Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 3 grudnia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1771/09, oddalił skargę K. Sz. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska komornika sądowego, z następującym uzasadnieniem.
Minister Sprawiedliwości decyzją z [...] lutego 1998 r., działając na podstawie art. 99 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191, ze zm.; dalej uks) powołał skarżącą na stanowisko Komornika Sądowego Rewiru I przy Sądzie Rejonowym w Gdańsku, które w ostateczności zajmowała przy Sądzie Rejonowym Gdańsk-Północ w Gdańsku zgodnie z decyzją Ministra Sprawiedliwości z [...] stycznia 2008 r.
Pismem z [...] czerwca 2009 r. Minister Sprawiedliwości zawiadomił K. Sz. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie odwołania jej ze stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym Gdańsk – Północ w Gdańsku wobec ukończenia przez skarżącą w dniu [...] października 2009 r., 65 roku życia.
Minister Sprawiedliwości decyzją z [...] lipca 2009 r., działając na podstawie art. 15a ust. 1 pkt 3 uks. odwołał skarżącą ze stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym Gdańsk-Północ w Gdańsku z dniem [...] października 2009 r.
W odwołaniu od tej decyzji skarżąca podniosła, że dzień [...] października 2009 r., przypada w niedzielę, zaś terminem określonym w decyzji nie może być dzień wolny od pracy. Wobec czego odwołanie jej z tego stanowiska powinno nastąpić z dniem [...] października 2009 r.
Minister Sprawiedliwości decyzją z [...] lipca 2009 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję.
W uzasadnieniu wskazał, że nie jest władny do przedłużania okresu zatrudnienia komornika, niezależnie od jego kondycji psychofizycznej. Termin, o którym mowa w art. 15a ust. 1 pkt 3 uks. jest terminem materialnym, nieprzekraczalnym.
W skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie oraz wstrzymanie jej wykonania. Uznała, że rozstrzygnięcie organu stanowi naruszenie zakazu dyskryminacji ze względu na wiek, który określony jest w dyrektywie Rady UE z 27 listopada 2000 r. nr 200/78/WE ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (Dz. U. L 303 z 2 grudnia 2000 r.; dalej: dyrektywa Rady UE z 27 listopada 2000 r.).
Oddalając skargę na powyższą decyzję, WSA w Warszawie stwierdził, że dyrektywa Rady UE z 27 listopada 2000 r. dotyczy wprawdzie wspomnianego zakazu, jednak dotyczy ona zwalniania pracowników zatrudnionych wyłącznie w ramach stosunku pracy. Nie można odnosić warunków określonych wskazanym aktem prawnym do sytuacji skarżącej, która decyzją administracyjną została powołana na stanowisko komornika sądowego i w tym samym trybie z funkcji komornika została odwołana. Prezentowane przez skarżącą orzecznictwo Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego, czy też stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich zawarte między innymi w artykule pt. "Przepisy nie mogą zmuszać do zwolnienia starszych pracowników", odnoszą się do poszanowania zasad wolności, demokracji, poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności oraz zasad państwa prawa w szeroko pojmowanym aspekcie zatrudnienia i pracy. Nie mogą zatem stanowić punktu odniesienia dla argumentów skarżącej, która w oparciu o przepisy ustawy o komornikach sądowych i egzekucji została powołana na stanowisko komornika.
Sąd I instancji podniósł, że K. Sz. została odwołana ze stanowiska komornika sądowego na podstawie art. 15a ust. 1 pkt 3 uks. Przepis ten wskazuje, że Minister Sprawiedliwości odwołuje komornika z zajmowanego stanowiska, jeżeli komornik ukończył 65 rok życia. Ustawodawca posłużył się w tym przepisie zwrotem "odwołuje", czym stworzył dla upoważnionego organu bezwzględnie wiążący go obowiązek określonego działania. Obowiązek ten należy łączyć ze spełnieniem przesłanki określonej przepisem, w tym przypadku - z ukończeniem wskazanego wieku. Ani art. 15a uks., ani żadne inne przepisy tej ustawy nie przewidują rozwiązań prawnych, które upoważniałyby Ministra Sprawiedliwości do odstąpienia od nałożonego na niego obowiązku działania w razie ziszczenia się jednej z przesłanek wskazanych w art. 15a ust.; 1 pkt 1) do 9) lub wykonania tego obowiązku w późniejszym czasie, a tym samym do przedłużenia okresu wykonywania funkcji komornika.
Spełnienie przesłanki ukończenia określonego wieku nakłada na organ obowiązek odwołania komornika z tym dniem, niezależnie od kondycji zdrowotnej osoby odwoływanej, ani od jej sytuacji materialnej czy rodzinnej. Skarżąca na stanowisku komornika sądowego pracowała niespełna 12 lat i ukończyła [...] październiku 2009 r. 65 rok życia, a zatem Minister Sprawiedliwości obowiązany był odwołać K. Sz. z tym dniem z zajmowanego stanowiska komornika sądowego. Bez znaczenia jest tu okoliczność, że dzień ten przypadł w dniu wolnym od pracy, istotny jest bowiem sam upływ czasu przewidzianego przepisami ustawy o komornikach sądowych i egzekucji na wykonywanie obowiązków komornika.
K. Sz. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi w trybie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:
- I. dyrektywy RWE 2002/78, podtrzymując podnoszone przez skarżącą zarzuty dotyczące naruszenia dyskryminacji na tle wieku, zakazanej tak przez dyrektywy unijne, jak i sprzeczne z jednolitą linią orzecznictwa Sądu Najwyższego, Trybunału Konstytucyjnego oraz stanowiskiem Rzecznika Praw Obywatelskich;
- II. art. 15 a ust. 1 pkt 3 uks w związku z art. 57 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez nietrafne przyjęcie, że przepis ten dopuszcza możliwość odwołania komornika, przy braku spełnionej przesłanki ukończenia 65 roku życia z datą kończenia 65 roku życia w dodatku, sytuacji gdy wskazany termin odwołania przypadł na dzień wolny od pracy;
- III. naruszenie art. 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, gwarantującego wszystkim obywatelom równość wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne;
- IV. art. 15 a ust. 4 uks prowadzący do niemożności wykonania decyzji, w szczególności w zakresie przekazania przez skarżącą swoich obowiązków zastępcy komornika
- V. przepisów proceduralnych poprzez podniesienie, iż zaskarżone decyzje Ministra Sprawiedliwości naruszają przepisy postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż należy rozdzielić charakter organu państwa powołanego do wykonywania orzeczeń sądowych w drodze egzekucji czyli komornika sądowego od charakteru stosunku, na podstawie którego komornik sądowy pełni tę funkcję. Ten dualizm wymusza kontrolę legalności odwołania ze stanowiska komornika, tak w świetle odwołania funkcjonariusza państwowego, jak i w świetle odwołania osoby świadczącej pracę na stanowisku komornika sądowego.
Autor skargi kasacyjnej wskazał, że powołanie na stanowiska komornika sądowego dokonywane przez Ministra Sprawiedliwości jest mianowaniem w rozumieniu art. 76 Kodeksu pracy. Decyzja administracyjna o odwołaniu mianowanego urzędnika państwowego z zajmowanego stanowiska, bez równoczesnego mianowania go - za jego zgodą - na inne stanowisko, jest decyzją o rozwiązaniu stosunku pracy. W świetle powyższego odwołanie z dniem [...] października 2009 r. przypadającym na dzień wolny od pracy jest sprzeczne z przepisami o mianowaniu.
Skarżąca podniosła, że jeżeli we wskazanym w decyzji dniu [...] października 2009 r., kończyła 65 rok życia, to w rzeczywistości ukończyła go z dniem [...] października 2009 r., a tym samym w dacie [...] października 2009 r. brak było spełnienia przesłanki w postaci "ukończenia 65 roku życia". Zgodnie z powyższym odwołanie winno nastąpić najwcześniej z dniem [...] października 2009 r.
W ocenie autora skargi kasacyjnej kryterium, w postaci ukończenia 65 roku życia nie mogło stanowić wyłącznej podstawy do rozwiązania łączącego strony stosunku. Regulacje dotyczące rozwiązania stosunku w przypadku osiągnięcia określonego wieku, łączą się w istocie z nabyciem prawa do emerytury, podczas gdy w niniejszym przepisie odwołanie z powodu ukończenia 65 roku życia, pozostaje w oderwaniu od innych okoliczności i jest oparte wyłącznie na kryterium wieku. Odwołanie z powodu ukończenia określonego wieku, jako wyłącznej i samoistnej przesłance jest dyskryminacją i naruszeniem art. 32 Konstytucji RP.
Skarżąca podkreśliła, że decyzja z [...] lipca 2009 r., jest decyzją niewykonalną ponieważ odwołanie komornika sądowego z dniem [...] października 2009 r., w dacie gdy nie nastąpiło wyznaczenie zastępcy komornika, uniemożliwia przekazanie swoich obowiązków. K. Sz. podniosła, że została odwołana ze stanowiska komornika sądowego w dniu który przypadał na dzień wolny od pracy, a czas pełnienia przez nią obowiązków upłynął w dacie [...] października 2009 r., w której to dacie został wyznaczony następca. Ta sytuacja uniemożliwiła skarżącej przekazanie obowiązków na jego rzecz co pozostawało w sprzeczności z art. 15 ust. 4 uks.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a. Wobec tego w pierwszym rzędzie należy ocenić zasadność zarzutów natury procesowej zmierzających do podważenia stanu faktycznego albowiem tylko wówczas gdy stan faktyczny jest bezsporny lub nie zostanie skutecznie podważony, można dokonać oceny błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania prawa materialnego co zarzuca autor skargi kasacyjnej (pkt I – IV skargi kasacyjnej).
Zarzucając naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie zawarto żadnego uzasadnienia na poparcie tego zarzutu. Autor skargi kasacyjnej powołał się jedynie na uzasadnienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 kwietnia 2006 r. cytując stanowisko tegoż Sądu odnośnie naruszenia cytowanych wyżej przepisów w danej sprawie. Zacytowano również fragment uzasadnienia ww. wyroku odnośnie naruszenia art. 6 i 8 k.p.a.
Skarga kasacyjna nie zawiera zarzutu naruszenia art. 6 i 8 k.p.a. stąd niezrozumiały jest kontekst przytoczenia fragmentu uzasadnienia dotyczący tych unormowań bez uzasadnienia na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy.
Ogólnikowa uwaga "Również w przypadku zaskarżonej decyzji organ prowadzący postępowanie bez wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności i analizy podnoszonych przez skarżącą zarzutów, nie ustosunkował się do zgłaszanych twierdzeń, nie przekonał strony aby jej stanowisko było poważnie rozważone i wzięte pod uwagę" nie stanowi uzasadnienia skargi kasacyjnej w odniesieniu do pkt IV. Nie wskazano bowiem jakich okoliczności nie wyjaśniono, do jakich twierdzeń i zarzutów strony nie ustosunkowano się. Należy przy tym zauważyć, że zarzut ten odniesiono do "zaskarżonej decyzji" aczkolwiek kontroli kasacyjnej podlega wyrok Sądu I instancji, do którego należy kierować zarzuty naruszenia prawa w ramach podstaw kasacyjnych, o których mowa w art. 174 p.p.s.a.
Jeśli przyjąć, że chodzi o akceptację przez Sąd I instancji naruszenia przytoczonych przepisów postępowania, to podkreślić należy, że strona nie wykazała w jakiej części postępowania, w jaki sposób naruszone zostały przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. i jaki to miało wpływ na wynik sprawy, stąd bezzasadność zarzutów naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
Przystępując do oceny zasadności zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego należy je uznać również za bezzasadne.
Sąd I instancji akceptując stanowisko organu orzekającego nie naruszył przytoczonych przepisów prawa materialnego (pkt I – IV) poprzez błędna ich wykładnie i niewłaściwe zastosowanie jak zarzuca autor skargi kasacyjnej.
Skarżąca odwołana została ze stanowiska komornika sądowego na podstawie art. 15a ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy o komornikach sądowych i egzekucji z dniem 11 października 2009 r., tj. z data ukończenia 65 lat, co oznacza, że dzień [...] października 2009 r. był ostatnim dniem jej pracy niezależnie od tego, że przypadał w niedzielę. Odwołanie komornika z tej przyczyny jest obligatoryjne. Ukończenie 65 lat życia dotyczy kobiet jak i mężczyzn i jest terminem prawa materialnego, upływającym o godzinie 24 w dniu [...] października 2009 r. i nie ma żadnego związku z art. 57 k.p.a. jako że określony został w ustawie o komornikach sądowych. Upływ terminu prawa materialnego wywołuje skutek prawny w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Nie ma więc możliwości przedłużania zatrudnienia komornika.
Chybiony jest zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji RP, gwarantujący równość wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne, który w ocenie autora skargi kasacyjnej w powiązaniu z przywołanym w skardze kasacyjnej orzecznictwem Sądu Najwyższego, Trybunału Konstytucyjnego i Dyrektywą RWE 2002/78 świadczy o dyskryminacji z powodu wieku.
Cytowane orzecznictwo odnosi się do dyskryminacji w zatrudnianiu z uwagi na wiek w sytuacji rozwiązania stosunku pracy z pracownikiem – kobietą lub mężczyzną w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego i nabyciu prawa do emerytury (kobieta 60 lat, mężczyzna 65 lat). Ta sytuacja nie ma związku z przedmiotem niniejszej sprawy, nie może być mowy o dyskryminacji w sytuacji gdy cytowana ustawa o komornikach sądowych w sposób szczególny traktuje okres zatrudnienia komornika (także kobiety) dopuszczając zatrudnienie do 65 roku życia.
Bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 15a ust. 4 ustawy o komornikach sądowych w sposób sformułowany w pkt IV. Z akt sprawy wynika, że następca skarżącej został powołany z dniem [...] października 2009 r., z przekazaniem obowiązków następcy skarżąca winna była liczyć się od daty zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie odwołania jej ze stanowiska komornika sądowego, a z pewnością przekazać te obowiązki komornikowi powołanemu z dniem [...] października 2009 r., zwłaszcza, że nie nastąpiło wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Kwestia braku możliwości przekazania obowiązków następcy co podkreśla autor skargi kasacyjnej nie pozostaje w żadnym związku z niewykonalnością decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze w oparciu o art. 184 p.p.s.a. skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu.