Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. wyrokiem z dnia 31 maja 2007 r., sygn. akt I SA/Go 1503/06 oddalił skargę K. C. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. G. z dnia [...] września 2006 r. nr [...] odmawiającą przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podał, że zaskarżoną decyzją Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. G. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Powiatowego Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. K. z dnia [...] maja 2006 r. odmawiającą K. C. przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że jednym z warunków przyznania płatności jest posiadanie gruntów rolnych w chwili rozstrzygania wniosku o przyznanie płatności. Warunek powyższy nie został przez K. C. spełniony, ponieważ aktem notarialnym z dnia [...] października 2005 r. przekazał on gospodarstwo rolne swoim synom.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. stwierdził, że kontrolowane rozstrzygnięcie nie narusza prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji podniósł, że płatność ONW przyznawana jest po spełnieniu ściśle określonych przesłanek wymienionych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657) oraz w przepisach wspólnotowych (rozporządzenie 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej, dalej: EFOiGR) i w żadnej mierze nie może być przedmiotem uznania administracyjnego. Organ administracji po stwierdzeniu, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie płatności ONW wydaje decyzję odmowną.
Zdaniem Sądu I instancji ze wskazanych wyżej przepisów wynika, że przyznawane świadczenia mają charakter przedmiotowy a nie podmiotowy. Celem ich jest wsparcie dla określonych w tych przepisach obszarów, a nie osób. Przyznanie płatności ONW osobie, która wyzbyła się gospodarstwa rolnego stałoby w rażącej sprzeczności z celami Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej w zakresie wsparcia rozwoju wsi.
W ocenie Sądu I instancji, Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. G. zasadnie powołał się na treść § 7 wskazanego rozporządzenia Rady Ministrów z którego a contrario wynika, że wyzbycie się gospodarstwa rolnego powoduje utratę przez dotychczasowego producenta rolnego prawa do płatności ONW, natomiast uprawnienie ubiegania się o wskazane płatności nabywa następca prawny działek gruntu na warunkach określonych w tym przepisie tj. po złożeniu wniosku o przyznanie płatności w terminie 14 dni od przeniesienia na niego gospodarstwa rolnego.
Zdaniem Sądu I instancji, wykazanie przez skarżącego, że organy administracji publicznej wprowadziły go w błąd nie miałoby żadnego wpływu na jej rozstrzygnięcie, ponieważ skarżący nie uchylił się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego w akcie notarialnym darowizny.
K. C. zaskarżył ten wyrok w całości wnosząc o jego zmianę i uwzględnienie skargi ewentualnie o uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. W..
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa procesowego tj. art. 106 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., w związku z art. 233 k.p.c. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że gdyby pracownik organu zajmujący się sprawą, z naruszeniem art. 9 k.p.a., nie wprowadził skarżącego w błąd to darowizna gospodarstwa rolnego nastąpiłaby po uzyskaniu świadczeń, ewentualnie przeniósłby je w całości na jednego następcę, co umożliwiałoby uzyskanie świadczeń przez następcę. Skarżący powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego, z którego wynika, że skutki negatywnego działania organu polegającego na błędnym pouczeniu strony nie mogą obciążać tej strony.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. G. wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że w aktach sprawy brak jest potwierdzenia wersji skarżącego o błędnym pouczeniu dokonanym przez pracownika, w zakresie płatności ONW. Ponadto wskazał, że ewentualne uchylenie decyzji przez organ odwoławczy doprowadziłoby do wydania decyzji negatywnej, w konsekwencji ewentualne naruszenie art. 9 k.p.a, nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy i nie może wyłączać bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z tym że bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, o jakiej mowa w § 2 tego artykułu.
W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a.
W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. sformułowane zostały zarzuty naruszenia art. 106 § 5 p.p.s.a. w związku z art. 233 k.p.c. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że uchybienie przepisowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nastąpiło w związku z nieuwzględnieniem naruszenia przez organy administracji publicznej art. 9 k.p.a.
Przystępując do oceny zarzutu naruszenia art. 106 § 5 p.p.s.a. w związku z art. 233 k.p.c. należy stwierdzić, że nie został on przez autora skargi kasacyjnej w ogóle uzasadniony. W związku z tym przypomnieć należy, że jednym ze szczególnych wymagań jakie ustawodawca stawia skardze kasacyjnej jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na jednoznacznym wskazaniu konkretnych przepisów prawa, które - zdaniem skarżącego - zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji, z jednoczesnym oznaczeniem formy tego naruszenia.
Z kolei uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego, zdaniem skarżącego, naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, iż to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mimo że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionej podstawy, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonej podstawy kasacyjnej.
W związku z tym w uzasadnieniu należy odnieść się nie tylko do poglądu przyjętego przez sąd, ale również sprecyzować własne stanowisko wobec zaskarżonego wyroku, czyli wskazać właściwe znaczenie interpretowanego przepisu (por. wyroki NSA z 5 sierpnia 2004 r. sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, nr 3, poz. 36; 9 marca 2005 r. sygn. akt GSK 1423/04 Lex nr 186863; 10 maja 2005 r. sygn. akt FSK 1657/04 Lex nr 238593; 12 października 2005 r. sygn. akt I FSK 155/05 Lex nr 173263; 23 maja 2006 r. sygn. akt II GSK 18/06 Lex nr 236385; 4 października 2006 r. sygn. akt I OSK 459/06 Lex nr 281385).
Przenosząc te uwagi o charakterze ogólnym na grunt rozpoznawanej sprawy podkreślić należy, że autor skargi kasacyjnej nie podjął nawet próby uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 106 § 5 p.p.s.a. w związku z art. 233 k.p.c., co czyni ten zarzut na tyle wadliwym, że uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Jedynie na marginesie zauważyć należy, że art. 106 § 5 p.p.s.a. odsyła do stosowania art. 233 k.p.c., w zakresie postępowania dowodowego prowadzonego przez sąd administracyjny na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie WSA nie przeprowadził dowodu uzupełniającego z dokumentów a zatem nie stosował on przepisów, których naruszenie zostało zarzucone w skardze kasacyjnej.
Przechodząc do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 9 k.p.a. stwierdzić należy, że jest on nietrafny.
Zgodnie z art. 9 k.p.a., organy administracji publicznej zobowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Zobowiązane są również zapewnić stronom czynny udział w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Powyższa regulacja wskazuje, iż obowiązek udzielenia stronie informacji należy wprawdzie rozumieć możliwie szeroko, ale zawsze w zakresie prowadzonego przez organ postępowania. Informacja udzielana stronie w granicach przedmiotu postępowania powinna być zatem należyta i wyczerpująca, jednakże należy odróżnić ją od doradztwa prawnego w sprawie. Organy administracyjne nie mogą zastąpić profesjonalnego pełnomocnika - doradcy strony, kompleksowo informującego stronę o wszelkich aspektach podjętych przez nią czynności prawnych. Konkludując, obowiązek organu administracji, o którym mowa w art. 9 k.p.a., należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, nie obejmuje tych praw i obowiązków, które podlegają ustaleniu w innym postępowaniu.
W rozpoznawanej sprawie skarżący upatrywał naruszenia art. 9 k.p.a. w tym, że pracownik organu udzielił mu błędnej informacji dotyczącej wpływu przeniesienia własności gospodarstwa rolnego na możliwość uzyskania płatności ONW. Według skarżącego, gdyby został prawidłowo poinformowany o warunkach jakie muszą być spełnione, by płatność ONW została mu przyznana wstrzymałby się z przeniesieniem własności gospodarstwa rolnego do czasu uzyskania tej płatności. Podkreślenia w związku z tym wymaga, że przeniesienie własności gospodarstwa rolnego przez skarżącego i jego żonę nastąpiło w związku z ubieganiem się przez małżonkę skarżącego o rentę strukturalną, a więc była to okoliczność związana z innym postępowaniem. W tej sytuacji organ rozpoznający wniosek K. C. o przyznanie płatności ONW nie był zobowiązany do informowania skarżącego o konsekwencjach związanych ze zbyciem gospodarstwa rolnego, zwłaszcza, że skarżący nie sygnalizował swych zamiarów.
Ponadto K. C., we wniosku o przyznanie płatności ONW zawarł oświadczenie, że znane mu są zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Jedną z tych zasad jest przyznawanie płatności ONW producentowi rolnemu. Stosownie do art. 5 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), która ramowo określa reguły przyznawania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, pomoc jest udzielana na wniosek producenta rolnego, w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Z kolei zgodnie z ustawą z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.) producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego, rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001, albo posiadaczem zwierzęcia. Z ustaleń przyjętych przez WSA bezspornie wynika, że K. C. przed przyznaniem płatności ONW zbył gospodarstwo rolne, co oznacza, że przestał być producentem rolnym, w rozumieniu powołanych przepisów.
Ta okoliczność, jak trafnie zauważył Sąd I instancji stanowiła zasadniczą przeszkodę w przyznaniu mu płatności ONW i to niezależnie od tego, czy zbywając gospodarstwo rolne skarżący działał pod wpływem błędu wywołanego niewłaściwym pouczeniem go przez pracownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. K.. Nawet zakładając, że do błędnego pouczenia skarżącego doszło, to nie mogło to wywołać skutku w postaci przyznania płatności ONW, gdyż jak wspomniano skarżący nie spełniał wymaganych warunków. Dodać należy, na co zwrócił też uwagę WSA, że jeżeli rzeczywiście został naruszony art. 9 k.p.a. i w wyniku nienależytego pouczenia skarżący poniósł szkodę w postaci nieuzyskania płatności ONW, to nie jest on pozbawiony ochrony prawnej, z tym, że roszczeń odszkodowawczych powinien dochodzić przed sądem powszechnym. Naruszenie art. 9 k.p.a. może być bowiem uznane za obiektywny element winy (bezprawność) stanowiący jedną z przesłanek odpowiedzialności deliktowej. Ocena ewentualnych żądań w tym zakresie należy do sądu powszechnego orzekającego w sprawach cywilnych.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.
O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).