Uzasadnienie
Wyrokiem z 11 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 18/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę K.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z [...] sierpnia 2019 r. w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry w wysokości 36.000 zł.
Skarżący złożył skargę kasacyjną, w której wniósł m.in. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Wskazał, że wymierzenie tak wysokiej kary wiązać się będzie ze spowodowaniem znacznej szkody. Uzyskanie tak wysokich środków, szczególnie przy prawdopodobnym ukaraniu w postępowaniu karno-skarbowym, jest niemożliwe i stanowi zbyt daleko idące i nieznajdujące oparcia w przepisach prawa nadużycie. W przypadku niewstrzymania wykonania decyzji, skarżący pozostałby bez jakichkolwiek środków na utrzymanie siebie oraz rodziny.
Stawianie skarżącego w tak dramatycznej sytuacji, szczególnie w obliczu możliwego korzystnego dla niego rozstrzygnięcia, nie znajduje żadnego uzasadnienia. Nawet prawdopodobny zwrot wymierzonej kary pieniężnej wyrządziłby niepowetowaną szkodę, bowiem niemożliwym okazałoby się przywrócenie funkcjonowania działalności gospodarczej.
Skarżący powołał się również na sytuację związaną z ogólnoświatową epidemią wirusa SARS-CoV-2. Wskazał, że wprowadzone przez organy państwa obostrzenia znacząco utrudniają skarżącemu prowadzenie działalności gospodarczej (agencja pośrednictwa pracy), przez co w ostatnich miesiącach jego dochody znacząco spadły, a zatem ewentualne zaspokojenie Skarbu Państwa doprowadziłoby do utraty płynności finansowej, której w istocie skarżący już nie ma.
Do wniosku dołączono wydruk miesięcznych sum z Podatkowej Księgi Przychodów i Rozchodów, z którego wynika, że od stycznia do marca skarżący uzyskał przychód 37.383,72 zł, a poniósł wydatki w wysokości 34.605,05 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów NSA z 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania decyzji w postępowaniu kasacyjnym, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325; dalej "p.p.s.a.") w związku z art. 193 tej ustawy. Wobec tego wniosek skarżącego należało rozpoznać.
Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy przy tym wskazać, że z wnioskowego charakteru powyższej instytucji wynika, że wnioskodawca powinien w taki sposób wykazać okoliczności sprawy, aby uprawdopodobnić, że wykonanie decyzji może skutkować podanymi powyżej konsekwencjami.
Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że przez wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 379).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjny, skarżący nie uprawdopodobnił wystąpienia przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej.
Po pierwsze, jak wynika ze stanowiska orzecznictwa, wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma bowiem charakter odwracalny (por. np. postanowienia NSA z: 26 marca 2019 r., sygn. akt II GZ 43/19; 7 lutego 2019 r., sygn. akt I GZ 21/19; dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku, czego w niniejszej sprawie nie zrobiła.
Po drugie, skarżący podniósł, że za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji przemawia jego trudna sytuacja majątkowa, jednak nie wykazał jej w wystarczający sposób. Nie można bowiem uznać, że wystarczającym dokumentem do dokonania oceny wpływu uiszczenia kary pieniężnej nałożonej zaskarżoną decyzją na tę sytuację jest jedynie złożony wyciąg z Podatkowej Księgi Przychodów i Rozchodów za okres od stycznia do marca (przypuszczalnie bieżącego roku, choć nie jest to na tym dokumencie określone wprost), ponieważ obrazuje jedynie część stanu majątkowego skarżącego. NSA nie posiada natomiast informacji, poza oświadczeniem skarżącego, jak kształtuje się sytuacja finansowa skarżącego w dłuższej perspektywie niż tylko ostatni kwartał. Aby to wykazać, skarżący powinien był złożyć również na przykład zeznania podatkowe za kilka ostatnich lat czy wskazać, jakie jest saldo na jego rachunku bankowym. Takich dokumentów natomiast nie złożono.
Również twierdzenie, że na sytuację skarżącego wpływ ma ogólnoświatowa epidemia nie został choć uprawdopodobniony. Nie zostały przedłożone żadne dokumenty świadczące o spadku obrotów działalności gospodarczej skarżącego ani nie zostało szerzej uzasadnione, jaki dokładnie wpływ ma epidemia na sytuację skarżącego.
Zauważyć należy, że w sprawach, w których rozstrzygane są kwestie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ciężar dowodzenia okoliczności wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. zdecydowanie przesuwa się na stronę wnioskującą, gdyż tylko ona posiada w tym zakresie stosowną wiedzę. Na wnioskodawcy ciąży obowiązek choćby uprawdopodobnienia, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w rozpatrywanej sprawie – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. np. postanowienia NSA: z dnia 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07; z dnia 10 maja 2011 r., II FZ 106/11; z dnia 9 września 2011 r., II FSK 1501/11; z dnia 28 września 2011 r., I FZ 219/11). Nie powinno budzić wątpliwości stwierdzenie, że to w interesie tej strony leży podanie do wiadomości sądów wszystkich istotnych okoliczności sprawy i utrwalenia ich w dokumentach.
Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a.
Na skarżącym ciąży zatem obowiązek wykazania, że wystąpiła, co najmniej jedna z przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, we wskazanych wyżej okolicznościach sprawy należało odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, ponieważ skarżący nie uprawdopodobnił przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Jedynie na marginesie należy wskazać, że na podstawie art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania decyzji mogą być zmieniane lub uchylane w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Cytowany przepis warunkuje możliwość uchylenia bądź zmiany tych postanowień zmianą okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Zmiana okoliczności musi zostać również uprawdopodobniona przez stronę.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.