Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 13 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Bd 793/11, oddalił skargę M. B. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Sąd I instancji podał, że skarżący wnioskiem z [...].06.2011 r. zwrócił się o umorzenie postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] i [...] z dnia [...].09.2007 r. wystawionych przez Dyrektora Izby Celnej w K., obejmujących cło oraz podatek od towarów i usług w kwotach: [...] zł oraz [...] zł. W uzasadnieniu podał, że podstawę prawną egzekwowanych obowiązków stanowiła decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w Z. (po reorganizacji w R.) z dnia [...].09.2003 r., która została uchylona w całości decyzją Dyrektora Izby Celnej w K. z [...].05.2011 r., a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Postanowieniem z [...].06.2011 r. Dyrektor Izby Celnej w T. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 18, art. 59 § 1, 3, i 4 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) w zw. z art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej k.p.a.).
Dyrektor Izby Skarbowej w B. zaskarżonym postanowieniem z [...].08.2011 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Zdaniem tego organu umorzenie postępowania egzekucyjnego może mieć miejsce w przypadkach, o których mowa w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Są to obligatoryjne przesłanki umorzenia, co oznacza, że w sytuacji gdy ustalone zostanie, że zaistniała chociażby jedna z nich, to organ egzekucyjny ma obowiązek umorzyć postępowania egzekucyjne. Natomiast w sprawie nie zaistniała żadna z obligatoryjnych przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Dyrektor wyjaśnił, że podstawę prawną dochodzonych należności stanowi wskazana w tytułach wykonawczych decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w Z. z dnia [...] września 2003 r. Wnioskiem z dnia [...] października 2010 r. zobowiązany wnioskował o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem tej decyzji. Naczelnik Urzędu Celnego w R., jako organ właściwy do rozpatrzenia tego wniosku, [...] lutego 2011 r. wydał decyzję, którą odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w Z. z [...] września 2003 r. Skarżący złożył odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w R.. Po jego rozpatrzeniu, Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z dnia [...] maja 2011 r. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W tym stanie rzeczy Dyrektor Izby Skarbowej w B. stwierdził, że uchylona została decyzja w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie (z dnia [...] lutego 2011 r. Nr [...]), a nie decyzja stanowiąca podstawę prawną egzekwowanych należności (z dnia [...] września 2003 r. nr [...]), wobec czego ta decyzja nie utraciła bytu prawnego i można egzekwować wynikające z niej należności.
Dalej organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego w R. wznowił postępowanie. Podkreślił, że dopiero w sytuacji gdy po wznowionym postępowaniu wydane zostanie orzeczenie, którego skutki będą miały znaczenie dla postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny będzie miał obowiązek zachować się stosownie do powstałej w wyniku takiego postanowienia sytuacji. Subiektywne przekonanie zobowiązanego, że postępowanie prowadzone po wznowieniu postępowania zakończy się dla niego pomyślnie w tym znaczeniu, że nie będzie już podstaw do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, nie stanowi przesłanki jego umorzenia.
Zdaniem organu, nie zaistniała też przesłanka fakultatywna, o której mowa w art. 59 § 2 tej ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a.") podzielając stanowisko organu odnośnie braku przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu Sąd podał, iż art. 59 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny. Sytuacja ta dotyczy wyłącznie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do obowiązków o charakterze niepieniężnym. Przedmiotowe postępowanie dotyczy jednak obowiązków stricte pieniężnych, taki bowiem charakter ma cło i podatek od towarów i usług. Wskazany natomiast przez skarżącego art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przepis ten znajduje zastosowanie w ogólnym postępowaniu administracyjnym, nie stosuje się go w postępowaniu podatkowym, w tym względzie obowiązuje bowiem Ordynacja podatkowa.
Nie znajduje też zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z treścią art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi w art. 56 o przesłankach zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wyszczególniając je w sposób precyzyjny i zamknięty.
Tym samym zdaniem Sądu I instancji nie można uznać, że zaistniała w okolicznościach faktycznych sprawy przesłanka do umorzenia czy zawieszenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w stosunku do skarżącego w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione na podstawie decyzji z dnia [...] września 2003 r.
Sąd I instancji podał również, iż z załączonych przez skarżącego do akt sprawy sądowej dokumentów wynika m.in., że doszło już aktualnie do częściowego umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Jednak zdarzenia zaistniałe po dacie wydania zaskarżonego do Sądu postanowienia nie mają wpływu na jego legalność.
Podejmując bowiem zaskarżone do Sądu postanowienie z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] organ drugiej instancji mógł brać pod uwagę prawnie i faktycznie wyłącznie dowody istniejące w dacie dokonanego rozstrzygnięcia.
M. B. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w B. oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Skargą kasacyjną zarzucił naruszenie:
- - art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez pominięcie zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego zebranego przez Sąd i załączonego do nich w sposób formalny (vide: wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2006 r., II FSK 1113/05), a także pominięcie wniosku skarżącego, zawartego w "piśmie przedprocesowym skarżącego" o wydanie postanowienia o wstrzymaniu egzekucji poprzez pominięcie uprawnień zawartych w art. 61 § 3 p.p.s.a. – a contrario – stwierdzenie w uzasadnieniu (str. 5 w 1 od góry), że Sąd administracyjny nie ma kompetencji do wstrzymania egzekucji.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację dotyczącą przedstawionych zarzutów.
Dyrektor Izby Skarbowej w B. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi. Powyższa zasada oznacza związanie Sądu podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Zatem to podstawy skargi kasacyjnej decydują o zakresie dokonanej kontroli wyroku Sądu I instancji.
Skarżący oparł skargę kasacyjną wyłącznie na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art. 133 § 1 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez pominięcie zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, a w szczególności pominięcie zgłoszonego przez skarżącego wniosku o wydanie postanowienia o wstrzymaniu egzekucji, które to postanowienie mogło być wydane na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a.
Odnosząc się do tych zarzutów stwierdzić należy, że przedmiotem kontroli Sądu I instancji było wyłącznie postanowienie organu dotyczące odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd I instancji kontrolując legalność działalności administracji publicznej w ramach zakreślonych art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. mógł zatem badać wyłącznie zasadność odmowy umorzenia postępowania, a nie zastępować ten organ i orzekać w innej sprawie dotyczącej zawieszenia postępowania egzekucyjnego, które to zawieszenie oparte jest na odmiennej od umorzenia postępowania egzekucyjnego podstawie faktycznej i prawnej.
Stąd też okoliczność, iż skarżący w "piśmie przedprocesowym" z dnia [...] grudnia 2011 r. adresowanym do Sądu I instancji wniósł o wydanie postanowienia o wstrzymaniu egzekucji było w sprawie bez znaczenia i nie usprawiedliwia zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 133 § 1 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a.
Bez znaczenia dla sprawy była również okoliczność, iż już po wydaniu przez organ zaskarżonego postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego doszło do częściowego umorzenia tego postępowania, gdyż – jak trafnie zauważył Sąd I instancji – organ II instancji w dacie orzekania mógł brać pod uwagę wyłącznie fakty i dowody istniejące w tej dacie.
Sąd I instancji w żaden sposób nie mógł też naruszyć art. 61 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym "po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 (...)", gdyż skarżący z takim wnioskiem nie występował. Nie można zaś utożsamiać wniosku o wydanie postanowienia o zawieszeniu egzekucji z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Poza tym nawet w przypadku wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, to i tak takie wstrzymanie upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji (art. 61 § 6 p.p.s.a.).
Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 tej ostatniej ustawy.