Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2017r., sygn. akt V SA/Wa 420/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 19 grudnia 2016r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Przedstawiając przyjęty za podstawę wyroku stan sprawy – Sąd I instancji wskazał, że Naczelnik UC decyzją z dnia [...] maja 2016r. wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości 60.000,00 zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Decyzja ta została uznana za doręczoną stronie w dniu 20 czerwca 2016r. w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015r. poz. 613 z późn. zm.), zwanej o.p., zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy zwrotnym potwierdzeniem odbioru. W dniu 26 września 2016r. strona reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła, wraz z odwołaniem od tej decyzji, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Dyrektor Izby Celnej, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016r., stwierdził, że odwołanie od decyzji Naczelnika UC z dnia [...] maja 2016r. zostało wniesione z uchybieniem terminu.
Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, iż skoro decyzja organu I instancji została skierowana na aktualny adres działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego i uznana za doręczoną w dniu 20 czerwca 2016r., to zgodnie z art. 12 § 1 o.p. termin na wniesienie odwołania upłynął z dniem 4 lipca 2016r. Odwołanie wniesione w dniu 26 września 2017r. zostało zatem złożone po upływie ustawowego terminu, co obligowało organ do stwierdzenia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 o.p., że zostało ono wniesione z uchybieniem terminu.
Następnie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016r. Dyrektor Izby Celnej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji.
Oddalając skargę R. W. na to postanowienie – Sąd I instancji wskazał, że istotą sporu pomiędzy stronami była kwestia prawidłowości doręczenia skarżącemu przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji. Sąd stwierdził, że korespondencja w toku postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżonym postanowieniem była dokonywana w sposób prawidłowy. Wszczynając postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej urządzającemu gry na automatach poza kasynem gry organ odwoławczy ustalił, iż adresem strony jest: "[...]" ujawniony w rejestrze REGON. Na adres ten Naczelnik UC skierował przesyłkę zawierającą odpis postanowienia z dnia [...] stycznia 2015r. o wszczęciu postępowania. Przesyłka ta została odebrana przez K. P., która została oznaczona na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przez listonosza doręczającego przesyłkę jako siostra skarżącego znana doręczycielowi osobiście. Na potwierdzeniu odbioru przesyłki zaznaczono również, iż osoba ta podjęła się oddania przesyłki adresatowi.
Na ten sam adres przesłano również postanowienie z dnia [...] lutego 2015r. o wyznaczeniu terminu na zapoznanie się z aktami sprawy i wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Przesyłkę zawierającą to postanowienie ponownie odebrała K. P., w tym przypadku zwrotne potwierdzenie odbioru zostało oznaczone wyłącznie adnotacją "znany osobiście" i nie zawierało informacji, czy zobowiązała się do przekazania przesyłki skarżącemu. W związku z powyższym, organ zwrócił się z reklamacją do operatora pocztowego. W odpowiedzi na powyższą reklamację operator pocztowy w piśmie z dnia [...] kwietnia 2015r. wskazał, iż reklamowana przesyłka została doręczona siostrze adresata, bez sprawdzenia jej uprawnień do odbioru przesyłek adresowanych do firmy S. (nazwa działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego), niemniej jednak prowadząc postępowanie reklamacyjne uzyskał on podpis skarżącego na duplikacie potwierdzenia odbioru stanowiący dowód otrzymania przez stronę przesyłki od K. P. w dniu 17 lutego 2015r.
Na ten sam adres organ skierował również postanowienie z dnia [...] kwietnia 2016r. w przedmiocie wyznaczenia kolejnego terminu na zapoznanie się z aktami sprawy i wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego, które zostało doręczone K. P. jako osobie uprawnionej do odbioru przesyłek na podstawie pełnomocnictwa, co potwierdził operator pocztowy pismem z dnia [...] października 2016r.
W świetle powyższego Sąd I instancji uznał, iż organ prawidłowo przyjął, że adres: "[...]" jest właściwym adresem do korespondencji ze stroną skarżącą. Dla ustalenia prawidłowego adresu nie ma bowiem znaczenia fakt, iż skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej pod tym adresem przed wszczęciem postępowania, w przypadku gdy adres pod którym znajdowała się siedziba działalności gospodarczej, jest jedynym adresem strony jaki mógł ustalić organ na podstawie dostępnych mu danych. Irrelewantną pozostawała również kwestia, czy K. P. w istocie dysponowała pełnomocnictwem do odbioru korespondencji, skoro w aktach sprawy udokumentowano, iż pisma urzędowe przesyłane przez organ I instancji były przekazywane stronie. Duplikat potwierdzenia odbioru postanowienia z dnia [...] lutego 2015r. opatrzony podpisem strony oraz zwrotne potwierdzenie odbioru postanowienia z dnia [...] stycznia 2015r., wskazują bowiem, iż pisma kierowane przez organ na ten adres były prawidłowo przekazywane.
Sąd uznał zatem, iż otrzymując od K. P. postanowienie w przedmiocie wszczęcia postępowania z dnia [...] stycznia 2015r. skarżący został prawidłowo pouczony o treści art. 146 o.p. Skoro zatem skarżący został prawidłowo pouczony o obowiązku zawiadomienia organu o zmianie adresu do doręczeń, a zmieniając adres zamieszkania do tego obowiązku się nie zastosował, to należało uznać, iż organ był zobligowany do przyjęcia zgodnie z art. 150 § 4 o.p., że przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji, awizowana po raz pierwszy w dniu 6 czerwca 2016r., została doręczona po upływie 14 dni w placówce operatora pocztowego, tj. z dniem 20 czerwca 2016r.
W takim stanie rzeczy odwołanie od decyzji nadane w dniu 26 września 2016r. zostało wniesione po terminu określonego w art. 223 § 2 o.p., tj. po upływie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, co oznacza iż organ był zobowiązany wydać na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł R. W., zaskarżając ten wyrok w całości.
Wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 150 o.p. polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organów administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., mimo że skarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, bowiem organ uznał, że zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, bowiem organ uznał, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego II w Warszawie z dnia [...] maja 2016r. została skutecznie doręczona skarżącemu w trybie doręczenia zastępczego, podczas gdy skarżący zmienił miejsce zamieszkania i nie możliwe było skuteczne doręczenie pod nieaktualny adres, a zatem termin na wniesienie odwołania nie rozpoczął biegu.
Mając na uwadze ten zarzut skarżący kasacyjnie w trybie art. 176 § 2 p.p.s.a. oświadczył, że zrzeka się rozprawy celem rozpoznania niniejszej skargi kasacyjnej; oraz wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych prawem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, można oprzeć stosownie do art. 174 p.p.s.a. na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Skarga kasacyjna R. W., rozpoznana w granicach zarzutów kasacyjnych, wobec nie stwierdzenia z urzędu przesłanek nieważności postępowania przed Sądem I instancji, nie ma usprawiedliwionych podstaw prawnych.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który podzielił pogląd organu, że decyzja wymierzająca skarżącemu kasacyjnie karę pieniężną z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry została skutecznie doręczona a odwołanie od tej decyzji zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu. Kwestionując to stanowisko skarżący kasacyjnie podnosi, jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, dwie okoliczności, a mianowicie uznanie go za profesjonalnego przedsiębiorcę (pomimo zaprzestania działalności gospodarczej) i zastosowanie w stosunku do niego zaostrzonych kryteriów oceny aktu staranności, oraz przyjęcie, że był reprezentowany w sprawie przez pełnomocnika a doręczenie pism pełnomocnikowi było skuteczne. W konsekwencji uważa, że doręczenie decyzji na nieaktualny adres, tj. adres prowadzonej działalności gospodarczej, było nieskuteczne i nie rozpoczął biegu termin do wniesienia od niej odwołania.
Naczelny Sąd Administracyjny prezentowanego w skardze kasacyjnej stanowiska co do nieskuteczności doręczenia decyzji nie podziela. Argumentacja skargi kasacyjnej jest przy tym wewnętrznie sprzeczna i niespójna. Kwestionując skuteczność doręczenia decyzji podnosi, że decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego i w związku z tym nie biegnie od niej termin do wniesienia odwołania. Jednocześnie twierdzi, iż nie uchybił terminowi do wniesienia odwołania bez własnej winy, dlatego wniósł wraz z odwołaniem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podnosząc z kolei, że nie ustanowił pełnomocnika do jego reprezentowania w tej sprawie, podważa doręczenie decyzji siostrze jako dorosłemu domownikowi.
Zauważyć jednakże należy, że podważenie prawidłowości postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania może nastąpić poprzez zakwestionowanie daty doręczenia decyzji lub poprzez wadliwe obliczenie terminu do wniesienia od niej odwołania. Termin do wniesienia odwołania od decyzji pozostaje bowiem w ścisłym związku z uprzednim doręczeniem decyzji. Skoro decyzja nie zostanie doręczona, to nie może zacząć swojego biegu termin do wniesienia od niej odwołania. Podnieść również należy, że ani organ, ani Sąd I instancji nie twierdziły, że skarżący kasacyjnie w postępowaniu w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach ustanowił pełnomocnika, jak i że decyzja kończąca to postępowanie została doręczona pełnomocnikowi.
Natomiast stwierdzenie Sądu I instancji i organów, że awizowaną w urzędzie pocztowym decyzję odebrała na podstawie pełnomocnictwa (pocztowego) siostra nie jest tożsame z jej odbiorem przez pełnomocnika ustanowionego do reprezentacji skarżącego kasacyjnie w postępowaniu administracyjnym. Pełnomocnictwo pocztowe uprawnia bowiem jedynie do odbioru korespondencji w imieniu adresata. Podnosząc w treści zarzutu kasacyjnego okoliczność doręczenia decyzji na nieaktualny adres, skarżący kasacyjnie nie wykazuje jednak, wbrew ustawowemu obowiązkowi wynikającemu z art. 141 § 4 p.p.s.a., że okoliczność ta wpłynęła na obiektywną niemożność odbioru decyzji i terminowego wniesienia od niej odwołania. Podnoszone przez skarżącego kasacyjnie argumenty nie mogły zatem skutkować uwzględnieniem skargi kasacyjnej.
Niezależnie od nietrafności argumentacji skarżącego kasacyjnie Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd zaskarżonego wyroku, że decyzja nakładająca na skarżącego kasacyjnie karę pieniężną została prawidłowo doręczona na wskazany w ewidencji działalności gospodarczej adres prowadzonej przez skarżącego kasacyjnie działalności gospodarczej. W ewidencji tej adres ten został wskazany nie tylko jako adres siedziby firmy, ale też jako adres do doręczeń. Jest to też adres, który skarżący kasacyjnie wskazał w złożonej do akt sprawy umowie najmu mieszkania i umowie najmu lokalu, stanowiącego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, jak również adres pobytu członków rodziny skarżącego – siostry, która odbierała kierowaną do skarżącego kasacyjnie korespondencję. Co istotne pomimo zmiany miejsca faktycznego pobytu skarżącego kasacyjnie kierowana do niego korespondencja była odbierana przez dorosłego domownika w osobie siostry i przekazywana skarżącemu.
Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że postanowienie o wszczęciu postępowania w tej sprawie zostało skutecznie doręczone skarżącemu kasacyjnie na adres wskazany w ewidencji działalności gospodarczej w trybie art. 149 o.p. Powyższa okoliczność, najistotniejsza dla oceny prawidłowości wszczęcia postępowania i doręczania dalszej korespondencji skarżącemu kasacyjnie na ten adres, oznacza, że skarżący kasacyjnie został zawiadomiony o wszczęciu postępowania i miał zapewnione prawo do czynnego udziału w postępowaniu, z którego jednak nie skorzystał.
Skarżący kasacyjnie pomija też, że postanowienie z dnia [...] lutego 2015r. odebrał – co wynika z duplikatu zwrotnego potwierdzenia odbioru i wyjaśnień operatora pocztowego - osobiście. Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że potwierdzenia odbioru tego postanowienia skarżący kasacyjnie dokonał w toku postępowania reklamacyjnego, skoro w toku tych czynności na duplikacie zwrotnego potwierdzania odbioru tego postanowienia skarżący kasacyjnie własnoręcznie potwierdził jego odbiór i przekazanie mu tej przesyłki. Natomiast awizowaną przesyłkę, zawierającą postanowienie z dnia [...] kwietnia 2016r., odebrała - jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru i wyjaśnień operatora pocztowego - siostra skarżącego w siedzibie operatora pocztowego na podstawie pełnomocnictwa pocztowego. Okoliczność ta dowodzi, że skarżący kasacyjnie, w związku ze zmianą miejsca faktycznego pobytu, upoważnił siostrę do obioru adresowanej do niego na ten adres korespondencji i informowania go o jej odbiorze.
Skarżący kasacyjnie nie zdecydował się – pomimo powzięcia wiadomości o prowadzeniu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej – na zawiadomienie organu o zmianie adresu do doręczeń, czym naruszył art. 146 § 1 o.p. Nie zasługuje zatem na aprobatę stanowisko skarżącego kasacyjnie, który z własnych zaniedbań wywodzi korzystne dla siebie skutki w postaci uznania niedoręczenia decyzji. Wobec tych okoliczności uznać należało, że w sprawie doszło do skutecznego doręczenia zarówno postanowienia o wszczęciu postępowania, jak i dalszej korespondencji i nastąpiło to zasadniczo w trybie art. 149 o.p. Przepis ten nie został objęty zarzutem kasacyjnym, co nie pozostaje - biorąc pod uwagę granice rozpoznania skargi kasacyjnej - bez wpływu na ocenę zasadności skargi kasacyjnej. Słusznie zatem Sąd I instancji uznał, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 150 o.p. a decyzja została doręczona na podstawie tego przepisu w trybie doręczenia zastępczego, zaś wniesione od tej decyzji odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu.
Niezależnie od tego podnieść należy, że skarżący kasacyjnie, wbrew ustawowemu obowiązkowi, nie wskazał, którą jednostkę redakcyjną tego przepisu zarzuca, co stanowi dodatkowy argument potwierdzający nieskuteczność skargi kasacyjnej.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.