnieniu dokonania czynności procesowej w terminie nawet lekka postać niedbalstwa, co z kolei stoi na przeszkodzie przywróceniu terminu do jej dokonania.
Sąd I instancji stwierdził, że skarżący w toku postępowania administracyjnego praktycznie w ogóle nie wskazał okoliczności mających na celu uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi (art. 58 § 1 k.p.a.). Sąd I instancji zgodził się z organem, że wskazane w art. 58 k.p.a. przesłanki nie zostały wyczerpane, albowiem skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu.
Skarżący kwestionował natomiast skuteczne doręczenie mu decyzji organu I instancji.
Sąd I instancji wskazał, że decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu na zasadzie fikcji doręczenia wynikającej z art. 44 k.p.a. na adres do doręczeń, tj. ul. S. [...],[...], wskazany jako adres do doręczeń przez stronę postępowania.
Sąd I instancji stwierdził, że warunkiem zastosowania art. 44 k.p.a. jest to, aby adresat pisma istotnie mieszkał pod wskazanym adresem, a jedynie nie jest możliwe doręczenie mu pisma w sposób przewidziany w przepisach art. 42 i 43. Zgodnie z treścią art. 44 k.p.a. pismo jest przechowywane przez okres czternastu dni w placówce pocztowej operatora pocztowego, gdy pismo jest doręczane przez operatora pocztowego, lub złożenie pisma na ten sam okres w urzędzie właściwej gminy (miasta), gdy pismo jest doręczane przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę czy organ.
Sąd analizując akta sprawy wskazał, że pierwsza próba doręczenia skarżącemu ww. decyzji miała miejsce w dniu [...] lutego 2014 r. Z uwagi na jej niepodjęcie przez adresata przesyłka została awizowana tego samego dnia, tj. [...] lutego 2014 r. i pozostawiona w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Następnie była przechowywana przez okres 7 dni w placówce operatora pocztowego. Druga próba doręczenia przesyłki miała miejsce w dniu [...] lutego 2014 r. i również nie została podjęta w terminie. W dniu [...] marca 2014 r. operator pocztowy odnotował, iż przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji nie została podjęta w terminie, o czym stanowi zwrotne potwierdzenie nadania.
W razie gdy adresat pisma nie podjął przesyłki w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w art. 44 § 1 k.p.a., doręczający jest obowiązany pozostawić powtórnie zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczający umieszcza powtórne zawiadomienie zgodnie z art. 44 § 2 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że brak jest podstaw do twierdzenia, iż przesyłka została doręczona w sposób wadliwy. Pomimo kwestionowania tego doręczenia, strona skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu na obalenie domniemania dręczenia wynikającego z art. 44 k.p.a.
Sąd I instancji wskazał, że dopiero na etapie postępowania sądowego strona zwróciła się do kierownika Urzędu Pocztowego w R. o udzielenie informacji dotyczącej doręczenia opisanej powyżej przesyłki poleconej. W odpowiedzi Urzędu Pocztowego w R. opisano tryb doręczenia ww. przesyłki, podnosząc jednocześnie że brak jest możliwości potwierdzenia lub wykluczenia nieprawidłowości w realizacji usługi. Jednocześnie zaznaczono, że dotychczas nie odnotowano żadnych skarg klientów na listonosza i że cieszy się on dobrą opinią przełożonych.
W ocenie Sądu w oparciu o udzieloną przez pocztę informację trudno zakwestionować prawidłowość doręczenia spornej przesyłki. Wobec tego Sąd I instancji uznał, że organ zasadnie przyjął, iż decyzja została doręczona została stronie prawidłowo na zasadzie fikcji doręczenia wynikającej z art. 44 k.p.a.
T. G. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- 1. art. 106 § 5 w zw. z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako p.p.s.a.) i art. 233 Kodeksu postępowania cywilnego, albowiem ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie została przez WSA dokonana w sposób dowolny i nieobiektywny, z pominięciem wywodów strony zawartych w piśmie z dnia [...] maja 2015 r. oraz [...] maja 2015 r. Na rozprawie w dniu 5 maja 2015 r. WSA zgodził się na uwzględnienie wniosku strony o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, co było niezbędne do wyjaśniania istotnych wątpliwości, a nie powodowało nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Dopuszczone przez WSA uzupełniające postępowanie dowodowe z dokumentu złożonego przez stronę w toku rozpoznania sprawy do dnia terminu publikacyjnego [...] maja 2015 r., doprowadziło do wadliwej oceny stanowiska opartego na piśmie Poczty Polskiej, w którym nie wyklucza się – z braku innych dowodów – prezentowanego przez skarżącego stanowiska dotyczącego możliwości nieprawidłowego doręczenia. Wadliwa ocena tego dokumentu miała wpływ na wynik sprawy, ponieważ w sposób bezpodstawny wykluczała sytuację, o której od początku mówi skarżący, mianowicie, iż w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z wadą doręczenia, ale z sytuacją, gdzie doręczenie nie zostało w ogóle dokonane.
- 2. art. 141 § 4 p.p.s.a., albowiem uzasadnienie wyroku nie odpowiada wymogom tego przepisu ze względu na zbyt ogólnikowe odniesienie się do zarzutów i wniosków skarżącego, jak również dlatego, że sąd administracyjny w zasadzie wcale nie odniósł się do wywodów strony odnośnie faktu niedoręczenia przesyłki poleconej, co miało wpływ na wynik sprawy. WSA założył, że taki fakt nie mógł mieć miejsca skoro Urząd Pocztowy dokonywał dwukrotnej awizacji. Okoliczność ta zdaniem WSA wskazuje na nieudowodnienie przez skarżącego braku swojej winy w odbiorze przesyłki poleconej, a tym samym na brak uprawdopodobnienia okoliczności, na które skarżący się powołuje, podczas gdy skarżący od początku postępowania przed organami administracyjnymi podnosi, iż w niniejszej sprawie nie można oceniać jego postępowania w kategoriach "wadliwego odebrania przesyłki", lecz w kategoriach "niedoręczenia przesyłki".
- 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 44 k.p.a., albowiem w niniejszej sprawie Sąd I instancji powinien uchylić decyzję GITD i spowodować powrót postępowania do momentu doręczenia decyzji organu I instancji, ponieważ w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło skuteczne doręczenie w trybie art. 44 k.p.a.
- 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zakresie dotyczącym przeprowadzenia wykładni twierdzeń skarżącego wobec brzmienia art. 58 k.p.a., w szczególności oceny stanowiska skarżącego na tle drugiego, identycznego pod względem stanu faktycznego postępowania prowadzonego z udziałem GITD w sprawie mandatowej, w którym wartość przedmiotu sporu wynosi 5000 zł, co ewidentnie miało wpływ na wynik sprawy; postępowanie to jest na etapie złożonej skargi kasacyjnej (sygn. akt VI SA/Wa 2103/14). Skarżący zarzuca w tym zakresie brak logicznej oceny WSA na tle wyraźnej sprzeczności z faktem, iż skarżący w jednej sprawie dąży do ochrony prawnej, a w innej, o wiele ważniejszej, z trudnych do opisania przyczyn, z własnej winy, blokuje sobie możliwość skutecznego odwołania. Za pozbawione sensu uznać bowiem należy takie zachowanie, gdzie skarżący unikałby odbierania korespondencji doręczanej mu przez organy w sprawie w której wysokość mandatu wynosi 15000zł, podczas gdy odwoływał się aż do NSA w sprawie dotyczącej kwoty 5000 zł. W tym zakresie WSA w ocenie działań skarżącego naruszył art. 174 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a., zastosował bowiem wykładnię gramatyczną nawiązującą do brzmienia art. 58 k.p.a., podczas gdy powinien zastosować wykładnię logiczną i celowościową, nawiązującą do wywodów skarżącego opartych na powoływaniu się przez niego na fakt niedoręczenia przesyłki, a nie wadliwego odebrania przesyłki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna jest niezasadna, jaj zarzuty zostały oparte na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a zasadnicza argumentacja zmierza do wykazania, że przywrócenie terminu winno zostać dokonane, gdyż w sprawie nie mamay do czynienia z wadą doręczenia, lecz sytuacją, w której doręczenie nie zostało w ogóle dokonane. Jednocześnie autor skargi kasacyjnej wskazuje, że "Sąd I instancji powinien uchylić decyzję GITD i spowodować powrót postępowania do momentu doręczenia decyzji WITD, ponieważ w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło skuteczne doręczenie w trybie art. 44 k.p.a." Z powyższego wynika, że w istocie skarżący kasacyjnie nie rozróżnia dwóch zasadniczych kwestii wiążących się z sytuacją, w której organ stwierdza, że czynność procesowa (środek odwoławczy) została dokonana po terminie.
Przypomnieć należy, że czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Jeżeli strona nie dokonała czynności procesowej w terminie, bez swojej winy organ na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu (art. 58 i 59 k.p.a.). Strona zobowiązana jest złożyć prośbę o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając, że uchybienie nastąpiło bez jej winy, jednocześnie ze złożeniem w wniosku należy dopełnić czynności dla której był określony termin. Jeżeli jednak termin nie zaczął w ogóle biec, gdyż brak było skutecznego (prawidłowego) doręczenia decyzji, z uwagi na niedochowanie warunków tzw. doręczenia zastępczego – tak jak w tej sprawie dowodzi strona - to nie można w ogóle mówić o uchybieniu terminu. Termin może zostać uchybiony, o ile w ogóle rozpoczął się jego bieg. Wniosek o przywrócenie terminu jest immanentnie związany z twierdzeniem, że do uchybienia mu doszło.
W sprawie strona w istocie twierdzi, że do uchybienia terminowi nie doszło, gdyż brak było skutecznego doręczenia decyzji organu wydanej w pierwszej instancji. W związku z tym prawidłowe było wniesienie odwołania i dopiero w przypadku ewentualnego stwierdzenia postanowieniem organu uchybienia terminu do wniesienia odwołania strona będzie mogła zwalczać takie stanowisko dowodząc, że do doręczenia decyzji nie doszło.
Sąd I instancji prawidłowo zauważył, że do okoliczności uzasadniających brak winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie należą np. nagła obłożna choroba zainteresowanego, czy też dotyczące strony postępowania nadzwyczajne zjawiska wywołane działaniem sił przyrody eliminujące nie tylko możliwość złożenia przez nią pisma procesowego w terminie, ale wykluczające w ogóle normalne działanie. Słusznie też zauważył, że analizując akta administracyjne sprawy można stwierdzić, że skarżący w toku postępowania administracyjnego praktycznie w ogóle nie wskazał okoliczności mających na celu uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu (art. 58 § 1 k.p.a.) kwestionował natomiast skuteczne doręczenie decyzji Kujawsko – Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2014r.
W rezultacie nie można uznać za trafny zarzutu skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 58 k.p.a. Sąd I instancji nie dokonywał wykładni tego przepisu, natomiast ocena możliwości jego zastosowania w niniejszej sprawie, uwzględniająca to, jakie okoliczności, w jego ramach mogą być wzięte pod uwagę była właściwa.
Nie mogły zostać również uwzględnione pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, zmierzające do zakwestionowania przeprowadzonej oceny w zakresie prawidłowości dokonania skarżącemu doręczenia decyzji organu I instancji. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzut naruszenia przepisów postępowania może okazać się skuteczny, tylko wówczas, gdy uchybienie takie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Takiego potencjalnego, istotnego wpływu skarga kasacyjna nie wskazuje.
Stwierdzić poza tym wypada, że wobec oparcia wniosku o przywrócenie terminu, a w konsekwencji i środków zaskarżenia od niekorzystnego rozstrzygnięcia w tym zakresie, na argumentacji niezwiązanej w istocie z niezawinionym uchybieniem terminu lecz z niedoręczeniem decyzji, ocena tych ostatnich okoliczności w postępowaniu z wniosku o przywrócenie terminu nie mogła mieć znaczenia dla wyniku tej sprawy, a będzie musiała zostać dokonana w postępowaniu dotyczącym wniesionego odwołania.
Z tych wszystkich względów, uznając skargę kasacyjną za niezasadną, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ją na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.