Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Bk 1393/15, oddalił skargę J.K. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] października 2015 r., w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), po wznowieniu postępowania.
Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:
Skarżący w dniu 25 kwietnia 2012 r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w A. wniosek o przyznanie płatności na 2012 rok, w którym ubiegał się o przyznanie pomocy finansowej ONW do wszystkich deklarowanych działek rolnych o łącznej powierzchni wynoszącej 31,28 ha.
Decyzją z dnia 14 listopada 2012 r. Kierownik BP ARiMR w A. przyznał skarżącemu płatności ONW.
W dniu 14 sierpnia 2013 r., w związku z obsługą wniosku M.K - syna skarżącego, w ramach działania ułatwianie startu młodym rolnikom, sporządzono notatkę służbową celem zweryfikowania prawidłowości przyznania skarżącemu płatności na rok 2012, do której dołączono m.in. kopię aktu notarialnego z dnia 30 września 2011 r., stanowiącego obligatoryjny załącznik do wniosku o przyznanie płatności w ramach działania ułatwianie startu młodym rolnikom, a także pisemne oświadczenie z dnia 3 stycznia 2013 r., w którym M.K. ustosunkował się do faktu ubiegania się przez jego ojca o płatności obszarowe na 2012r. do działek będących w posiadaniu beneficjenta działania ułatwianie startu młodym rolnikom.
W dniu 23 września 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu płatności ONW na rok 2012.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. organ I instancji uchylił pierwotną decyzję z dnia [...] listopada 2012 r. i na nowo orzekł o przyznaniu skarżącemu wnioskowanych płatności.
Decyzją z dnia [...] października 2015 r. Dyrektor Oddziału ARiMR rozpatrzył negatywnie odwołanie skarżącego, uznając za spełnione przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.), dające podstawę do skutecznego wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Nową okolicznością faktyczną, istniejącą w dniu wydania decyzji było, zdaniem organu, przekazanie w dniu 30 września 2011 r. własności i posiadania wskazanych działek ewidencyjnych. Kierownik BP ARiMR wszedł w posiadanie powyższych informacji w dniu 14 sierpnia 2013 r., a więc po wydaniu decyzji.
W ocenie organu odwoławczego, Kierownik BP jest odrębnym organem od Dyrektora Oddziału Regionalnego, w związku z tym nie należy utożsamiać powzięcia informacji o określonej okoliczności przez Dyrektora Oddziału Regionalnego z powzięciem informacji o tych okolicznościach przez Kierownika BP.
Zdaniem Dyrektora, skarżący nie neguje nieprawidłowego wypełnienia wniosku poprzez zadeklarowanie działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych, których posiadanie przejął z dniem 30 września 2011 r. jego syn, jednakże cała argumentacja sprowadza się do przerzucenia winy za zaistniałą sytuację na pracownika urzędu gminy, który pomagał skarżącemu przy wypełnieniu dokumentacji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżący podpisał we wniosku oświadczenie o znajomości zasad przyznawania płatności, a ponadto ubiegając się o przyznanie płatności od wielu lat, podmiot powinien wiedzieć, że płatności przyznawane są rolnikom do gruntów rolnych będących w ich posiadaniu w dniu 31 maja roku złożenia wniosku. Ewentualne niejasności dotyczące tego kto powinien składać wniosek o przyznanie płatności na 2012 r. w odniesieniu do działek przekazanych w 2011 r., strona powinna wyjaśnić w ARiMR. Z akt sprawy wynika zaś, że skarżący nie dołożył należytej staranności, aby wyjaśnić swoje wątpliwości.
Za istotne organ uznał ustalenie, czy skarżący posiadał na dzień 31 maja 2012 r. działki zadeklarowane we wniosku oraz, czy rzeczywiście rolniczo gospodarował na tych gruntach w roku 2012. Organ odwoławczy stwierdził, że skarżący nie użytkował w 2012 r. jako posiadacz zadeklarowanych gruntów rolnych, zatem nie zostały spełnione przesłanki przyznania mu płatności, o której mowa w § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 40, poz. 329 ze zm.), dalej jako rozporządzenie ONW.
Skarżący wyjaśnił, że użytkownikiem wskazanych działek ewidencyjnych od września 2011 r. był jego syn, który decydował o sposobie uprawy, wykonywanych zabiegach oraz osobiście prowadził prace rolnicze. Organ wskazał, że zgodnie z § 2 rozporządzenia ONW wnioskodawcy należy się płatność, gdy cały rok utrzymywał grunty rolne zgodnie z normami, a więc cały rok grunty te były w jego posiadaniu. Datę 31 maja należy czytać łącznie z wymaganiem utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, do czego może zobowiązać się jedynie osoba, która gruntami tymi faktycznie włada. Dla uzyskania płatności nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. W toku postępowania skarżący skutecznie wykazał, iż wskazane nieprawidłowości nie były jego celowym działaniem polegającym na wyłudzeniu środków unijnych, a wynikały z braku wiedzy co do sposobu ubiegania się o nie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę na powyższą decyzję stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wykładnia powołanych przepisów oznacza, że po wydaniu decyzji ostatecznej, a przed wydaniem decyzji o wznowieniu postępowania i uchyleniu decyzji dotychczasowej muszą wyjść na jaw nowe fakty lub dowody istotne z punktu widzenia sprawy, istniejące w dacie wydawania decyzji i nieznane organowi wydającemu decyzję.
Sąd wskazał, że z notatki służbowej sporządzonej w dniu 14 sierpnia 2013 r. przy okazji obsługi wniosku M.K., wynikało, iż działki ewidencyjne przekazane przez J.K. na rzecz M.K., objęte programem "Ułatwianie startu młodym rolnikom", wykazane zostały również we wniosku o przyznanie płatności obszarowych i ONW przez J.K.
Sąd podkreślił, że stan faktyczny został ustalony prawidłowo i wynika z niepodważonych dokumentów znajdujących się w aktach. Należało zatem ocenić, czy ujawnienie nowych dowodów w postaci aktu notarialnego z dnia 30 września 2011 r. i oświadczenia M.K. o samodzielnym prowadzeniu przejętego gospodarstwa rolnego, jest okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia sprawy, a także czy dowód ten był znany organowi przed wydaniem decyzji o przyznaniu skarżącemu płatności za 2012 r. W ocenie WSA, informacja na temat przeniesienia własności i posiadania wymienionych w akcie notarialnym działek gruntu stanowi okoliczność istotną dla rozpoznania wniosku skarżącego, przesądzając o możliwości skutecznego ubiegania się o płatność.
Sąd stwierdził, że w dacie ubiegania się skarżący nie był posiadaczem określonych działek gruntu, a nadto w wyjaśnieniach strona przyznała, że posiadanie wymienionych działek przekazała synowi, który przejętym gruntem zarządzał i planował, a działki te wymienił we wniosku o płatność z niewiedzy i na skutek wprowadzenia w błąd przez urzędnika organu.
Odnośnie badania, kiedy organ powziął wiadomość o nowych faktach i dowodach, Sąd wskazał, że należy odwołać się do ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2014 r. Nr 1438 z 2014 r.; powoływanej dalej jako: ustawa o ARiMR). WSA przyjął, że w dacie wydania decyzji przyznającej skarżącemu płatność za rok 2012 r. i do dnia 14 sierpnia 2013 r. kiedy Biuro Wsparcia Inwestycyjnego P. Oddziału Regionalnego ARMiR w Białymstoku powzięło wiadomość o przeniesieniu posiadania działek z J.K. na M.K., organ, który wydał decyzję nie posiadał wiedzy o darowaniu działek przez skarżącego na rzecz syna. Istniały wątpliwości organu I instancji odnośnie do tego, kto faktycznie użytkuje wymienione działki będące przedmiotem umowy darowizny, jednakże powstały one 31 grudnia 2012 r., a więc po wydaniu decyzji o dopłatach.
Zdaniem WSA, dokument złożony na rozprawie potwierdza, iż sprawami dopłat dla skarżącego i jego syna zajmowały się dwa różne organy i podejmowały działania w ramach prowadzonych odrębnie dla każdego z beneficjentów postępowań. Skarżący wyjaśnił, iż składając wniosek o płatność do posiadanych wcześniej działek, nie zweryfikował spersonalizowanego wniosku i nie uaktualnił informacji. Analizując treść wniosku Sąd zauważył, że jest on propozycją skierowaną do rolnika, który po "sprawdzeniu aktualności danych, ich ewentualnym uzupełnieniu czy też skorygowaniu występujących niezgodności, wypełnieniu pozostałej części wniosku i jego podpisaniu" rozważyć może i powinien celowość i zasadność ubiegania się o pomoc państwa w zakresie prowadzonej produkcji rolnej. W żadnym wypadku – w ocenie Sądu - pismo ARMiR nie nakłada obowiązku jego podpisania, złożenia w biurze Agencji i ubiegania się o płatność.
W związku z powyższym, Sąd nie podzielił twierdzeń skarżącego o niedozwolonej sugestii wynikającej z doręczonego mu spersonalizowanego wniosku, obejmującego wszystkie działki ewidencyjne – także te, co do których posiadanie przeniósł na syna i próbie przerzucenia odpowiedzialności za nierzetelność w wypełnieniu wniosku na urzędnika. Zdaniem WSA, o świadomości wnioskodawcy o braku uprawnień do ubiegania się o dopłaty w odniesieniu do części działek świadczy dodatkowo jego twierdzenie, iż pieniądze otrzymane za grunty, których posiadanie przeniósł na syna, przekazał synowi.
Ponadto wniosek z 25 kwietnia 2012 r. zawiera oświadczenia i zobowiązania wśród których znajdują się klauzule dotyczące odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń oraz informacje prawne i wyjaśnienia podstawowych pojęć użytych we wniosku. Podpisanie tych oświadczeń i zobowiązań oznacza przede wszystkim, iż rolnik posiada niezbędną wiedzę konieczną do wypełnienia wniosku, ale także świadomość, że spełnia kryteria do ubiegania się o pomoc.
Za niezasadne Sąd I instancji uznał zarzuty naruszenia przepisów postępowania pozwalających na ocenę, iż organ nie zebrał całego materiału dowodowego, a w konsekwencji nie wyjaśnił sprawy. WSA podzielił stanowisko organu, iż w postępowaniu w przedmiocie płatności zachodzi zmiana reguł w stosunku do obowiązujących w k.p.a. Obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej zastąpiony został obowiązkiem wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a obowiązek działania z urzędu w zakresie udzielania pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych zastąpiony został działaniem z wniosku strony, na jej żądanie. Ponieważ skarżący w trakcie całego postępowania nie występował z żądaniem udzielenia mu pouczenia lub informacji co do okoliczności faktycznych i prawnych, Sąd I instancji ten zarzut uznał za chybiony.
Konkludując Sąd I instancji stwierdził, że istniały podstawy do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji w sprawie o przyznanie wnioskowanych płatności.
J.K. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając orzeczenie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:
- I. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., pomimo istnienia podstaw do uwzględnienia skargi ze względu na naruszenie przez organy administracji następujących przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy:
- 1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji i nieprzekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a w szczególności przepisu art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji w wyniku wznowienia postępowania na podstawie błędnej oceny, że przesłanką do wznowienia postępowania były dowody nieznane organowi wydającemu decyzję;
- 2. art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 64, poz. 427) w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez brak wyczerpującego zebrania całego materiału dowodowego, a w konsekwencji brak wyjaśnienia sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego, w szczególności w zakresie wiedzy organu wydającego decyzję o zmniejszeniu powierzchni gospodarstwa, stanowiącej o wysokości przyznanej pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.
W rozpoznawanej skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia prawa procesowego. Kasator zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. ponieważ w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji nie zastosował środka określonego w art. 145 § 1 pkt 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. ze względu na naruszenie przez organ administracji art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w związku z art. 107 § 3 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutu przedstawionego w pkt I.1 petitum skargi kasacyjnej należy zauważyć, że podstawową okolicznością kwestionowaną przez skarżącego jest ziszczenie się w postępowaniu wznowieniowym przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji prawidłowo wyjaśnił jednak skarżącemu, że sprawami dopłat dla niego i dla jego syna zajmowały się dwa różne organy administracji publicznej i podejmowały działania w ramach prowadzonych odrębnie dla każdego z beneficjentów postępowań, co powoduje, że wiedza organu prowadzącego postępowanie w sprawie wniosku syna – M.K. o przeniesieniu posiadania gruntów objętych aktem notarialnym darowizny nie oznacza wiedzy innego organu prowadzącego postępowanie z wniosku J.K. w sprawie o przyznanie płatności ONW na rok 2012. Analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej wskazuje, że tego, iż w sprawie działały dwa różne organy administracji nie kwestionuje również kasator, jednak podnosi, iż organy te mieszczą się pod tym samym adresem, a pewne czynności w obu sprawach prowadził ten sam pracownik.
Ewentualne powiązanie faktyczne tych spraw, zbieżność adresów organów oraz to, że z upoważnienia różnych organów niektóre czynności w sprawie dokonywała ta sama osoba (np. sprawowała nadzór nad postępowaniami danego typu) nie ma znaczenia dla oceny ziszczenia się w postępowaniu wznowieniowym przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W niniejszej sprawie istotne jest, że okoliczności, o których stanowi przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. ujawniły się już po wydaniu decyzji, bo dowody na ich istnienie nie znajdowały się w aktach sprawy administracyjnej zakończonej wydaniem decyzji podlegającej wznowieniu, ale w aktach innego postępowania prowadzonego przez innych organ administracji w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Kwestię tą prawidłowo wyjaśnił WSA wskazując, że zgodnie z art. 9 ust. 1 i 2 oraz art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR w ramach Agencji wyodrębnia się: Centralę Agencji; oddziały regionalne w każdym województwie, którymi kierują dyrektorzy; biura powiatowe działające w każdym powiecie, z wyłączeniem miast na prawach powiatu, gdzie nie tworzy się odrębnych biur powiatowych, którymi kierują kierownicy, a decyzje administracyjne w zakresie określonym w odrębnych przepisach wydają Prezes Agencji, dyrektorzy oddziałów regionalnych i kierownicy biur powiatowych, z tym, że w postępowaniu administracyjnym organem wyższego stopnia w rozumieniu k.p.a. w stosunku do kierowników biur powiatowych jest dyrektor oddziału regionalnego.
Zasadnie zwrócono przy tym uwagę, że w świetle powyższych regulacji prawnych nie sposób przyjąć, że np. Centrala Agencji czy też Prezes Agencji lub dyrektor oddziału regionalnego są "komórkami organizacyjnymi" jednego organu administracji publicznej powołanego z mocy prawa do załatwiania spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej. Ponadto z art. 7 ust. 1 ustawy o ARiMR wynika, iż Agencja działa na podstawie ustawy i statutu. Natomiast na mocy upoważnienia zawartego w art. 7 ust. 2 tej ustawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozporządzeniem z dnia 15 czerwca 2009 r. w sprawie nadania statutu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2013 r., poz. 936) nadał Agencji statut, w którym określił jej organizację, w tym siedziby jej oddziałów regionalnych i biur powiatowych, uwzględniając zakres zadań realizowanych przez Agencję i potrzebę ich sprawnego wykonywania (podobnie wyrok NSA z 14 maja 2015 r., sygn. akt II GSK 946/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Niezasadny jest zatem również powtórzony za skargą do WSA zarzut naruszenia art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez brak wyczerpującego zebrania całego materiału dowodowego, a w konsekwencji brak wyjaśnienia sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego.
W tym kontekście należy dodatkowo zauważyć, że Sąd I instancji szczegółowo wyjaśnił także kwestie związane z zebraniem przez organ materiału dowodowego w sprawie trafnie wskazując, że nie doszło do naruszenia przez organ przepisów postępowania sformułowanych w pkt I.2 petitum skargi kasacyjnej. Kontrolowane przez Sąd I instancji decyzje zostały wydane w postępowaniu, które zostało przeprowadzone zgodnie ze standardami procedury administracyjnej. Należy bowiem zauważyć, że na gruncie przepisów wyznaczających kompetencje organu w sprawach dotyczących wsparcia dla producentów rolnych w ramach płatności ONW obowiązuje zasada działania organu na wniosek zainteresowanego (art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r.). Wniosek o przyznanie płatności zawiera oświadczenie i zobowiązanie związane z płatnością, której dotyczy. Oświadczenia te obejmują przede wszystkim powierzchnię działek ewidencyjnych, w stosunku do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności oraz informacje o sposobie wykorzystania działek rolnych.
Na organie przyjmującym wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności objętej wnioskiem spoczywa obowiązek sprawdzenia, czy wniosek spełnia wymogi ustalone w przepisach. Jednakże za treść merytoryczną wniosku, w tym w szczególności w zakresie żądania płatności, odpowiedzialność ponosi wnioskodawca. Obowiązki organu wynikające z art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., nie mogą być tak dalece posunięte, aby organ miał ponosić odpowiedzialność za stronę merytoryczną wniosku producenta rolnego. Dlatego należy stwierdzić, iż w sprawie nie zostały naruszone powyższe przepisy ustawy o z dnia 7 marca 2007 r. Inne rozumienie zakwestionowanych norm postępowania oznaczałoby, że organ w istocie musiałby podejmować czynności z urzędu, prowadzące do konwalidacji niezgodnego z prawdą oświadczenia wnioskodawcy, a to nie należy do obowiązków organu. Takie działanie organów podważałoby sens przepisów dyscyplinujących wnioskodawców w zakresie żądanych dopłat, w tym przewidujących finansową odpowiedzialność producentów rolnych z tytułu ubiegania się o pomoc nieznajdującą koniecznych podstaw faktycznych i prawnych.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników /.../ (Dz. U. UE z dnia 31 stycznia 2009 r. L 30 s. 16 ze zm.). Agencja była uprawniona przesłać skarżącemu formularz wniosku, skoro w poprzednim roku, tj. 2011 r., o płatności te on się ubiegał. Co przy tym istotne, Agencja wraz z formularzem wniosku na 2012 rok przesłała skarżącemu także pismo informacyjne z pouczeniem, że rolnik jest zobowiązany zaktualizować lub dokonać korekty wniosku, o ile w tym zakresie nastąpiły zmiany mające znaczenie dla przyznania płatności. Takie standardowe pismo informacyjne Agencji zawierało także informacje pod jakim adresem rolnik mógł uzyskać dodatkowe wyjaśnienia związane z wypełnieniem wniosku.
Skarżący nigdy nie kwestionował faktu, że tego rodzaju pisemną informację otrzymał wraz z formularzem wniosku na 2012 rok, a zatem trudno zrozumieć dlaczego zwrócił się o informacje w sprawie do urzędu gminy, a nie do właściwego organu. Należy dodatkowo zauważyć, że organ nawet pomimo posiadania informacji o przekazaniu działek rolnych przez skarżącego na rzecz syna, nie mógłby automatycznie wykluczyć, że faktycznym ich użytkownikiem w dacie ubiegania się o płatność - 25 kwietnia 2012 roku był skarżący, a nie jego syn, gdyż warunkiem otrzymania płatności jest fakt rolniczego użytkowania gruntów, a nie tytuł prawny do nich.
Należy pamiętać o dobrowolności uczestnictwa obywateli w poszczególnych programach wsparcia finansowego. Organ będący dysponentem funduszy pochodzących z budżetu Unii Europejskiej posiada środki przeznaczone w założeniu na dopłaty dla rolników, nie jest jednak uprawniony do podejmowania czynności reglamentacyjnych w tym zakresie z urzędu (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2009r., sygn. akt II GSK 222/09; baza orzeczeń nsa.gov.pl).
Mając to wszystko na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.