Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia z dnia 4 sierpnia 2020 r. II SA/Rz 303/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargi [...] na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] i nr [...] w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniesionej w imieniu [...], opartej na podstawie naruszenia prawa materialnego zarzucono błędną wykładnię przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 612, dalej u.g.h.) w brzmieniu sprzed nowelizacji ustawą z dnia 15 grudnia 2016 r., polegającą na przyjęciu, że w okolicznościach sprawy samo wynajęcie powierzchni pod umieszczenie automatu do gier było karanym administracyjnie urządzaniem gier na automatach.
W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.), który stanowi, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że skarżący kasacyjnie zarzuca naruszenie wyłącznie przepisów prawa materialnego, co oznacza, że stan faktyczny sprawy, a więc wyniki kontroli i hazardowy charakter automatów znajdujących się w lokalu należącym do skarżącego, nie są kwestionowane. Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej podniesiony w niej zarzut naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. dotyczy uznania w niespornym stanie faktycznym skarżącego za "urządzającego gry" w rozumieniu tych przepisów.
Zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. (w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie), karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry, a kara wynosi 12 000 zł od każdego automatu (art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy).
Ustawa o grach hazardowych nie zawiera legalnej definicji "urządzającego gry", jednak posługuje się tym określeniem w wielu przepisach, z których można wywnioskować zakres treściowy tego pojęcia. Na ich podstawie przyjąć należy, że "urządzanie gier hazardowych na automatach" to ogół czynności i działań umożliwiających takie gry hazardowe, a w szczególności: udostępnienie potencjalnym graczom automatów do gier, zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającej ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze (por. np. wyroki NSA z 9 stycznia 2019 r., sygn. akt II GSK 4236/16, z 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt II GSK 132/18, z 19 lipca 2018 r., sygn. akt II GSK 4707/16).
Warunkiem przypisania odpowiedzialności administracyjnoprawnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., jest zatem wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z zasadniczo komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych.
Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że biorąc pod uwagę niekwestionowane przez autora skargi kasacyjnej okoliczności stanu faktycznego, Sąd I instancji słusznie uznał, że w świetle zebranego przez organy w sprawie materiału dowodowego prawidłowe było przypisanie skarżącemu przymiotu "urządzającego gry na automatach", o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.. W szczególności wynika to z treści umowy najmu powierzchni użytkowej zawartej w dniu 1 kwietnia 2014r. przez skarżącego jako wynajmującego z [...] Sp. z o.o. jako najemcą korzystającym z tej powierzchni w celu prowadzenia gier na automatach. Zgodnie z art. 3 ust. 2 umowy czynsz miał być płatny przez najemcę tylko w miesiącach, w których spółka będzie utrzymywać uruchomione automaty. Obowiązek zapłaty czynszu nie został zatem powiązany z prawem do dysponowania wynajętą powierzchnią lokalu, lecz z eksploatacją automatów, a więc z czerpaniem pożytków z działalności polegającej na organizowaniu gier.
W umowie określono obowiązki obciążające wynajmującego tj. zasilania automatów energią elektryczną (art. 4 ust. 6 umowy), informowania o włamaniu lub zniszczeniu automatu (art. 7 umowy). W art. 9 umowy wskazano na poufny charakter informacji o przychodach spółki z tytułu gry na automatach i zakaz ich ujawniania osobom trzecim pod rygorem odpowiedzialności za wyrządzoną tym spółce szkodę. Integralną część umowy stanowił załącznik "Instrukcja postępowania dla Wynajmującego i personelu w przypadku ingerencji osób trzecich lub organów administracji w stosunku do Urządzenia". Zgodnie z instrukcją wynajmujący lub jego pracownicy zostali zobowiązani do określonych działań szczegółowo w instrukcji opisanych.
W świetle cytowanych postanowień umowy najmu i załącznika do niej, prawidłowa była ocena organów i Sądu I instancji, że umowa zawarta między skarżącym, a spółką [...] Sp. z o.o. nie była typową umową najmu, a cytowane postanowienia świadczą o istnieniu porozumienia w celu prowadzenia wspólnego przedsięwzięcia, w którym wynajmujący otrzymywał wynagrodzenie określone jako czynsz, zależne od okresu faktycznej eksploatacji automatów. Wynajmujący nie tylko udostępnił lokal pod automaty do gry, ale też wykonywał czynności związane z urządzaniem gier, zatem współdziałał w procesie urządzania gier na automatach zainstalowanych w jego lokalu, a tym samym był podmiotem urządzającym gry w rozumieniu ustawy o grach hazardowych.
Wobec powyższego, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonana przez organy i zaakceptowana przez Sąd I instancji, subsumcja zachowania skarżącego pod regulację wynikającą z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., była prawidłowa, gdyż ustalenia dotyczące roli skarżącego w organizowaniu przedsięwzięcia hazardowego pozwalały na przyjęcie, że był on urządzającym gry w rozumieniu ustawy o grach hazardowych.
W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niezasadny jedyny zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przepisów prawa materialnego i na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.
O kosztach postępowania kasacyjnego, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika organu, orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 września 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.), mając na uwadze stanowisko wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 19 listopada 2012r., II FPS 4/12, iż wskazane przepisy stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów za wniesienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną.