Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 19 stycznia 2006 r., sygn. akt II GSK 362/05

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 czerwca 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 1854/04 po rozpoznaniu sprawy ze skargi Z. B. i L. W. z udziałem A. K. – P.P.-U. C. z siedzibą w Z. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia 17 sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu nr PL 185474 – oddalił skargę, z następującym uzasadnieniem.

Decyzją z dnia 8 stycznia 2003 r. nr P 329775/6 Urząd Patentowy RP, działając na podstawie art. 10 i 11 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (tekst jednolity Dz.U. z 1993 r. Nr 26, poz.117; zwanej dalej u.o.w.) w związku z art. 315 ust. 3 oraz art. 52 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508; zwanej dalej p.w.p.) udzielił patentu na zgłoszony wynalazek "Siatka okładzinowa zgrzewana łańcuchowa" z prawem pierwszeństwa od dnia 17 listopada 1998 r. W opisie zgłoszonego wynalazku w części dotyczącej istoty wynalazku ujawniono następujące rozwiązanie: siatka okładzinowa zgrzewana łańcuchowa ma z jednej strony elementy łączące w kształcie haka stanowiącego zakończenie, co najmniej dwóch skrajnych prętów podłużnych, podobnie jak w normie PN-G-15050, zaś z drugiej strony podłużne pręty są odgięte w stronę wyrobiska pod określonym kątem w granicach 0-45°, a na długości odgięcia mocowane są dwa poprzeczne pręty, przy czym pręt zaczepowy mocowany jest do wzdłużnych prętów od strony wyrobiska, to jest od przeciwnej strony jak poprzeczne pręty siatki, a więc pręty te zlokalizowane są przemiennie po różnych stronach odgięcia.

Według zastrzeżenia 1 niezależnego, przedmiotowy zakres ochrony wynalazku jest następujący: siatka okładzinowa zgrzewana łańcuchowa utworzona z podłużnych i poprzecznych prętów tworzących kratownicę i wzajemnie zgrzanych, a podłużne pręty z jednej strony zakończone są hakami ukierunkowanymi w stronę wyrobiska, zaś z drugiej strony podłużne pręty są odgięte w stronę wyrobiska, a na długości odgięcia mocowane są dwa poprzeczne pręty, znamienna tym, że poprzeczne pręty (4 i 5) mocowane są przemiennie na długości (L) odgięcia, przy czym zaczepowy pręt (4) korzystnie mocowany jest od dolnej strony (R) odgięcia podłużnych prętów (1).

Według zastrzeżeń zależnych sformułowanych w punktach 2-4, przedmiotowy zakres ochrony wynalazku jest następujący:

1. 2. Siatka według zastrzeżenia 1 znamienna tym, że na długości (L) odgięcia ma mocowanych wiele par prętów (4 i 5).
2. 3. Siatka według zastrzeżenia 1 znamienna tym, że zaczepowy pręt (4) umiejscowiony jest w obrębie zagięcia końców podłużnych prętów (1).
3. 4. Siatka według zastrzeżenia 1 znamienna tym, że kąt (β) odgięcia mieści się w granicach 0< β<45°, korzystnie β = 30°.

Pismem z dnia 21 czerwca 2003 r. A. K. PPU C. Z.P.C. z siedzibą w Z. złożył sprzeciw wobec powyższej decyzji UP, zarzucając rozwiązaniu objętemu patentem skarżących brak nowości i oczywistość. Zdaniem uczestnika, w świetle brytyjskiego opisu zgłoszeniowego GB 2 080 841 oraz francuskiego opisu patentowego FR 1 254 563 rozwiązanie ujawnione w spornym patencie nie spełnia przesłanki nieoczywistości, a w świetle niemieckiego opisu wyłożeniowego DE 1 205 929 nie spełnia przesłanki nowości.

Odnosząc się do powyższych zarzutów skarżący podnieśli, że różnica między rozwiązaniami: francuskim, niemieckim i przedmiotowym polega na przesunięciu o wielkość "a" położenia pręta zaczepowego poniżej linii zagięcia odgięć, co dało efekty nie występujące w żadnych rozwiązaniach wcześniejszych. W toku postępowania skarżący stwierdzili, że zastrzegane w przedmiotowym patencie przemienne mocowanie pręta zaczepowego i oporowego ma zasadnicze znaczenie dla właściwości użytkowych tego rozwiązania.

Urząd Patentowy RP działający w trybie postępowania spornego decyzją z dnia 17 sierpnia 2004 r. nr Sp. [...] orzekł o unieważnieniu w całości patentu nr PL 185 474. Organ ustalił, że wynalazek chroniony patentem nie jest nowym rozwiązaniem w rozumieniu art. 10 i 11 u.o.w. i stwierdził, że wobec uznania braku nowości wynalazku zbędna jest ocena nieoczywistości spornego rozwiązania. Przeciwstawił wynalazkowi dwa dokumenty patentowe, tj. francuski opis patentowy nr FR 1 254 563 oraz niemiecki opis wyłożeniowy nr DE 1 205 929, które zostały wskazane przez wnoszącego sprzeciw.

W ocenie organu, każdy ze wskazanych wyżej przeciwstawionych dokumentów dotyczy wyrobu, który można określić jako "siatka okładzinowa utworzona z podłużnych i poprzecznych prętów tworzących kratownicę i wzajemnie zgrzanych, a podłużne pręty z jednej strony zakończone są hakami ukierunkowanymi w stronę wyrobiska, zaś z drugiej strony podłużne pręty są odgięte w stronę wyrobiska, a na długości odgięcia mocowane są dwa poprzeczne pręty", przy najszerszym rozumieniu zawartych w tej definicji określeń.

W ocenie organu, warianty chronionego wynalazku określone cechami znamiennymi zastrzeganymi w zastrzeżeniach zależnych 3 i 4 rozpatrywanymi dla każdego z tych zastrzeżeń łącznie z cechami zastrzeżenia 1, od którego każde z tych zastrzeżeń jest zależne, nie są nowe w świetle wskazanego niemieckiego opisu wyłożeniowego, który ujawnia zarówno cechy zastrzegane w części znamiennej zastrz. 3, tj. że "zaczepowy pręt umiejscowiony jest w obrębie zagięcia końców podłużnych prętów", jak i cechy zastrzegane w części znamiennej zastrz. 4, tj. że "kąt odgięcia mieści się granicach 0<β<45°, korzystnie β = 30°", przy czym w dokumencie niemieckim kąt ten posiada ok. 30°.

Organ nie podzielił również argumentu skarżących, że "różnica pomiędzy rozwiązaniami francuskim, niemieckim i spornym polega na przesunięciu o wielkość "a" położenia pręta zaczepowego poniżej linii zagięcia odgięć, co dało efekty nie występujące w żadnych rozwiązaniach wcześniejszych". Nie uznał również za słuszne wywodów skarżących dotyczących zalet spornego rozwiązania w stosunku do przeciwstawionych rozwiązań, gdyż nie wykazali oni odmiennych cech konstrukcyjnych objętych zastrzeżeniami, które pozwalają osiągnąć te korzyści.

W skardze na powyższą decyzję zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 10 i 11 u.o.w. a także § 34 pkt 2 i 3 zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego z dnia 23 marca 1993 r. w sprawie ochrony wynalazków i wzorów użytkowych poprzez błędną ich wykładnię, a mianowicie przyjęcie, że przy badaniu nowości wynalazku właściwa do ustalenia treści zastrzeżeń patentowych określających istotne cechy wynalazku oraz ujawnionych w innym dokumencie cech rozwiązania przeciwstawianego jest wykładnia językowa z pominięciem interpretacji obu rozwiązań z punktu widzenia znawcy o przeciętnym poziomie wiedzy z danego zakresu oraz przyjęcie, że dopuszczalne i wystarczające do wykazania braku nowości wynalazku jest przeciwstawienie mu fragmentów dokumentów i fragmentarycznych rozwiązań ujawniających stan techniki.

Skarżący zarzucili także naruszenie § 7 ust 5 ww. zarządzenia poprzez jego niezastosowanie, a mianowicie przyjęcie, wbrew brzmieniu tego przepisu, że w sytuacji gdy zastrzeżenie zależne przewiduje oprócz powtórzenia w całości zastrzeżenia niezależnego, od którego jest zależne, również zwielokrotnienie jednego z jego elementów, powoduje to sprzeczność pomiędzy tymi zastrzeżeniami. Zarzucono ponadto naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. w związku z art. 156 p.w.p., poprzez niewypełnienie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności bezpodstawne pominiecie dowodów przedstawionych przez skarżących.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że znajdującą potwierdzenie w aktach sprawy i niekwestionowaną przez skarżących okolicznością jest fakt, iż przeciwstawione rozwiązania francuskiego opisu patentowego oraz niemieckiego opisu wyłożeniowego zostały ujawnione przed dniem 17 listopada 1998 r., a zatem przed datą udzielenia pierwszeństwa spornemu patentowi. W ocenie Sądu, wszystkie cechy zarówno znamienne, jak i niezamienne spornego rozwiązania występują w przeciwstawionym rozwiązaniu niemieckim.

Sąd I instancji nie zgodził się ze stanowiskiem skarżących co do wpływu ujawnienia rozwiązania, które jest objęte zastrzeżeniem zależnym na ocenę nowości zastrzeżenia niezależnego, od którego jest zależne i stwierdził, że ujawnienie rozwiązania w stanie techniki, które jest objęte zastrzeżeniem zależnym niweczy nowość nie tylko zastrzeżenia zależnego, lecz także zastrzeżenia, od którego jest zależne, co wynika z istoty zastrzeżenia zależnego. Sąd podzielił stanowisko organu, że rozwiązanie niemieckie jest w istocie szczególnym rozwiązaniem spornego patentu według zastrzeżenia 3, na okoliczność usytuowania pręta zaczepowego w obszarze zagięcia końców podłużnych prętów.

Odnosząc się do zastrzeżenia zależnego 4 Sąd stwierdził, że w przykładzie wykonania spornego wynalazku zagięcie wykonane jest pod kątem ok. 30°, a więc tak jak na rysunku oraz w opisie i zastrzeżeniu niezależnym niemieckiego rozwiązania ("drążki podłużne z jednej strony na końcach odgięte są hakowato, z drugiej strony odgięte pod kątem i na miejscu odgięcia lub na końcu zaopatrzone w drążki poprzeczne"), przy czym pręt zaczepowy umiejscowiony jest od dolnej strony odgięcia, co również charakteryzuje rozwiązanie niemieckie.

Sąd stwierdził, że skoro w zastrzeżeniu niezależnym jasno i jednoznacznie wskazano, że na długości odgięcia mają być mocowane jedynie dwa pręty, a więc nie może być w zastrzeżeniu zależnym wskazane, że na tym samym odcinku prostej ma być mocowanych wiele par prętów.

Rozważając zarzut skarżących nieuwzględnienia przez organ, że zastrzeżenie zależne 2 zawiera pojęcie "długość L odgięcia" Sąd uznał, że na rysunku patentowym (na fig 2 spornego patentu), wielkość "L" oznaczona jest jako odcinek, który zawiera w całości łuk zagięcia.

Zdaniem Sądu, argumentacja organu, że określenia "hak" i "odgięte" zawarte w części nieznamiennej zastrzeżenia 1 należy rozumieć jako określające "pręt stalowy odpowiednio wygięty" jest spójna, logiczna i znajduje uzasadnienie w przytoczonych definicjach.

W konkluzji Sąd stwierdził, że Urząd Patentowy ustosunkował się do zebranych w sprawie dowodów oraz odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżących w toku postępowania, a ich odmienna ocena nie jest "pominięciem dowodów". Organ szczegółowo uzasadnił, dlaczego nieskuteczne w jego ocenie były argumenty skarżących odnośnie kwestii zasadniczej dla ich wynalazku rozmieszczenia prętów na długości odgięcia prętów podłużnych, to jest przesunięcie ich o wielkość "a" położenia pręta zaczepowego poniżej linii odgięć, co dało efekty nie występujące w żadnych rozwiązaniach wcześniejszych. Sąd podzielił argumentację organu w tym zakresie, albowiem rozwiązanie posiadające cechę "a", którą eksponują skarżący w ogóle nie zostało ujawnione w spornym patencie, a treść zastrzeżeń patentowych nie może wykraczać poza ujawnione w opisie.

W ocenie Sądu, dla unieważnienia patentu wystarczy, że jedna publikacja ujawniła wszystkie cechy rozwiązania, a zatem wobec wykazania, że uczyniła to publikacja rozwiązania niemieckiego DE 1 205 929, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.

Od powyższego wyroku Z. B. i L. W. złożyli skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucili:

1. 1) naruszenie przepisów prawa materialnego:
2. a) art. 89 ust. 1 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,
3. b) art. 10 oraz art. 11 u.o.w. poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie;
4. 2) naruszenie przepisów postępowania:
5. a) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), zwanej dalej p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a.
6. b) art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP oraz art. 89 p.w.p., art. 10 i art. 11 u.o.w.,
7. c) art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. w zw. z art. 10 i art. 11 u.o.w.,
8. d) art. 134 § 1 p.p.s.a.,
9. e) art. 141 § 4 p.p.s.a.,
10. f) art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a., które we wszystkich powyższych przypadkach miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu powyższych zarzutów skarżący podnieśli, że sformułowanie "patent może być unieważniony w całości lub w części" winien być odczytywany w kontekście wywiedzionej z art. 2 Konstytucji zasady ochrony praw słusznie nabytych. Organ stosujący prawo, jeżeli zachodzą przesłanki zniweczenia tylko części prawa podmiotowego, jakim jest patent na wynalazek, nie może swobodnie orzec o zniweczeniu całego prawa. Jeżeli stwierdza się, że tylko część określonego wynalazku nie spełnia ustawowych warunków przyznania patentu, przepis art. 89 p.w.p. będzie miał zastosowanie tylko do części patentu chroniącej tę właśnie część wynalazku.

Skarżący zakwestionowali pogląd Sądu, że "(...) rozwiązanie niemieckie jest w istocie szczególnym rozwiązaniem spornego patentu według zastrzeżenia 3 na okoliczność usytuowania pręta zaczepowego w obszarze zagięcia końców podłużnych prętów". Zdaniem skarżących, ustalenie to jest błędne, a ponadto daje podstawę do unieważnienia tej części patentu, która chroni część wynalazku skarżących, tożsamą z przeciwstawianym mu rozwiązaniem niemieckim, tj. tej części patentu, która chroni rozwiązanie polegające na umieszczeniu pręta zaczepowego w łuku odgięcia oraz pręta oporowego na końcu tego odgięcia. W pozostałym zakresie nie było żadnej podstawy do stwierdzenia braku nowości wynalazku skarżących.

Skarżący podnieśli, że podczas "testowania" nowości określonego rozwiązania, czy to na potrzeby postępowania zgłoszeniowego, czy też na potrzeby postępowania spornego dotyczącego unieważnienia patentu, konieczne jest porównanie określonych, pełnych rozwiązań technicznych, nie zaś sprawdzenie, czy dane rozwiązanie (przeciwstawiane rozwiązaniu badanemu) mieści się w zakresie ochrony postulowanej w zgłoszeniu lub wynikającej z już udzielonego patentu, który to zakres ochrony wyznaczają zastrzeżenia patentowe ewentualnie interpretowane za pomocą opisu patentowego. Organ, który dokonuje oceny nowości jest obowiązany "odtworzyć" w pełni rozwiązanie na podstawie udzielonego patentu lub dokonanego zgłoszenia przez pryzmat wiedzy przeciętnego znawcy z danej dziedziny techniki, "odtworzyć" w podobny sposób pełne rozwiązanie przeciwstawne, wynikające z innego dokumentu lub innego sposobu ujawnienia tego rozwiązania, a dopiero potem dokonać porównania obu rozwiązań w celu stwierdzenia, czy dla przeciętnego znawcy z danej dziedziny techniki te rozwiązania są w pełni tożsame.

Skarżący podnieśli, że ustalenia faktyczne Sądu zostały dokonane w sposób sprzeczny z dyrektywami zawartymi w art. 10 i art. 11 u.o.w. Sąd I instancji błędnie zinterpretował pojęcie nowości wynalazku twierdząc, że ujawnienie rozwiązania w stanie techniki, które jest objęte zastrzeżeniem zależnym niweczy nowość nie tylko zastrzeżenia zależnego, lecz także zastrzeżenia, od którego jest zależne. Sąd poprzestał na własnych ustaleniach faktycznych i powtórzył wszystkie błędy ustaleń kolegium orzekającego Urzędu Patentowego RP, poprzestając na stwierdzeniu, że rozwiązanie niemieckie z opisu wyłożeniowego DE 1 205 929 "mieści się" w zastrzeżeniach patentowych spornego patentu, konkretnie wchodzi w zakres zastrzeżenia zależnego nr 3 tego patentu. W opinii skarżących, rozwiązania te różnią się od siebie co najmniej jedną cechą, mianowicie rozwiązanie niemieckie wymaga umiejscowienia pręta zaczepowego wyłącznie w obrębie łuku zagięć prętów podłużnych, a pręta oporowego wyłącznie na końcu tych zagięć, podczas gdy w wynalazku skarżących pręt zaczepowy i pręt oporowy rozmieszczane mogą być swobodnie na całej długości zagięć prętów podłużnych.

Naruszenie art. 10 i art. 11 u.o.w. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie nastąpiło również w związku z unieważnieniem spornego patentu w części objętej jego zastrzeżeniem zależnym nr 4, gdyż Sąd ustalił, że zastrzeżenie to jest "sprzeczne" z zastrzeżeniem niezależnym nr 1.

Skarżący zarzucili Sądowi I instancji, że wykroczył on poza swoje uprawnienia wynikające z art. 1 § 1 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., gdyż poczynił własne ustalenia faktyczne dotyczące sprawy i rozstrzygnął merytorycznie istotę sporu pomiędzy stroną i uczestnikiem. Sąd zaniechał natomiast wnikliwej kontroli zarzutów dotyczących niedopuszczalnej wykładni językowej pojęcia "hak odlewniczy" oraz wykładni rozszerzającej zastrzeżeń spornego patentu dokonanej przez Urząd Patentowy, a ponadto wykorzystania jedynie fragmentu publikacji niemieckiej i pominięcia oceny rozwiązań technicznych z punktu widzenia przeciętnego znawcy dziedziny techniki związanej z wynalazkiem skarżących. Gdyby Sąd rozważył powyższe zarzuty, doszłoby do uchylenia zaskarżonej decyzji, zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. Zdaniem skarżących, Sąd dokonał niewłaściwej wykładni przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., bowiem nie skontrolował działalności organu pod kątem potencjalnie mających zastosowanie przy załatwianiu danej sprawy przepisów prawa, także tych, których skarżący nie powołali. Ponadto uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów wskazanych w art. 141 § 4 p.p.s.a., a w szczególności wymogu przedstawienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. K. PPU C. Z.P.C. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Szczegółowo odniósł się do każdego z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz podniósł, że zarzuty skargi kasacyjnej są nieuzasadnione oraz niewłaściwie sformułowane.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać: oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Z kolei art. 183 tej ustawy stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 ustawy, a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany był granicami skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 174 powyższej ustawy skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: l) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

1. 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Autor skargi powinien wskazać konkretne, naruszone przez Sąd zaskarżanym orzeczeniem przepisy prawa materialnego i procesowego. W odniesieniu do prawa materialnego powinien wykazać, na czym polegała dokonana przez Sąd I instancji ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie. Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez Sąd oraz podać, na czym polegało uchybienie tym przepisom i dlaczego uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego.

Zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego dotyczą naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., a także art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a.

Wbrew zarzutom sformułowanym w skardze kasacyjnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie przekroczył swych ustawowych kompetencji w zakresie kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie dokonał bowiem w tej sprawie własnych ustaleń faktycznych. Istotą sądowej kontroli jest ocena zgodności lub niezgodności zaskarżonego aktu administracyjnego z normą prawną. W tym celu sąd administracyjny dokonuje wykładni przepisów prawnych, które były podstawą wydania zaskarżonej decyzji. Następnie ocenia prawidłowość zastosowania odpowiednio rozumianego przepisu prawnego do ustalonego stanu faktycznego sprawy. Badając legalność zaskarżonej decyzji w tym drugim aspekcie, Sąd musi więc odnieść się do ustaleń faktycznych dokonanych w postępowaniu administracyjnym. W tym sensie Sąd zajmuje się zatem kwestią ustaleń faktycznych sprawy i weryfikuje ich prawidłowość.

Sąd nie wykracza poza swoje kompetencje, jeśli ta weryfikacja zostaje przeprowadzona na podstawie materiału dowodowego zebranego w postępowaniu administracyjnym. Tak też postąpił WSA w rozpatrywanej sprawie. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd wyłącznie ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy, dając temu pełniejszy wyraz niż uczynił to Urząd Patentowy. Sąd nie przeprowadził natomiast własnego postępowania dowodowego. Przytoczenie przez Sąd I instancji dodatkowych argumentów potwierdzających prawidłowość ustaleń faktycznych zawartych w decyzji organu nie stanowi też naruszenia art. 2 Konstytucji RP, zgodnie z którym Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Poza tym trudno uznać za skuteczny zarzut naruszenia przez Sąd art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., skoro skarżący nie uzasadnił naruszenia przesłanek przewidzianych w tych przepisach, a mianowicie aby Sąd nie dokonał kontroli decyzji organu administracji publicznej, bądź też by kontrola ta wykraczała poza badanie legalności tej decyzji.

Sąd nie mógł też naruszyć powołanych w skardze kasacyjnej przepisów k.p.a., skoro w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym przepisy te nie mają zastosowania.

Z kolei jeżeli chodzi o zarzut naruszenia przez Sąd art. 134 § 1 p.p.s.a., to stwierdzić należy, iż Sąd w zaskarżonym orzeczeniu nie wykroczył poza granice tej sprawy. W kwestionowanej decyzji UP przyjął, że udostępnienie w każdym przeciwstawionym dokumencie nastąpiło w takim zakresie, że dla znawcy danej dziedziny ujawnione zostały dostateczne dane do stosowania ujawnionego w nich wynalazku, a ponadto udostępnienie to nastąpiło przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania spornego patentu. Sąd zaś porównując sporny wynalazek z przeciwstawionymi dokumentami (w tym m.in. niemieckim opisem wyłożeniowym nr DE 1205929) powyższe ustalenia podzielił.

Nie można też podzielić zarzutów skargi, iż Sąd naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż nie przedstawił podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. Z treści uzasadnienia wynika bowiem, że podstawę rozstrzygnięcia stanowił mający w sprawie zastosowanie art. 151 p.p.s.a., a oceny spornego wynalazku dokonał z uwzględnieniem mających w sprawie zastosowanie art. 10 i 11 ustawy z 19 października 1972 r. o wynalazczości.

Wprawdzie w cytowanym przez skarżącego fragmencie uzasadnienia Sąd ogólnikowo odniósł się do argumentacji zawartej w kwestionowanej decyzji, lecz skarżący pomija, iż takie odniesienie nastąpiło po wcześniejszej szczegółowej analizie porównawczej wynikającej ze spornego wynalazku oraz przeciwstawionych mu dokumentów.

W konsekwencji za nieuprawniony należy też uznać zarzut naruszenia przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy p.p.s.a., skoro skarżący nie wykazał aby miało miejsce naruszenie innych przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy.

Przytoczone w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – nie znajdują usprawiedliwionych podstaw. W myśl art. 174 pkt 1 Prawo o p.s.a. naruszenie prawa materialnego może nastąpić w dwojaki sposób: przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Zdaniem skarżącej naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (jedn. tekst Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117) oraz art. 10 i 11 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (jedn. tekst z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm.) nastąpiło poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

W świetle art. 174 pkt 1 p.p.s.a. nie jest jednak dopuszczalne równoczesne powołanie się w kasacji na dość alternatywne postacie naruszenia prawa materialnego. Naruszenie prawa materialnego przejawiające się w jego błędnej wykładni polega na mylnym zrozumieniu, a więc na wadliwej interpretacji treści normy prawnej wynikającej z przepisu objętego zarzutem naruszenia.

Nieodzownym elementem uzasadnienia podstawy kasacyjnej, obejmującej zarzut błędnej wykładni prawa materialnego dokonanej przez Sąd, jest więc wyraźne wskazanie na czym polega wadliwa interpretacja dokonana przez tenże Sąd, a także wyjaśnienie, jak – zdaniem skarżącego – przepisy te powinny być rozumiane (por. wyrok SN z 22 listopada 2002 r., IV CKN 1527/00 – Lex nr 77055).

Z kolei naruszenie prawa przez niewłaściwe jego zastosowanie, to kwestia prawidłowego odniesienia normy prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego, sprawa właściwego skonfrontowania okoliczności stanu faktycznego z hipotezą normy prawnej i poddanie tego stanu ocenie prawnej na podstawie treści tej normy (por. wyrok SN z 18 września 2002 r., III CKN 1375/00 – Lex nr 57222).

Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, iż skarżący naruszenia art. 89 p.w.p. przez niewłaściwą wykładnię upatruje w tym, iż (...) organ stosujący prawo, jeżeli zachodzą przesłanki zniweczenia tylko części prawa podmiotowego, jakim jest patent na wynalazek, nie może orzec o zniweczeniu całego prawa (...)". Zauważyć jednak należy, że Sąd w żadnej części uzasadnienia nie stwierdził, że zachodzą przesłanki tylko do częściowego unieważnienia patentu i mimo to podzielił stanowisko Urzędu Patentowego o unieważnieniu patentu w całości. Kwestia zaś przesłanek do unieważnienia patentu w części lub w całości dotyczy stanu faktycznego, a nie wykładni prawa. O wykładni prawa w tym zakresie można by ewentualne mówić tylko wówczas, gdyby Sąd na tle tego przepisu wyraził np. pogląd, iż mimo że tylko niektóre przesłanki do uzyskania patentu nie zostały spełnione, to jednak nie jest możliwe częściowe unieważnienie patentu.

Z kolei naruszenia przez Sąd art. 89 p.w.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie skarżący upatruje w tym, że (...) jeżeli stwierdza się, że tylko część określonego wynalazku nie spełnia ustawowych warunków przyznania patentu, przepis art. 89 p.w.p. będzie miał zastosowanie tylko do części patentu chroniącej tę właśnie część wynalazku (...)". Sąd nie ocenił jednak ustaleń Urzędu Patentowego tylko w zakresie przytoczonych w skardze kasacyjnej zastrzeżeń patentowych, lecz oceniając czy sporny wynalazek spełnia ustawowy warunek "nowości" wziął pod uwagę, iż przedmiotowy patent posiada cztery zastrzeżenia, w tym jedno zastrzeżenie niezależne oraz trzy zastrzeżenia zależne, których każde uzależnione jest bezpośrednio od zastrzeżenia niezależnego i wszystkie te zastrzeżenia były przedmiotem rozważań Sądu.

Zauważyć przy tym należy, że skarżący naruszenia omawianego przepisu upatruje w błędnych – jego zdaniem – ustaleniach faktycznych. Należy zatem przypomnieć, iż zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczania ustaleń faktycznych, bowiem próba taka mogłaby ewentualnie odnieść zamierzony skutek w ramach drugiej podstawy kasacyjnej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 2003 r. I CKN 256/01 – Lex nr 7889).

Wprawdzie art. 89 ust. 1 p.w.p. nie został przez Sąd powołany w zaskarżonym wyroku, to jednak należy zgodzić się ze skarżącym, iż przepis ten implicite został zastosowany. Wynika to stąd, iż sprawa w postępowaniu administracyjnym toczyła się na skutek sprzeciwu, o jakim mowa w art. 246 ust. 1 p.w.p., a zgodnie z art. 246 ust. 2 tegoż Prawa podstawę sprzeciwu stanowią okoliczności, które uzasadniają unieważnienie patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji. Okoliczności zaś uzasadniające unieważnienie patentu zostały określone w art. 89 ust. 1 p.w.p., w którym jest m.in. mowa o konieczności wykazania, że nie zostały spełnione ustawowe warunki do uzyskania patentu. Ustawowe zaś warunki do uzyskania patentu zostały określone w powołanym przez Sąd art. 10 i 11 ustawy z 19 października 1972 r. o wynalazczości, które w sprawie miały zastosowanie na podstawie art. 315 ust. 3 p.w.p.

W świetle tych przepisów wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie, przy czym za takie uważa się, jeśli przed datą, którą oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, nie zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego stosowania, w szczególności przez publikację, jawne stosowanie lub wystawienie na wystawie publicznej.

Zdaniem skarżącego dla oceny nowości określonego rozwiązania "(...) konieczne jest porównanie określonych, pełnych rozwiązań technicznych, nie zaś sprawdzenie, czy dane rozwiązanie (przeciwstawiane rozwiązaniu badanemu) mieści się w zakresie ochrony postulowanej w zgłoszeniu lub wynikającej z już udzielonego patentu, który to zakres ochrony wyznaczają zastrzeżenia patentowe ewentualnie interpretowane za pomocą opisu patentowego (...)". Poza tym organ, który dokonuje oceny, jest "(...) obowiązany "odtworzyć" w pełni rozwiązanie na podstawie udzielonego patentu lub dokonanego zgłoszenia przez pryzmat wiedzy przeciętnego znawcy z danej dziedziny techniki, "odtworzyć" w podobny sposób pełne rozwiązanie przeciwstawne (...), a dopiero potem dokonać porównania obu rozwiązać w celu stwierdzenia, czy dla przeciętnego znawcy z danej dziedziny techniki te rozwiązania są w pełni tożsame (...)".

Powyższego zarzutu podzielić nie można, gdyż dotyczy on przede wszystkim stanu faktycznego, a nie wykładni prawa. Poza tym w uzasadnieniu wyroku Sąd nie posługiwał się pojęciami "wkraczania w zakres ochrony" i nie stwierdzał czy przeciwstawione rozwiązanie "mieści się w zakresie ochrony".

W art. 11 omawianej ustawy – p.w.p. nie ma też wymogu "odtwarzania" w pełni rozwiązania na podstawie udzielonego patentu i w podobny sposób pełnego rozwiązania przeciwstawnego, lecz jest mowa o udostępnieniu do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego stosowania. Stosownie zaś do tego ostatniego wymogu Sąd ocenił, czy ujawnione dane z rozwiązania przeciwstawnego umożliwiały znawcy jego stosowanie.

Powyższa ocena Sądu dokonana na podstawie szczegółowej analizy zastrzeżeń patentowych jest trafna, gdyż to zastrzeżenia patentowe wyznaczają granice ochrony wynalazku. Decydują więc również o tym, czy rozwiązanie jest nowe w rozumieniu art. 10 i 11 ustawy p.w.p.

Zarzut skarżącej dotyczący niewłaściwego zastosowania przez Sąd przepisów art. 10 i 11 p.w.p. został uzasadniony wyłącznie poprzez kwestionowanie ustaleń faktycznych, a jak już o tym była mowa na wstępie niniejszych rozważań kwestionowanie ustaleń faktycznych nie może skutecznie uzasadniać zarzutu naruszenia prawa materialnego.

Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.