Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 1 lutego 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 579/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. H. na decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2004 r., nr [...] w przedmiocie przyznania statusu zakładu pracy chronionej, oddalił skargę z następującym uzasadnieniem:
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2003 r., nr [...] odmówił skarżącemu przyznania statusu pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej w związku z niespełnieniem warunku określonego w art. 28 ust 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) - dalej: ustawa o rehabilitacji zawodowej.
Decyzją z dnia [...] lutego 2004 r., Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej po rozpatrzeniu odwołania skarżącego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ II instancji wskazał, iż status pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej uzyskuje pracodawca spełniający łącznie wszystkie warunki określone w art. 28 ustawy o rehabilitacji zawodowej, w tym zatrudniający przez okres co najmniej 6 miesięcy co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. Przepis art. 28 ust. 3 cyt. ustawy będący przepisem szczególnym w stosunku do Kodeksu pracy, dopuszcza możliwość zaliczenia do pracowników osoby wykonujące pracę nakładczą, jednakże wskazuje, iż mogą to być wyłącznie osoby niepełnosprawne, pod warunkiem, że ich wynagrodzenie zostało ustalone co najmniej w wysokości najniższego wynagrodzenia - w stosunku do wykonawców, dla których praca nakładcza stanowi jedyne źródło utrzymania, oraz połowy najniższego wynagrodzenia - w stosunku do pozostałych wykonawców.
W ocenie organu przepis ten ma zastosowanie wyłączenie do osób, które legitymują się aktualnym orzeczeniem zaliczającym je do jednego ze stopni niepełnosprawności, o którym mowa w art. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wskazał, iż podstawą prawną odmowy przyznania statusu pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej był przepis art. 28 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej. Zgodnie z powołanym przepisem pracodawca prowadzący działalność gospodarczą przez okres co najmniej 12 miesięcy, zatrudniający nie mniej niż 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy i osiągający wskaźniki zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o których mowa w pkt 1, przez okres co najmniej 6 miesięcy, uzyskuje status pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej.
W ocenie Sądu I instancji skarżący nie spełnia jednego z warunków opisanych w art. 28 cyt. ustawy. Pracodawca prowadzący działalność gospodarczą przez okres co najmniej 12 miesięcy, aby uzyskać status pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej musi zatrudniać nie mniej niż 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy i osiągnąć odpowiednie wskaźniki zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Sąd podzielił stanowisko organów obu instancji, iż na podstawie orzeczenia nr [...] w sprawie badania kontrolnego rencisty wojskowego A. K., wydanego przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską w Sz. z dnia [...] kwietnia 1998 r. nie można uznać, iż pracownik ten zatrudniony na umowę o pracę nakładczą może być zaliczony do pracowników o których mowa w art. 28 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej albowiem art. 28 ust. 3 cyt. ustawy jednoznacznie wskazuje, że można zaliczyć do pracowników osoby, wykonujące pracę nakładczą, wyłącznie w przypadku gdy są to osoby niepełnosprawne.
Sąd I instancji podkreślił, iż art. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej zalicza do osób niepełnosprawnych, osoby, których niepełnosprawność została potwierdzona stosownym orzeczeniem. Powołane wyżej orzeczenie nie może być uznane, za orzeczenie spełniające wymogi z art. 1 cyt. ustawy albowiem dotyczy badania kontrolnego rencisty wojskowego, który zgodnie z ustawą z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) jest zaliczony do III grupy inwalidztwa żołnierzy - obejmującej trwale niezdolnych do służby wojskowej zarówno w czasie pokoju jak i ogłoszenia mobilizacji lub wojny. Jednocześnie orzeczenie to wskazuje, że Pan A. K. jest zdolny do pracy, co nie pozwala zaliczyć go do pracowników, o których mowa w art. 28 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. organy trafnie ustaliły, iż pracodawca nie zatrudniał wymaganej przepisami liczby 25 pracowników z tego też powodu nie spełniał jednego z warunków uprawniających do uzyskania pozytywnego rozstrzygnięcia w sprawie przyznania statusu pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej.
W skardze kasacyjnej M. H. zaskarżył powyższy wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej z urzędu.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe ich zastosowanie, to jest art. 28 ust. 1 pkt 1 lit a) oraz art. 28 ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej przez przyjęcie, iż przymiot niepełnosprawności użyty w art. 28 ust. 3 cyt. ustawy odnosi się do pracowników w rozumieniu art. 28 ust. 1, nie zaś osób zatrudnionych opisanych w art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej, których liczba stanowi podstawę wyliczenia procentowego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że art. 28 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy posługuje się pojęciem "zatrudnionych" bez dodatkowej kwalifikacji podstawy zatrudnienia. Ponadto przepis ten zawiera drugą z przesłanek przyznania statusu zakładu pracy chronionej, to jest wskaźnik procentowy zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Art. 28 ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej odnosi się bezpośrednio wyłącznie do pojęcia "zatrudnionych" użytego przy wyliczeniu wyżej wymienionego wskaźnika procentowego. Brak jest zatem podstaw do ustalenia poczynionego przez organ i Sąd I instancji, aby z mocy art. 28 ust. 3 cyt. ustawy tylko niepełnosprawny wykonujący pracę nakładczą mógł by zaliczony do kategorii "pracowników" w rozumieniu art. 28 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej.
W ocenie skarżącego wadliwe jest także posługiwanie się w zakresie definiowania pojęcia "pracownika", użytego w art. 28 ust. 1 cyt. ustawy dla potrzeb kwantyfikatora ilościowego, chronologicznie pierwszej z przesłanek przyznania statusu zakładu pracy chronionej, elementami definicyjnymi zaczerpniętymi z art. 2 Kodeksu pracy w sposób abstrahujący od treści art. 303 Kodeksu pracy i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 1975 r. w sprawie uprawnień pracowniczych osób wykonujących pracę nakładczą (Dz. U. Nr 3, poz. 19 ze zm.) - dalej: rozporządzenie Rady Ministrów. Zdaniem autora skargi kasacyjnej ustawa o rehabilitacji zawodowej nie definiuje pojęcia "pracownika" i nie odwołuje się w tym zakresie do definicji sformułowanej na użytek Kodeksu pracy. Także rozporządzenie Rady Ministrów stanowi, iż osoby wykonujące pracę nakładczą traktowane są równorzędnie z pracownikami opisanymi w art. 2 Kodeksu pracy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Pracy i Polityki Społecznej podkreślił, że konstrukcja art. 28 ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej wyłącza możliwość zaliczenia do ogólnego stanu zatrudnienia osób wykonujących pracę nakładczą, nie posiadających aktualnego orzeczenia zaliczającego je do jednego ze stopni niepełnosprawności.
Jako bezzasadny, w ocenie autora odpowiedzi na skargę kasacyjną, należy ocenić zarzut skarżącego dotyczący wadliwego definiowania pojęcia "pracownika" użytego w art. 28 ust. 1 cyt. ustawy albowiem art. 66 ustawy o rehabilitacji zawodowej stanowi, iż w sprawach nie unormowanych przepisami niniejszej ustawy stosuje się Kodeks pracy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sposób sformułowania skargi kasacyjnej M. H. wymaga przedstawienia ogólnych uwag dotyczących granic badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz wymogów, jakie winna spełniać skarga kasacyjna. Jest to w niniejszej sprawie konieczne z uwagi na wąski zakres zarzutu kasacyjnego ograniczający w konsekwencji rozpoznanie sprawy przez Sąd II instancji.
Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna oparta została wyłącznie za zarzucie naruszenia prawa materialnego polegającego na niewłaściwym zastosowaniu art. 28 ust. 1 pkt 1 lit a) oraz art. 28 ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej przez przyjęcie, iż przymiot niepełnosprawności użyty w art. 28 ust. 3 cyt. ustawy odnosi się do pracowników w rozumieniu art. 28 ust. 1, nie zaś osób zatrudnionych opisanych w art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej, których liczba stanowi podstawę wyliczenia procentowego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych.
Wobec braku w skardze kasacyjnej zarzutów mieszczących się w ramach podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny związany jest stanem faktycznym stanowiącym podstawę wydania zaskarżonego wyroku, co oznacza, że ustalenia Sądu I instancji nie mogą być skutecznie podważone zarzutami naruszenia prawa materialnego.
Naruszenie prawa materialnego może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu. Błędna wykładnia prawa materialnego to błędne odczytanie przez Sąd treści przepisu. W tym wypadku należy wskazać, jak zastosowany przepis należy rozumieć i dlaczego dokonana przez Sąd I instancji wykładnia jest błędna. Natomiast niewłaściwe zastosowanie przepisu prawa materialnego to błąd w subsumpcji, tj. wadliwie podstawienie normy prawnej do niewadliwie ustalonego stanu faktycznego, a nie podważanego w ramach takiego zarzutu lub niezastosowanie przepisu prawa, który winien być zastosowany. Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego nie może być skutecznie podważony o ile nie zostaną równocześnie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, poza przypadkami nieważności postępowania, które w niniejszej sprawie nie zachodzą. Powyższa zasada oznacza związanie tego sądu m.in. podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Zakres kontroli wyroku Sądu I instancji wyznacza zatem podstawa, treść oraz sposób sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie podważa stanu faktycznego, który ustalił Sąd I instancji w niniejszej sprawie. Status pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej uzyskuje pracodawca spełniający łącznie wszystkie warunki określone w art. 28 ustawy o rehabilitacji zawodowej, w tym warunek zatrudniania przez okres co najmniej 6 miesięcy co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. Do stanu zatrudnienia wlicza się pracowników w rozumieniu art. 2 Kodeksu pracy. Osoby świadczące pracę na podstawie umowy nakładczej nie są pracownikami w rozumieniu Kodeksu pracy i nie są tym samym wliczane do zatrudnienia ogółem. Przepis art. 28 ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej, będący przepisem szczególnym w stosunku do Kodeksu pracy, dopuszcza możliwość zaliczenia do pracowników osoby wykonujące pracę nakładczą, jednakże wskazuje, że mogą to być wyłącznie osoby niepełnosprawne, pod warunkiem, że ich wynagrodzenie zostało ustalone co najmniej w wysokości najniższego wynagrodzenia - w stosunku do wykonawców, dla których praca nakładcza stanowi jedyne źródło utrzymania.
Regulacja ta ma zastosowanie wyłącznie do osób, które legitymują się aktualnym orzeczeniem zaliczającym je do jednego ze stopni niepełnosprawności o którym mowa w art. 1 cyt. ustawy. Orzeczenie wydane przez Rejonową Komisję Lekarską w Sz. z dnia [...] kwietnia 1998 r. nie pozwala zaliczyć A. K. do pracowników, o których mowa w art. 28 ust. 1 cyt. ustawy. Jednocześnie orzeczenie to wskazuje, że pracownik jest zdolny do pracy.
Wobec powyższego skarżący zatrudnia 24 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy i słusznie orany nie przyznały statusu pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej - wobec niespełnienia jednego z obligatoryjnych warunków do przyznania tego statusu. Stanowisko Sądu I instancji aprobujące uzasadnienie prawne oraz ustalenia faktyczne dokonane przez organy orzekające jest trafne.
Dlatego też skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu stosownie do treści art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.