Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 października 2004 r. sygn. akt 6 II SA 1542/03 po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. Spółka jawna I.B. B. w W. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia 29 stycznia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego nr R-82399 - uchylił zaskarżoną decyzję, orzekł, iż uchylona decyzja nie podlega wykonaniu oraz zasądził od Urzędu Patentowego RP na rzecz K. Sp. j. I.B. B. kwotę 700 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wyroku WSA podał, że Urząd Patentowy RP w trybie postępowania spornego, po rozpoznaniu wniosku I. z H. przeciwko K. P.H.H. - Spółka cywilna P.I., B.B. z siedzibą w W. o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego słowno-graficznego KEA nr R-82399, decyzją z dnia 29 stycznia 2003 r. [...] wydaną na podstawie art. 8 pkt l i art. 9 ust. l pkt l i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych w związku z art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej oraz art. 98 Kodeksu cywilnego w związku z art. 256 ust. 2 ustawy Prawo własności przemysłowej unieważnił prawo z rejestracji znaku towarowego KEA nr R-82399 w klasie 35 (prowadzenie giełd towarowych) oraz zasądził zwrot kosztów postępowania w kwocie 900 zł.
Firma I. z H. wystąpiła z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego słowno-graficznego KEA nr R-82399 udzielonego na rzecz P.H.H. s.c. P.I., B.B. zgłoszonego do rejestracji dnia 22 marca 1991 r. i zarejestrowanego w dniu 13 grudnia 1994 r. dla oznaczenia usług w klasie 35 i 36. Wniosek o unieważnienie oparła na naruszeniu przy rejestracji przepisów art. 9 ust. l pkt l i 2 ustawy o znakach towarowych oraz powołała się na swoje dwie rejestracje: znaku słownego IKEA R-58832 z pierwszeństwem od dnia 2 lipca 1981 r. w klasach 11, 20, 24, 27 i słowno-graficznego z napisem IKEA R- 65667 z pierwszeństwem od dnia 16 czerwca 1988 w klasach 11, 20, 21, 35, 42.
Kolegium Orzekające Urzędu Patentowego RP z dnia 23 lutego 1999 r. oddaliło wniosek. W wyniku złożonego odwołania Komisja Odwoławcza przy Urzędzie Patentowym RP decyzją z dnia 20 lutego 2001 r. uchyliła zaskarżoną decyzję i sprawę przekazała Urzędowi Patentowemu do ponownego rozpatrzenia ze względu na podniesione nowe okoliczności: powołanie rejestracji znaku R-65481 i nowej podstawy prawnej, tj. art. 8 pkt l ustawy o znakach towarowych. Komisja Odwoławcza stwierdziła ponadto, że uzasadnienie decyzji budzi wątpliwości.
Kolegium Orzekające ponownie rozpatrując wniosek i zalecenia Komisji Odwoławczej, której ustalenia i wskazania pomimo jej likwidacji wiążą Urząd Patentowy uznało, iż występują przesłanki dla unieważnienia prawa rejestracji z przepisu art. 8 pkt l ustawy o znakach towarowych. Porównując trzy przeciwstawione znaki wnioskodawcy (w tym znak słowny IKEA R-65481 przywołany w odwołaniu) do spornego znaku stwierdziło, że wszystkie znaki zgłoszone do Urzędu Patentowego wcześniej niż sporny znak ze względu na sposób pisania (duże, drukowane litery) oraz dominujący element IKEA są w warstwie słownej i wizualnej podobne do znaku spornego. W znaku spornym jest wyraźna przewaga koloru żółtego co dodatkowo zbliża go optycznie w warstwie wizualnej do znaku R-65667 i może wprowadzać w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów. Różnica polega na pominięciu w spornym znaku KEA przedrostka "I", który nie jest wyczuwalny (słyszalny) w warstwie fonetycznej (słownej) i odbiorze dźwiękowym. Ogólne wrażenie na odbiorcy towarów wywołuje element słowny IKEA.
Podzielono stanowisko wnioskodawcy, że w świetle art. 8 pkt l ustawy o znakach towarowych uprawniony z rejestracji znaku R-82399 wykorzystał renomę jego znaku, bowiem znak IKEA był w dacie zgłoszenia znakiem znanym w Polsce w sześciu wielkich aglomeracjach.
Na powyższą decyzję P.H.H. K. s.c. B.B., I.B. (obecnie: KEA Spółka jawna I.B. B.) złożyło skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Uczestnik postępowania w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, na rozprawie wyrażał stanowisko, iż jego zdaniem unieważnienie nastąpiło również na podstawie art. 9 ust. l pkt l ustawy o znakach towarowych, przychylił się do stanowiska Urzędu Patentowego RP wyrażonego w jego odpowiedzi na skargę.
W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając zaskarżoną decyzję uznał, że Urząd Patentowy uchybił nałożonemu na niego obowiązkowi uzasadnienia twierdzeń zawartych w swoim orzeczeniu. Stosownie do treści art. 107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. W swej decyzji organ wskazał wszystkie powołane przez wnioskodawcę przepisy: art. 8 pkt l, art. 9 ust. l pkt l i 2 ustawy o znakach towarowych, zaś w uzasadnieniu decyzji oraz odpowiedzi na skargę organ uzasadnił unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego tylko na podstawie art. 8 pkt l ustawy o znakach towarowych. Uznał, że w świetle tego przepisu skarżący wykorzystał renomę znaku wnioskodawcy, bowiem w dacie zgłoszenia znaku KEA R-82399, znak IKEA był znakiem znanym w Polsce w sześciu wielkich aglomeracjach.
Organ ocenił, iż znak słowno-graficzny z napisem KEA zastrzeżony w kolorach żółtym, czerwonym i pomarańczowym (na odbitkach znaku występuje jeszcze kolor czarny), zgłoszony do rejestracji dla wskazanych usług jest podobny do trzech przedstawionych znaków w stopniu uzasadniającym twierdzenie o wykorzystaniu renomy.
Błędnie stwierdził, iż w jednym z przeciwstawnych znaków (R-65667) występuje wyraźna przewaga koloru żółtego, co miało szczególnie uzasadniać podobieństwo znaków, podczas gdy znak ten nie został zastrzeżony w kolorze żółtym.
Twierdzenie wnioskodawcy o renomie Swojego znaku IKEA organ uznał za udowodnione, wbrew zasadom wskazanym w art. 80, 77 k.p.a. Uznał, iż następstwem stwierdzenia, iż znak był znanym w Polsce w sześciu aglomeracjach jest jego renomą.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2004 r. skarżąca spółka I., reprezentowana przez rzecznika patentowego, wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając w całości powyższe rozstrzygnięcie i zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:
- 1. Art. 106 § 3 i § 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: P.p.s.a.) poprzez nieprzeprowadzenie przez WSA dowodu uzupełniającego z dokumentów wskazujących na powszechną znajomość, a nawet sławę znaku IKEA w Polsce, co stanowi kluczowe zagadnienie w postępowaniu.
- 2. Art. 113 w związku z 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie przez WSA sprawy w stopniu dostatecznym, co mogło mieć wpływ na treść wyroku uchylającego zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia 29 stycznia 2003 r., a co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu wyroku.
- 3. Art. 145 § l pkt lc w związku z pkt. 3 P.p.s.a. polegające na naruszeniu innych przepisów mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszeniu art. 7, 75, 77 § l i § 4, 80 i 81 kpa poprzez niedochowanie zasady prawdy obiektywnej, niezebranie wszystkich dowodów i dokonanie nieprawidłowej oceny materiału dowodowego.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA, ewentualnie w przypadku stwierdzenia przez Sąd przesłanek do zastosowania przepisu art. 188 P.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi prowadzące do uchylenia wyroku WSA.
Skarżąca podnosi również, iż nietrafny jest zarzut WSA, że Urząd Patentowy RP w swej decyzji wskazał przepisy art. 8 pkt l i art. 9 ust. l i 2 ustawy o znakach towarowych, natomiast unieważnił znak KEA Nr R-100441 tylko na podstawie art. 8 ust. l powoływanej powyżej ustawy. Urząd Patentowy RP miał prawo w uzasadnieniu swej decyzji uznać, że argumenty i dowody na poparcie wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji znaku KEA na podstawie art. 8 pkt l ustawy o znakach towarowych są na tyle istotne i jednoznaczne, że mogą stanowić wystarczającą podstawę do wydania decyzji o unieważnieniu wnioskowanego znaku. W opinii skarżącej nie budzi wątpliwości fakt, że przyczyna podana w art. 8 pkt l ustawy o znakach towarowych jest przyczyną szerszą niż przyczyna podana w art. 9 ust. l i 2 ustawy.
Skarżąca podkreśla również, że przy rozpatrywaniu podobieństwa dwóch podobnych znaków brana jest także przez Urząd Patentowy RP tzw. świadomość przeciętnego odbiorcy towarów. Uznaje się również, że przeciętna percepcja odbiorcy towarów, co wynika z badań socjologicznych, jest ograniczona. Zauważa on tylko podstawowe kształty i nazwę znaku. Ponieważ znak IKEA jako wyraz oraz znak słowny znany jest w Polsce od co najmniej 1985 r., ze względu na prowadzoną reklamę oraz występowanie tego znaku w obrocie gospodarczym, stał się on dobrze znany przeciętnemu odbiorcy, dlatego zawsze kojarzony będzie ze skarżącym. Tak więc w przypadku pojawienia się na rynku w zakresie podobnych towarów oznaczonych znakiem KEA, który niewątpliwie jest podobny w warstwie słownej do znaku IKEA, to wspomniana percepcja przeciętnego odbiorcy w pierwszym odruchu kojarzyć będzie ten znak właśnie ze znakiem IKEA.
Urząd Patentowy nie skorzystał z przysługującego mu prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwaną dalej P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego – uchybił Sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutów naruszenia prawa procesowego – wskazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna wniesiona w tej sprawie nie w pełni odpowiada tym wymogom. Skarga ta wniesiona przez Spółkę I. oparta została na podstawie z art. 174 pkt 2 P.p.s.a., tj. na zarzucie naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, chociaż w tekście skargi przytoczony jest przepis art. 174 pkt 1 P.p.s.a. dotyczący naruszenia prawa materialnego w związku z art. 9 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 8 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz.U. z 1985 r. Nr 5, poz. 17 z późn. zm.).
Ponieważ strona skarżąca nie sformułowała w sposób prawidłowy zarzutu naruszenia prawa materialnego, nie powołując w uzasadnieniu skargi żadnych argumentów w tym zakresie ani nie wyjaśniając na czym miałoby polegać naruszenie prawa materialnego w niniejszej sprawie, czy na niewłaściwym ich zastosowaniu, czy też na błędnej ich wykładni.
Poza powołaniem w skardze przepisów art. 8 pkt 1 i art. 9 pkt 1 i 2 ustawy o znakach towarowych skarżąca nie rozwinęła zarzutu naruszenia prawa materialnego, koncentrując się jedynie na zarzutach naruszenia przepisów postępowania i kwestionując ustalenia faktyczne będące podstawą rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny zajmował się jedynie zarzutami skargi kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania wskazanych przez stronę skarżącą, które jej zdaniem miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów art. 106 § 3 i 5 P.p.s.a., art. 113 w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Należy stwierdzić na wstępie rozważania powyższych zarzutów, że WSA uchylając zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego stwierdzającą nieważność prawa z rejestracji znaku towarowego na podstawie art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych z powodu naruszenia przez organ szeregu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy uznał, że sprawa nie została należycie wyjaśniona oraz że w sprawie występują istotne braki postępowania dowodowego poprzez naruszenie przepisów art. 77 i 80 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zauważyć, że również po wprowadzeniu dwuinstancyjnego sądownictwa administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie pod względem zgodności z prawem, nie zastępując organów administracyjni publicznej w dokonywaniu ustaleń faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, które to ustalenia organy dokonują w oparciu o przeprowadzone przez nie zgodne z regułami kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie dowodowe (art. 1 § 2 P.p.s.a.).
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na tej podstawie została uchylona zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego i zadaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną było wykazanie, że Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do stwierdzenia naruszenia przepisów kodeksu postępowania powołanych w uzasadnieniu wyroku, a stan faktyczny ustalony przez Urząd Patentowy nie budził wątpliwości i nie zachodziła potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego.
Strona skarżąca podnosząc zarzut naruszenia przez WSA art. 106 § 3 i 5 P.p.s.a. w zasadzie przyznała, że organ nie zebrał w sposób wyczerpujący dowodów na potwierdzenie występowania przesłanki z art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych, tj. świadczących o powszechnej znajomości znaku towarowego IKEA, gdyż zarzucił Sądowi pierwszej instancji, że winien on był na podstawie art. 106 § 3 i 5 P.p.s.a. uzupełnić z urzędu materiał dowodowy i przeprowadzić dowód z dokumentacji wskazujących na powszechną znajomość, a nawet sławę znaku IKEA w Polsce, stwierdzając, że ma to kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie.
Powyższy zarzut naruszenia art. 106 § 3 i 5 P.p.s.a. Sąd uznał za całkowicie chybiony.
Prawidłowo bowiem Sąd pierwszej instancji stwierdził, że ustalenie powszechnej znajomości znaku towarowego IKEA wymaga przeprowadzenia przez organ dowodów. Takie dowody powinny być zgłoszone w postępowaniu administracyjnym przez wnioskodawcę, który określa podstawę prawną, na podstawie której domaga się unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie był obowiązany na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. poszukiwać z urzędu dowodów w postaci nieokreślonych przez stronę skarżącą dokumentów aby uzupełnić bardzo skromny materiał dowodowy zebrany w tej sprawie.
Przepis art. 106 § 3 P.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady, że to organ administracji rozstrzygający sprawę obowiązany jest zgodnie z przepisami art. 7, 77, 80 k.p.a. i innymi zebrać cały materiał dowodowy niezbędny do ustalenia stanu faktycznego będącego podstawą rozstrzygnięcia.
Na organie ciąży również obowiązek dokonania pełnych ustaleń faktycznych aby umożliwić sądowi administracyjnemu kontrolę legalności zaskarżonej decyzji poprzez sprawdzenie czy zostały zastosowane właściwe przepisy prawa materialnego do tak ustalonego stanu faktycznego.
Natomiast w przypadku niewypełnienia tego obowiązku przez organ Sąd winien na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c uchylić zaskarżoną decyzję.
W skardze kasacyjnej nie wskazano nawet o jakie dowody z dokumentów Wojewódzki Sąd Administracyjny winien był z urzędu uzupełnić materiał dowodowy w sprawie.
Również drugi zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przepisów art. 113 P.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. jest bezzasadny, gdyż Sąd I instancji nie mógł naruszyć tych przepisów, zamykając rozprawę i wydając zaskarżony wyrok, w którym stwierdził, że sprawa nie została należycie wyjaśniona przez organ i wymaga przy ponownym rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym przeprowadzenia dowodów na poparcie twierdzeń stron i ustalenia pełnego stanu faktycznego na podstawie tak zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom z art. 141 § 4 P.p.s.a., gdyż zawiera również wskazanie co do dalszego postępowania.
Nie można zgodzić się także z zarzutami skarżącej naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z punktem 3 P.p.s.a., polegający na naruszeniu innych przepisów mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów art. 7, 75, 77 § 1 i 4, 80, 81 k.p.a. przez niedochowanie zasady prawdy obiektywnej, niezebranie wszystkich dowodów i dokonanie nieprawidłowej oceny materiału dowodowego, tym bardziej że zarzut ten jest zupełnie niezrozumiały.
Zarzut ten został wadliwie sformułowany, gdyż stronie skarżącej prawdopodobnie chodziło o to, że naruszenie przepisu art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. polegało na tym że Sąd nie powinien go zastosować i uchylić zaskarżonej decyzji, gdyż organ nie naruszył wskazanych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego ewentualnie to naruszenie nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.
Jak już wykazano wyżej, to Sąd pierwszej instancji uchylając zaskarżoną decyzję miał podstawy do stwierdzenia naruszenia przez organ szeregu przepisów postępowania administracyjnego, między innymi powołanych przez skarżącą w skardze kasacyjnej (art. 77, 80 k.p.a.), a także art. 107 § 3 k.p.a. oraz wykazał że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało zastosowaniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucenie Sądowi naruszenia przepisów postępowania administracyjnego – art. 7, 75, 77 § 1 i 4, 80 i 81 k.p.a., w sytuacji gdy to organ naruszył te przepisy i tylko organ mógł je naruszyć, należało uznać za nieporozumienie.
Skarżąca nie potrafiła wykazać, że dokonane ustalenia przez organ administracji w niniejszej sprawie faktycznie pozwalały Sądowi I instancji na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, a także zapomniała, że sąd administracyjny jest jedynie sądem kasatoryjnym i nie zastępuje organu administracji w rozstrzyganiu spraw administracyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny nie miał możliwości, jak to już zaznaczył na wstępie, rozważenia innych podstaw stwierdzenia nieważności prawa z rejestracji znaku towarowego, a mianowicie z art. 9 ust. 1 pkt 1, 2 ustawy o znakach towarowych, gdyż te podstawy znalazły się poza zasięgiem skargi kasacyjnej.
Przede wszystkim tymi podstawami, jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, w zasadzie nie zajął się Urząd Patentowy, pomijając prawie całkowicie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozważania w tym zakresie. Organ tak jak w przypadku podstawy z art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych nie dokonał wszystkich niezbędnych ustaleń faktycznych do zastosowania przepisów art. 9 ust. 1 pkt 1 i 2 u.z.t., co przyznała nawet sama strona skarżąca.
Z tych wszystkich względów, wobec usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 P.p.s.a.