Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 4 września 2015 r., sygn. akt III SA/Po 114714 oddalił skargę R. B. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2014 roku w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013.
Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia.
R. B. (dalej: skarżąca) wniosła o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. w zakresie Wariantu 2.9. "Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania)," do należących do niej działek rolnych A i B o łącznej powierzchni 99, 61 ha.
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Pile decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...], odmówił R. B. przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r.
W uzasadnieniu wskazał, że w dniu [...] lipca 2013 r. przeprowadzona została kontrola gospodarstwa rolnego strony w ramach programu rolnośrodowiskowego, w toku której stwierdzono na działce rolnej A, gdzie zadeklarowano grupę upraw JPO – jabłoń domowa wieloletnie zaniedbania oraz brak dobrej kultury rolnej. Działka porośnięta była kilkuletnimi drzewkami sosny oraz brzozy, ponadto stwierdzono pojedyncze sadzonki orzecha włoskiego oraz występujące liczne chwasty. Brak użytkowania zadeklarowanej działki został potwierdzony obszerną dokumentacją fotograficzną wykonaną w trakcie kontroli.
Z kolei na działce B, na której zadeklarowano uprawę gruszy domowej, stwierdzono nieutrzymanie minimalnej obsady drzew i krzewów, zgodnie z tabelą zawartą w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego.
W związku z powyższym, płatność dla działek rolnych: A i B, jak podano została zmniejszona o 100% co w rezultacie doprowadziło do odmowy przyznania wnioskowanej pomocy finansowej.
R. B. wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji, zarzucając, dokonanie nieprawidłowych ustaleń. Wyjaśniła, że na działce rolnej A od 2011 roku jest prowadzona uprawa jabłoni domowej, międzyrzędzia są co roku koszone. Ponadto, działka jest corocznie kontrolowana przez inspektorów jednostki certyfikującej. Punktowe występowanie pojedynczych siewek lub ich niewielkich skupisk nie uprawnia, zdaniem strony, do zastosowania kodu DR18.
Ponadto, według wnioskodawczyni, dokumentacja zdjęciowa wykonana podczas kontroli, pomimo swojej obszerności nie oddaje faktycznego stanu na całych działkach rolnych, w szczególności poprzez brak zdjęć, które dokumentowałyby intensywność i obszar występowania siewek sosny.
Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.; dalej: "ustawa o ARiMR") oraz art. 20 ust 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich dalej: "ustawa o wspieraniu"), decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytuły realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w 2013 r., zgodnie z § 50 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007- 2013 (Dz. U. 2013.361) jest rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.).
Zgodnie zaś z § 2 ust. 1 tego aktu płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:
- 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";
- 2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;
- 3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych;
- 4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
Z kolei na podstawie § 4 ust. 2 rozporządzenia rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe obowiązany jest do przestrzegania wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu, określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia. Wśród wymogów, od spełnienia których uwarunkowane jest przyznanie płatności do uprawy sadowniczej w ramach realizowanego przez skarżącą w 2013 r. wariantu 2.9 "Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania)", znajduje się konieczność wykonywania na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych, prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby oraz utrzymywanie określonej w załączniku nr 3 do rozporządzenia minimalnej obsady krzewów. W przypadku deklarowanej we wniosku uprawy jabłoni minimalna obsada drzew, którą producent rolny realizujący program rolnośrodowiskowy i wnioskujący o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej obowiązany jest utrzymać przez cały rok trwającego zobowiązania, wynosi 125 sztuk na jeden hektar powierzchni uprawy.
W przypadku pakietu 2. "Rolnictwo ekologiczne" płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, będące krzewami ukorzenionymi i spełniającymi wymagania dotyczące średnicy elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla krzewów jagodowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego w przypadku wariantów dla upraw sadowniczych i jagodowych (§ 9 ust 2 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r.).
W trakcie kontroli przeprowadzonej w dniach [...] i [...] lipca 2013 r. stwierdzono, że na działce rolnej B, zagospodarowanej uprawą gruszy domowej, znaczna część sadzonek nie spełniała wymogów określonych w § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r., a ponadto skarżąca nie utrzymała minimalnej wymaganej obsady drzew. Stwierdzona w trakcie kontroli obsada na działce B, obejmująca drzewka o określonej wymaganej wysokości i szerokości pnia, wykazujących cechy żywotności, a nie obejmująca drzewek martwych i żywych nie spełniających wymagań jakościowych – wynosiła 3285 sztuki na stwierdzonej powierzchni 69,75 ha, podczas gdy minimalna wymagana dla tego obszaru wynosiła 9939 sztuk drzewek. Ustalono minimalną obsadę drzew na podstawie wymogu utrzymywania minimalnej obsady gruszy domowej w ilości 150 sztuk na jeden hektar powierzchni, z uwzględnieniem granicy błędu do 5% wymaganej obsady, określonej w załącznik nr 7 do rozporządzenia.
Z kolei w odniesieniu do działki rolnej oznaczonej identyfikatorem A stwierdzono nieprawidłowość polegającą na zaniechaniu prowadzenia działalności rolniczej. Zdaniem organu odwoławczego posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu wiąże się ściśle z produkcją rolną, stąd konieczne jest jego faktyczne użytkowanie. Płatności rolnośrodowiskowe – tak samo jak płatności bezpośrednie – są przyznawane do gruntów kwalifikujących się do objęcia takimi płatnościami, utrzymanych w dobrej kulturze rolnej, nie zaś do gruntów objętych określonymi zabiegami bez względu na efektywność tych zabiegów Minimalne wymagania utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm. Zgodnie z przepisem § 4 tego aktu, grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli nie są one co do zasady porośnięte drzewami i krzewami.
Tymczasem z raportu z czynności kontrolnych, jak wskazał Dyrektor Oddziału wynika, że na działce rolnej A stwierdzono nieprawidłowość polegającą na zaniechaniu prowadzenia działalności rolniczej (kod DR18). Inspektorzy terenowi stwierdzili występowanie samosiejek drzew oraz silnie porastającą roślinność wskazującą na nieużytkowanie terenu przez okres kilkuletni, bez przeprowadzania zabiegów agrotechnicznych, mających na celu utrzymanie gruntów zgodnie z normami określonymi w rozporządzeniu z dnia 11 marca 2010r. Powyższe zostało udokumentowane na fotografiach dla działki rolnej A, stanowiących załącznik do raportu. Zastany stan faktyczny na działce rolnej A, w ocenie organu odwoławczego, nie ma nic wspólnego z prowadzeniem działalności rolniczej. Zdaniem Dyrektora Oddziału zaniedbania w należytym utrzymaniu działki musiały trwać co najmniej od roku 2012. Tym samym, skoro rozmiar rzeczonej działki, nie spełnia podstawowych warunków określonych w Rozporządzeniu Komisji (WE) nr1122/2009, powyższe nie pozwala przyznać do niej żadnych płatności na rok 2013.
Odnosząc się do twierdzeń odwołującej dotyczących przeprowadzania kontroli przez pracowników Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji, organ II instancji stwierdził, że istnieją wątpliwości, co do rzetelności zespołu kontrolującego. Ponadto Kierownik Biura Powiatowego Agencji zwrócił do się wskazanej jednostki o ustosunkowanie się do stwierdzonych różnic pomiędzy wynikami kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni i zastanego stanu faktycznego a kontrolą przeprowadzoną przez pracowników Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji, jednak do dnia wydania decyzji jednostka certyfikująca nie odniosła się do tej kwestii.
R. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, żądając uchylenia decyzji odwoławczej oraz decyzji organu I instancji. Skarżąca zarzuciła organom administracyjnym naruszenie przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez nieustalenie właściwego stanu faktycznego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę opisanym na wstępie wyrokiem podzielił w całości stanowisko organu II instancji wskazując, iż rozpoznawanej sprawie postępowanie organów było zgodne z prawem. Dokonane przez organy administracji publicznej czynności związane z ustaleniem okoliczności faktycznych w zakresie ustalenia braku utrzymywania przez skarżącą gruntów w dobrej kulturze rolnej, jak i niedotrzymania wymogów wykraczających ponad podstawowe wymagania w ramach pakietu 2, a w jego ramach wariantu 2.9. podjętego przez skarżącą zobowiązania rolnośrodowiskowego, znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym tj. w protokole kontroli jak i w dołączonej do tego protokołu dokumentacji oraz w materiale w postaci zdjęć.
Sąd I instancji zwrócił uwagę na regulacje zawarte w art. 21 ust 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów w wiejskich wskazując, i wynikającą z nich modyfikację postępowania w sprawach o przyznanie pomocy finansowej w stosunku do ogólnych zasad procedury administracyjnej określonej k.p.a. w świetle których sprawach no przyznanie płatności postępowanie dowodowe opiera się w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę. Na organie nie ciąży bowiem obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania pomocy finansowej.
Niezależnie od powyższego Sąd I instancji podkreślił, że organy administracji podjęły niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes skarżącej, nie przekraczając jednocześnie ram swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.) wskazując przekonywujące podstawy dokonanej oceny, czemu dano wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku R. B. wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a w razie uznania, iż istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi co do istoty, a w obu przypadkach zasądzenie kosztów postępowania.
Wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj.
- 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w wyniku naruszenia w postępowaniu administracyjnym art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. skutkujące przyjęciem przez WSA błędnie ustalonego stanu faktycznego w zakresie zaniechania działalności rolniczej;
- 2. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak weryfikacji stanu faktycznego i nieodniesienie się do podnoszonych przez skarżącą kwestii dotyczących:
- - rzekomo stwierdzonych w postępowaniu administracyjnym "wieloletnich" samosiejek drzew, stanowiących główny argument do uznania zaniechania prowadzenia działalności rolniczej i odmowy przyznania skarżącej płatności, oraz
- - ustalenia skali występowania samosiejek na działkach skarżącej i ich wpływu na prowadzoną przez skarżącą działalność, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy i powinno skutkować uwzględnieniem skargi przez Sąd.
W razie niepodzielenia przez Sąd II instancji zarzutów naruszenia przepisów postępowania, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. skarżąca kasacyjnie zarzuciła powyższemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego - to jest:
- - § 4 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm oraz
- - art. 34 ust 4 Rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 z 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia ustanowionego dla sektora wina z dnia 30 listopada 2009r. poprzez ich niezastosowanie, pomimo, że kontrolowane grunty spełniają wymogi prawne w nich przewidziane, ponieważ znajdujące się na kontrolowanych gruntach nieliczne samosiejki drzew usuwane przy okazji dorocznego koszenia nie tylko nie wpływają na prowadzoną działalność sadowniczą, ale także nie świadczą o braku prowadzenia tej działalności - wskutek czego nie było podstaw do odmowy dofinansowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie przedstawionych zarzutów.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie została uwzględniona.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nieważność postępowania w ujęciu art. 183 § 2 p.p.s.a. nie występowała.
Stosownie do treści art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a.
W sprawie, w której skargę kasacyjną oparto na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a., a mianowicie na naruszeniu prawa materialnego oraz na naruszeniu przepisów postępowania, co do zasady, w pierwszej kolejności trzeba odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego.
W ramach zarzutów procesowych wnosząca skargę kasacyjną kwestionuje dokonaną przez Sąd I instancji ocenę ustaleń faktycznych organów, z których wynika, że ubiegająca się o płatności rolnośrodowiskowe zadeklarowała grunty rolne (działka A), na której stwierdzono nieprawidłowość polegającą na zaniechaniu prowadzenia działalności rolniczej i braku użytkowania działki.
Jej zdaniem organy dokonując tych ustaleń naruszyły przepisy postępowania: art. 7, 77, 80 k.p.a.
Podniesione uchybienia proceduralne w istocie sprowadzają się do nieprawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, z powodu oparcia się na niewłaściwie, zdaniem skarżącej sporządzonym raporcie z kontroli.
Ustosunkowując się do tak sformułowanego zarzutu należy w pierwszej kolejności zauważyć, że zakres niezbędnych ustaleń w sprawie przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW na lata 2007- 2013. wyznaczają przepisy prawa materialnego wymienione w zaskarżonej decyzji.
W związku z powyższym w niniejszej sprawie należało stosować ustawę z dnia 7 marca 2007 r., o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427) i wydane na jej podstawie - art. 29 ust. 1 pkt 1 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW na lata 2007 – 2013 (Dz.U z 2013 poz. 361 ze zm.), a zgodnie z § 50 tego aktu przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW na lata 2007 – 2013 (Dz. U. nr 33 poz. 262 ze zm.)
Przechodząc do analizy zgłoszonych zarzutów należy podkreślić, że przeprowadzona w dniach [...] i [...] lipca 2013 r. kontrola na miejscu w zakresie uprawnienia strony do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej podjętego przez producentkę zobowiązania w zakresie wariantu 2.9 uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) wykazała nieprawidłowości polegające na stwierdzeniu na działce A wieloletnich zaniedbań oraz braku dobrej kultury rolnej, zaś na działce rolnej B nieutrzymania minimalnej obsady drzew.
Podniesione natomiast w skardze kasacyjnej zarzuty niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy sprowadzają się w istocie do błędnych, zdaniem skarżącej ustaleń stanu działki rolnej A, na której stwierdzony przez kontrolujących brak dobrej kultury rolnej uzasadniony został zastaniem wieloletnich zaniedbań, licznych chwastów, kilkuletnich drzewek sosen.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia wskazanych w petitum skargi kasacyjnej przepisów postępowania opartych o podstawę z art. 174 pkt 2.p.p.s.a. są chybione.
Sąd I instancji zasadnie uznał, akceptując przeprowadzone przed organami Agencji postępowanie, jako zgodne z obowiązującymi regułami prawa określonymi art. 21 ust 1-3 ustawy z 7 marca 2007r.o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Organy ARiMR zebrały w sposób prawidłowy materiał dowodowy i na jego podstawie dokonały właściwej, niewadliwej interpretacji rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zarzut skargi, iż w celu ustalenia stanu faktycznego zebrane w sprawie dowody były niewystarczające nie jest trafny.
W tym miejscu wskazać należy, iż przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) nieco inaczej aniżeli zasady procedury administracyjnej określone w k.p.a. statuują pozycję strony w postępowaniu o przyznanie pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem. Art. 21 ust. 1 powołanej wyżej ustawy stanowi, iż do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Jednakże w myśl pkt 3 powyższego przepisu organ administracyjny udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, jak również (pkt 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
W zakresie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu powyższa regulacja ograniczyła stosowanie tego przepisu do przypadków wystąpienia przez strony z żądaniem czynnego udziału w postępowaniu lub udzielenia informacji.
Organy obu instancji z tych obowiązków procesowych się wywiązały. Przeprowadziły bowiem czynności kontrolne. Wyniki tych czynności zostały przedstawione w raporcie, któremu towarzyszyła obszerna dokumentacja fotograficzna. Na podstawie tych dowodów, poddanych weryfikacji w postępowaniu administracyjnym, organy dokonały oceny stanu zagospodarowania działek zgłoszonych do płatności rolnośrodowiskowej i ta ocena nie budzi wątpliwości co do rzetelności i obiektywizmu. Odmowa przyznania płatności rolnośrodowiskowej w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy była zasadna. Oparcie jej w szczególności na raporcie z kontroli przeprowadzonej w dniach [...] i [...] lipca 2013r. było prawidłowe.
Zgodnie z przepisami art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, to Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest podmiotem uprawnionym do przeprowadzania kontroli na miejscu w zakresie płatności w ramach PROW na lata 2007- 2013, w tym programów rolnośrodowiskowych i weryfikowania prowadzonej przez beneficjentów pomocy działalności rolniczej pod kątem spełnienia wymogów programu rolnośrodowiskowego, określonych w rozporządzeniach rolnośrodowiskowych.
Zgodnie z art. 30 ust 2 ustawy o wspieraniu przeprowadzenie kontroli może zostać powierzone jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, określonymi w art. 31 ust.1 tejże ustawy. Kontrole te przeprowadzane są przez osoby do tego upoważnione, zgodnie z § 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 maja 2007 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć wykonywanie czynności kontrolnych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ze zmianą dokonaną rozporządzeniem MR i RW z dnia 10 sierpnia 2011r. (Dz. U. 2011 Nr 175 poz. 1044).
Z powyższych przepisów wynika, że kontrola na miejscu w niniejszej sprawie była nie tylko prawnie możliwa, ale także, że musiała być przeprowadzona przez osoby do tego fachowo przygotowane - tj. posiadające nie tylko odpowiedni sprzęt, ale również niezbędną wiedzę. W wyroku z 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 492/07 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił znaczenie dowodowe protokołu kontroli w sprawach dotyczących wniosku producenta o przyznanie płatności. Wskazał, iż o wadze dowodu z protokołu kontroli świadczy fakt, że kontrole przeprowadzane mogą być tylko przez określone podmioty. Dowodom tym, właśnie z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi) i bezstronne, co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności.
Raport z kontroli z [...] i [...] lipca 2013 r., przeprowadzonej u skarżącej przedstawiał stan zagospodarowania działek na podstawie własnych pomiarów, obliczeń i spostrzeżeń, a powyższe obserwacje znalazły potwierdzenie w materiale fotograficznym. Ustalenia kontroli wykazały niezbicie występowanie na działce samosiejek drzew silnie porastającą roślinność wskazującą na nieużytkowanie terenu przez okres kilkuletni, bez przeprowadzania zabiegów agrotechnicznych mających na celu utrzymanie gruntów zgodnie z normami określonymi w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010r. w sprawie minimalnych norm. Skarżąca miała do raportu wgląd oraz możliwość złożenia zastrzeżeń. Zapoznała się z jego ostatecznymi wynikami. Weryfikacja wyniku kontroli przeprowadzona przez jednostki kontrolne ARiMR nie stwierdziła nieprawidłowo przeprowadzonych czynności kontrolnych. Uznając tym samym za wiążące wyniki kontroli wobec braku uzasadnionych zastrzeżeń Sąd I instancji zasadnie zaaprobował stanowisko organu odwoławczego o przyjęciu ich jako wiarygodne i nie podważone skutecznie.
Oczywiście nieuzasadniony jest także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.,
W myśl cyt. wyżej przepisu, uzasadnienie wyroku winno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Omawiana regulacja określa niezbędne elementy konstrukcyjne uzasadnienia wyroku, który ma służyć wyjaśnieniu stronom powodów rozstrzygnięcia i umożliwić kontrolę instancyjną. Treść zarzutu naruszenia tego przepisu i jego uzasadnienie nie koresponduje zatem z treścią powołanego przepisu. Uzasadnienie, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej odnosi się do wskazanych zarzutów skargi, zawiera wszystkie wymienione przez ustawodawcę elementy, a przeprowadzenie kontroli instancyjnej orzeczenia jest w pełni możliwe. Wnosząca skargę kasacyjną w istocie kwestionuje tą drogą dokonaną przez Sąd I instancji ocenę zaskarżonej decyzji. Nie wskazuje natomiast na takie braki w treści uzasadnienia tego Sądu, które uniemożliwiałyby jego weryfikację przez Sąd II instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela też zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia prawa materialnego przez niezastosowanie przepisów wskazanych w tej skardze tj. § 4 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm i art. 34 ust 4 Rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 z 30 listopada 2009r. Przepis § 4 pkt 1 lit. c Rozporządzenia stanowi, że grunty rolne, o których mowa w § 1, nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami, z wyjątkiem drzew i krzewów niewpływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślin. Niezastosowanie tego przepisu stanowi konsekwencję ustaleń faktycznych organów i ich oceny dokonanej przez Sąd I instancji, które nie budzą wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Przypomnieć należy, że na działce rolnej A stwierdzono wieloletnie zaniedbania, brak dobrej kultury rolnej, kilkuletnie drzewka sosny i brzozy oraz nieprowadzenie działalności rolniczej. Przepis § 4 pkt 1 lit. c ww. rozporządzenia nie mógł mieć zastosowania z następujących powodów: może on mieć zastosowanie tylko do gruntów, na których jest prowadzona produkcja roślin, a więc działalność rolnicza, co na działce rolnej A w okresie którego sprawa dotyczy, nie miało miejsca; drzewa rosnące na działce są kilkuletnie, nie mogły więc być - wbrew twierdzeniu skarżącej – usuwane w ramach corocznego koszenia i wreszcie to skarżąca zobowiązana była wykazać, że prowadzi na działce A działalność rolniczą, a znajdujące się na działce drzewa tej działalności nie przeszkadzają; skarżąca takich okoliczności nie wykazała, a zebrany materiał dowodowy, to jest protokół kontroli i dokumentacja fotograficzna twierdzeniom skarżącej przeczą.
Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.