Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 11 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie lub Sąd I instancji) oddalił skargę H H (dalej: skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: Inspektor) z dnia [..] grudnia 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej.
Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że 16 października 2014 r. na drodze krajowej nr 92 (skrzyżowanie z drogą wojewódzką 305 - granica m. Poznań) w miejscowości Podrzewie zatrzymano do kontroli mobilnej prowadzony przez skarżącego samochód. Kontrola dokonana za pomocą urządzenia DSRC (skanera) wykazała, że zatrzymany pojazd nie został wyposażony w urządzenie viabox, służące do naliczania i pobierania opłat elektronicznych, co zostało potwierdzone protokołem z oględzin pojazdu. Z okazanego dowodu rejestracyjnego wynikało, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu wynosi 4600 kg.
Decyzją z [...] października 2014 r. Inspektor nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 3.000 zł za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej, o której stanowi art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity. Dz. U z 2013 r. poz. 260 ze zm.), dalej: u.d.p.
Decyzją z [...] grudnia 2014 r. Inspektor po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.
WSA w Warszawie oddalając skargę na powyższą decyzję wyjaśnił, że z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. jednoznacznie wynika, że w przepisie tym chodzi o dopuszczalną masę całkowitą pojazdu samochodowego, a w przypadku zespołu pojazdów, o dopuszczalną masę całkowitą całego zespołu pojazdów. Jest to też jedyne kryterium, od którego ustawodawca uzależnił obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazdy po drogach krajowych pojazdu samochodowego, czy też zespołu pojazdów. Obowiązkiem uiszczenia opłaty objęte są zatem przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych oraz zespołów pojazdów, o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, dokonywane zarówno przez przedsiębiorców, jak i przez osoby prywatne, niezależnie też od częstotliwości dokonywanych przejazdów, jak i od tego kto jest kierowcą pojazdu samochodowego bądź zespołu pojazdów. Przepisy nakładają obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej na korzystającego z dróg publicznych bez względu na jego obywatelstwo, w związku z tym okolicznością uwalniającą od odpowiedzialności za niewywiązanie się z obowiązku poniesienia opłaty elektronicznej nie może być nieznajomość prawa przez obcokrajowca.
Sąd I instancji wyjaśnił, że ustawodawca przewidział jeden rodzaj kary za naruszenie obowiązku zapłaty opłaty elektronicznej. Jest to kara pieniężna, co do zasady w tej samej wysokości, niezależnie od przyczyn, jak i skali naruszenia. Dlatego też organ nie miał możliwości miarkowania wymierzonej kary, czy też zastąpienia jej innym rodzajem kary bądź odstąpienia od jej wymierzenia. Odnośnie oznakowania drogi organ wykazał, że istotny w niniejszej sprawie odcinek drogi krajowej nr 92, był prawidłowo oznakowany, a kierowca mógł się zorientować, że dojeżdża do płatnego odcinka drogi.
H H zaskarżył wyrok w całości, domagając się jego uchylenia oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił naruszenie:
- 1) Przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
- a) art. 13 k. ust. 1 i 4 i 131 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. przez nałożenie kary pieniężnej mimo braku podstaw do jej nałożenia, tj. uznanie, że skarżący w dniu 16 października 2014 r. korzystał z drogi publicznej kierując zespołem pojazdów o masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony bez posiadania urządzenia VIABOX;
- b) art. 13 k. ust. 1 i 4 i 131 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, poprzez uznanie, że masa całkowita powyżej 3,5 tony dotyczy samochodu osobowego i przyczepy;
- c) art. 13 k. ust. 1 i 4 w z w. z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. przez nałożenie kary w wysokości 3.000 zł jako kary nadmiernej i wygórowanej za popełniony czyn;
- 2) Przepisów postępowania, a mianowicie art. 133 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ w zw. z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej: p.p.s.a., w sytuacji gdy decyzja Inspektora z dnia [...] grudnia 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Inspektora z dnia [...] października 2014 r., została wydana z naruszeniem art. 13 k. ust. 1 i 4 i 131 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., uzasadniającym jej uchylenie ze względu na istotne naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególność polegające na błędnym ustaleniu przez organy stanu faktycznego w sprawie, przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego z art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem zostały spełnione warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.
Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna H H oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji Sąd II instancji w pierwszej kolejności dokonuje oceny podniesionych w tej skardze zarzutów procesowych, a dopiero w dalszej kolejności zarzutów naruszenia prawa materialnego. Konieczność zachowania takiej kolejności rozpoznania zarzutów kasacyjnych jest podyktowana tym, że ocena naruszenia prawa materialnego przez organy oraz Sąd I instancji może być dokonana dopiero wtedy, gdy zostanie ustalone, że stan faktyczny sprawy jest między stronami niesporny albo że nie został skutecznie zakwestionowany w postępowaniu kasacyjnym.
Skarga kasacyjna H H nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia skarżonego wyroku.
Zdaniem Sądu II instancji merytorycznie nietrafny, a formalnie wadliwy jest podniesiony przez stronę zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 133 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ w związku z art. 151 p.p.s.a. W zakresie tak sformułowanego zarzutu skarga kasacyjna nie spełnia wymogów formalnych. Art. 176 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. wskazuje elementy formalne skargi kasacyjnej, które powinny być ujęte przez stronę, gdyż ta skarga obok wymogów właściwych dla każdego pisma strony ma posiadać dodatkowo elementy określone w art. 176 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. Pośród nich są takie, których brak powoduje, że Sąd II instancji nie może rozpoznać tej skargi i z tego powodu musi przyjąć, że zarzut jest merytorycznie nietrafny, bo nie może być rozpoznany co do meritum. Ograniczenie w takim wypadku możliwości działania Sądu II instancji wynika z pełnej dyspozytywności postępowania kasacyjnego, a co się z tym wiąże z brakiem możliwości działania z urzędu. Prawidłowo zbudowana skarga kasacyjna ma przytaczać podstawy kasacyjne i zawierać ich uzasadnienie.
Rozpoznawana skarga kasacyjna wskazuje na naruszone przez Sąd I instancji przepisy procesowe, jednak jej uzasadnienie w ogóle nie odnosi się do tych naruszeń. Zatem nie wyjaśnia na czym ono polega oraz nie wskazuje w jaki sposób należało stosować wskazane przepisy w prawidłowy sposób. Brak taki jest istotną wadą skargi, bo nie wskazuje ona kierunku i zakresu weryfikacji skarżonego wyroku, a to przekreśla możliwość jego oceny z punktu widzenia podniesionych naruszeń, bo Sąd II instancji nie może domniemywać zakresu i sposobu stawianych wyrokowi zarzutów. Z tych powodów zarzut kasacyjny podnoszący naruszenie prawa procesowego należało uznać za niezasadny.
Sąd II instancji zauważa, że skarga kasacyjna to profesjonalny i sformalizowany środek prawny, zatem z treści uzasadnienia powinno wynikać, że kierowany jest tylko i wyłącznie przeciwko wyrokowi, a nie decyzji, co w przypadku rozpoznawanej skargi kasacyjnej nie jest oczywiste.
Zdaniem NSA za nietrafne należało uznać także zarzuty podnoszące naruszenie prawa materialnego. Skarga kasacyjna ujmuje te naruszenia w trzech punktach, jednak w istocie dotyczą one naruszenia art. 13 ust. 1 i 4 w związku z art. 131 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. polegające na błędnej wykładni tych przepisów i ich niewłaściwym stosowaniu - zastosowaniu treści normy, która wskazuje na konieczność nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem powyżej 3,5 tony po płatnym odcinku drogi, w sytuacji gdy skarżący kasacyjnie nie poruszał się takim pojazdem, bo w jego przypadku dopuszczalną masę całkowitą przekroczył zespół pojazdów, czyli samochód i przyczepa, a nie sam samochód.
W zakresie tak postawionych zarzutów stwierdzić należy, że są one nietrafne. Sąd II instancji w pełni podziela i akceptuje wykładnię tych regulacji oraz ocenę ich stosowania dokonaną przez Sąd I instancji. Bez wątpienia obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej ciąży na kierującym pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, przy czym pojazdem takim jest również zespół pojazdów, który składa się m.in. z pojazdu samochodowego i przyczepy, co wprost wynika z treści art. 13 ust. 1 pktִ 3 u.d.p. Z tych powodów nie można przyjąć, że Sąd I instancji naruszył przepisy wskazane w ocenianym zarzucie.
Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.