Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 czerwca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 1437/06 odrzucił skargę "B." Spółki z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Ministra Środowiska z dnia 20 lipca 2005 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z dnia 26 sierpnia 2003 r., nr [...] odmawiającą skarżącej Spółce umorzenia opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopaliny za złoża "D.".
W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że skarga wniesiona przez Spółkę w dniu 7 kwietnia 2006 r. w urzędzie pocztowym nie została złożona w terminie, ponieważ przesyłka pocztowa zawierająca decyzję Ministra Środowiska została prawidłowo doręczona Spółce w dniu 25 lipca 2005 r., a zatem trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 24 sierpnia 2005 r.
Spółka "B." wniosła skargę kasacyjną od powyższego postanowienia z wnioskiem o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Spółka zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności:
- 1. art. 45 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż decyzja Ministra Środowiska z dnia 20 lipca 2005 r. nr [...] została doręczona "B." Spółce z o.o. w L. w sposób prawidłowy,
- 2. art. 58 § 1 pkt 2 w związku z art. 53 § 1 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi "B." Spółki z o.o. w L. na wymienioną wyżej decyzję Ministra Środowiska jako złożoną po upływie terminu do jej wniesienia.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że warunkiem prawidłowego doręczenia pisma skierowanego do jednostki organizacyjnej, jaką jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, jest - zgodnie z art. 45 k.p.a. - doręczenie pisma osobie uprawnionej do odbioru pism. Z przepisu tego wynika, że jeżeli pismo zostało doręczone osobie, która nie posiada uprawnienia do odbioru pism, to nie można uznać, że odbyło się ono w sposób prawidłowy i wywołuje skutek prawny.
Zdaniem skarżącej jest również oczywiste, że nie każda osoba zatrudniona w jednostce organizacyjnej jest osobą, która posiada uprawnienie do odbioru korespondencji, albowiem organ zarządzający tą jednostką, ze względu na konieczność zachowania w tajemnicy informacji, które mogą być zawarte w korespondencji, uprawniony jest do wyznaczenia osoby bądź osób, które darzy szczególnym zaufaniem, jako uprawnionych do odbioru korespondencji kierowanej do tej jednostki. Dzieje się to poprzez zamieszczenie w zakresie obowiązków służbowych pracownika obowiązku odbioru korespondencji.
Przepis art. 45 k.p.a. operuje pojęciem "osoby uprawnionej", a zatem zakłada istnienie takiego "uprawnienia", przy czym, co oczywiste, "uprawnienie" to musi zostać nadane przez organ do tego upoważniony i nie może być domniemane, gdyż domniemania tego nie stwarzają przepisy prawa. Osoba, która doręcza pismo, winna więc ustalić i ewentualnie zweryfikować, czy bezpośredni odbiorca pisma jest uprawniony do jego odbioru, a w przypadku braku takich uprawnień zażądać, aby odbiór pisma potwierdziła osoba posiadająca takie uprawnienia.
W niniejszej sprawie doręczenie pisma (decyzji administracyjnej) odbyło się do rąk E. W., pracownika Spółki "B.". Z dokumentu określającego zakres obowiązków służbowych wynika, że E. W. nie posiadała upoważnienia do odbioru jakichkolwiek pism kierowanych do Spółki.
Z okoliczności tych wynika, zdaniem skarżącej, że doręczenie decyzji Ministra Środowiska z dnia 20 lipca 2005 r. odbyło się z naruszeniem art. 45 k.p.a., a jako takie nie może zostać uznane za prawidłowe i wywoływać związanych tym doręczeniem skutków prawnych, w tym rozpoczęcia biegu terminu do zaskarżenia tej decyzji.
Skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 53 p.p.s.a. "[...] skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie [...]". Przepis powyższy jednoznacznie określa moment początkowy biegu terminu do wniesienia skargi przyjmując, że jest nim data skutecznego doręczenia rozstrzygnięcia w sprawie. Brak skutecznego doręczenia decyzji musi a contrario skutkować uznaniem, że termin do jej zaskarżenia nie biegnie.
W konkluzji skarżąca uznając, że zaskarżona decyzja nie została doręczona w sposób przewidziany przepisami prawa (art. 45 k.p.a.), stwierdziła, że nie można uznać, że trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi rozpoczął swój bieg, albowiem zdarzeniem początkującym bieg terminu określonego w art. 53 p.p.s.a. powinno być prawidłowe doręczenie decyzji Ministra Środowiska z dnia 20 lipca 2005 r., co jednak w sprawie nie nastąpiło.
Minister Środowiska wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej podzielając w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z przytoczonym w podstawie skargi kasacyjnej przepisem art. 45 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio.
W postanowieniu z dnia 5 października 1994 r., sygn. akt III ARN 54/94 (OSNP 1994/12/187) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, który Naczelny Sąd Administracyjny podziela, że spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, jako jednostce organizacyjnej w rozumieniu art. 45 k.p.a., pismo może być doręczone w lokalu jej siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism, tj. członkowi organu spółki uprawnionemu do jej reprezentowania lub pełnomocnikowi procesowemu spółki, ustanowionemu w postępowaniu administracyjnym w sprawie, albo pracownikowi uprawnionemu do odbioru pism.
Przepis art. 45 k.p.a., określając sposób doręczania pism jednostkom organizacyjnym, po pierwsze, wyłącza możliwość doręczania pism innym pracownikom tych jednostek organizacyjnych i po drugie, wyłącza również możliwość zastępczego doręczania pism tym jednostkom (art. 42-44 k.p.a.), przewidzianego tylko dla osób fizycznych. Dlatego nieprawidłowe, czyli niezgodne z art. 45 k.p.a., doręczenie pisma (decyzji) należy uznać za naruszenie zasady oficjalności doręczeń mogące spowodować pozbawienie strony możliwości obrony swych praw i zbadania zgodności z prawem wydanej decyzji przez sąd administracyjny. Niezgodne z art. 45 k.p.a. doręczenie decyzji może być dlatego uznane przez sąd w konkretnych okolicznościach sprawy za pozbawione znaczenia prawnego.
Przystępując do badania zasadności skargi kasacyjnej w świetle powyższych rozważań należy mieć na uwadze sposób doręczenia w niniejszej sprawie decyzji Ministra Środowiska. Skarżący utrzymuje w skardze kasacyjnej, że decyzja ta została doręczona do rąk E. W., pracownika Spółki "B.". Z dołączonego do skargi kasacyjnej zakresu czynności wynika, że E. W. nie była upoważniona do odbioru pism kierowanych do Spółki "B.". Okoliczność, czy ta właśnie osoba rzeczywiście potwierdziła w dniu 25 lipca 2005 r. odbiór decyzji Ministra Środowiska, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego budzi wątpliwości, ponieważ z treści załączonego do akt administracyjnych potwierdzenia odbioru wynika, że w rubryce podpis odbiorcy widnieje, jak się wydaje, podpis innej osoby z adnotacją "pełnomocnik 2/974".
Sąd I instancji uznając, że decyzja Ministra Środowiska została prawidłowo doręczona, nie wyjaśnił, w związku z przedstawionymi wyżej wątpliwościami, czy doręczenie to zostało dokonane do rąk osoby uprawnionej do odbioru pism przeznaczonych dla Spółki "B.".
Odrzucenie w tej sytuacji skargi, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, było przedwczesne, gdyż nastąpiło bez dokładnego wyjaśnienia okoliczności mających znaczenie dla oceny prawidłowości doręczenia zaskarżonej decyzji Ministra Środowiska i zachowania przez Spółkę "B." terminu do wniesienia skargi na tę decyzję.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 p.p.s.a., uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił zaskarżone postanowienie.
Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.