Uzasadnienie
I
Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 902/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalił skargę I. B., J. B.– N. Z. O. Z. I. –D. s.c. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...], w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie projektu z budżetu Unii Europejskiej.
Odpis wyroku z dnia 16 grudnia 2010 r. został doręczony pełnomocnikowi strony skarżącej – radcy prawnemu M. C. w dniu 31 stycznia 2011 r.
III
W dniu 21 lutego 2011 r. pełnomocnik skarżących – adwokat A. Z. nadała skargę kasacyjną od powyższego wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku podano, że Sąd I instancji doręczając wyrok nie zarządził doręczenia pouczenia o specyficznej procedurze składania skargi kasacyjnej, tj. o obowiązku wniesienia skargi kasacyjnej wraz z kompletną dokumentacją w terminie czternastu dni od otrzymania odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Wskazano również, że strona była przekonana, iż skargę złoży pełnomocnik, ponieważ udzieliła mu pełnomocnictwa. Pełnomocnik zaś był przekonany, że jego zlecenie dotyczy wyłącznie sporządzenia skargi do WSA.
Skarżący o upływie terminu dowiedzieli się w dniu 15 lutego 2011 r. i w tym dniu rozpoczęli starania o skompletowanie dokumentacji niezbędnej do złożenia skargi kasacyjnej bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny nie doręczył wraz z odpisem wyroku wniosku, kopii odwołań składanych w sprawie, ani pouczenia, mimo że z zakresu pełnomocnictwa nie wynikało, że pełnomocnik będzie reprezentował skarżących na etapie postępowania przed sądem II instancji.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 30e ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r., Nr 84, poz. 712 ze zm.), dalej powoływanej jako u.z.p.p.r., w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., określone dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 z wyłączeniem art. 52-55, art. 61 § 3-6, art. 115-122, 146, 150 i 152 tej ustawy.
Powyższy przepis oznacza, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie m.in. te przepisy prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które regulują kwestię przywrócenia terminu.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.
Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 1153/96, brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe.
W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik strony jako przyczynę uprawdopodobniającą brak winy w uchybieniu terminu wskazał na brak pouczenia przez Sąd I instancji co do trybu wniesienia skargi kasacyjnej.
Należy jednak zwrócić uwagę, że zgodnie z treścią art. 175 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. Wymóg ten, zwany "przymusem adwokackim", ma na celu zapewnienie skardze kasacyjnej odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego. Od adwokata, czy radcy prawnego, można bowiem oczekiwać znajomości przepisów procedury obowiązującej w postępowaniu sądowym. Przymus adwokacki związany jest z wysokimi wymaganiami formalnymi stawianymi skardze kasacyjnej, których niezachowanie grozi jej odrzuceniem bez merytorycznego rozpoznania. Fachowy pełnomocnik powinien uchronić stronę przed takim niebezpieczeństwem.
Podkreślić należy, że osoba korzystająca z pomocy pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle, że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy, zatem strona ponosi ryzyko ujemnych skutków podjętego bez należytej staranności zachowania się profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Oznacza to, iż przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika, który powinien mieć świadomość wagi terminowego dokonywania określonych czynności w postępowaniu sądowym.
Zgodnie z art. 6 p.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. W niniejszej sprawie strona skarżąca w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w S. reprezentowana była przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego w dniu 17 listopada 2010 r. (k-16). Sąd I instancji prawidłowo zatem doręczył odpis wyroku z dnia 16 grudnia 2010 r., bez pouczenia, radcy prawnemu M. C., który był należycie umocowany do reprezentowania strony skarżącej.
Powoływanie się zatem na brak pouczenia, co do trybu wniesienia środka odwoławczego nie może być podstawą do ubiegania się o przywrócenie w niniejszej sprawie terminu. Profesjonalny pełnomocnik (adwokat, radca prawny) powinien wykazywać się znajomością prawa. Podlega on szczególnym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu, w związku z czym oczekiwać można od niego należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik strony staranności tej nie zachował.
Skarżący powołali się we wniosku o przywrócenie terminu na treść art. 30d ust. 3 u.z.p.p.r., zgodnie z którym na prawo wnioskodawcy do wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie wpływa negatywnie błędne pouczenie lub brak pouczenia, o którym mowa w art. 30b ust. 1 i 4. Jednakże należy mieć na uwadze, że obowiązek pouczania, o którym mowa w tym przepisie, został nałożony na tę instytucję, która informuje o wynikach procedury odwoławczej – musi ona jednocześnie poinformować o sposobie i terminie wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Art. 30d ust. 3 u.z.p.p.r. nie dotyczy braku pouczenia o sposobie wniesienia skargi kasacyjnej, tym bardziej, że jak to już zostało wyżej wyjaśnione, skargę kasacyjną musi wnieść fachowy pełnomocnik.
O braku winy nie może także świadczyć powołana we wniosku okoliczność, że strona była przekonana, iż skargę złoży pełnomocnik, a pełnomocnik był przekonany, że jego zlecenie dotyczy wyłącznie sporządzenia skargi do WSA. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być bowiem oceniany w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Tak więc brak porozumienia między stroną a jej pełnomocnikiem nie może stanowić o braku winy w uchybieniu terminu.
W związku z tym co wyjaśniono powyżej, brak było podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, co ma ten skutek, że wniosek o przywrócenie terminu podlega na mocy art. 86 § 1 p.p.s.a. oddaleniu, natomiast skarga kasacyjna jako wniesiona po terminie, podlega pozostawieniu bez rozpatrzenia stosownie do art. 30 c ust. 5 pkt 1 w zw. z art. 30 d ust. 2 u.z.p.p.r.