Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 26 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie lub Sąd I instancji) oddalił skargę R F (dalej: skarżący) na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: Inspektor) z dnia [..] lipca 2016 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.
Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że M Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [..] marca 2016 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 10 000 zł za popełnienie przez niego naruszenia z lp. 1.5 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedno. Dz.U. 2013 r. poz. 1414 ze zm.; dalej: u.t.d.), polegającego na niepoddaniu się lub uniemożliwieniu przeprowadzenia kontroli w całości lub w części. Powyższa decyzja została doręczona w dniu 23 marca 2016 r. w sposób przewidziany w art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 23; dalej: k.p.a.). Termin do wniesienia dowołania upłynął zatem w środę 6 kwietnia 2016 r.
W dniu 7 czerwca 2016 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji wraz z odwołaniem. W uzasadnieniu wskazał, że nie został poinformowany o fakcie awizowania przesyłki zawierającej decyzję, w związku z czym nie ponosi winy za uchybienie terminu. Ponadto skarżący podniósł, że adres prowadzenia działalności, to adres jego siostry, która zobowiązała się do informowania go o przesyłkach do niego kierowanych. Jednak na skutek pogorszenia się stosunków rodzinnych, nie został poinformowany o awizowaniu przedmiotowej decyzji.
Inspektor postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu skarżonego postanowienia organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki uprawniające organ do przywrócenia terminu. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy strony zachodzi tylko wówczas, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a zatem przeszkoda miała charakter przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia.
Korespondencja była kierowana na adres wskazany w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (dalej: CEIDG), który jest tożsamy z adresem głównego miejsca wykonywania działalności gospodarczej. Ten sam adres widniał w CEIDG w momencie rozpoznawania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Oznacza to, że strona nie dochowała staranności jakiej należało oczekiwać od strony należycie dbającej o swoje interesy i nie wskazała adresu do doręczeń zgodnego z faktycznym miejscem zamieszkania. Powyższe stanowi przesłankę negatywną do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
WSA w Warszawie oddalił skargę na powyższe postanowienie. Sąd podał, że sprawie bezsporne jest, że decyzja Inspektora, nakładająca na skarżącego karę pieniężną, została mu skutecznie doręczona w dniu 23 marca 2016 r. na adres wskazany przez stronę w CEIDG wraz z prawidłowym pouczeniem o trybie i terminie jej zaskarżenia. Powyższe potwierdza znajdujące się w aktach administracyjnych zwrotne potwierdzenie odbioru tej decyzji, a zatem termin do wniesienia odwołania upływał skarżącemu w dniu 6 kwietnia 2016 r.
Sąd I instancji podzielił ustalenia organu odwoławczego, który przyjął, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Skarżący podał we wniosku, że w związku z pogorszeniem się stosunków rodzinnych nie został poinformowany przez siostrę o fakcie awizowania przesyłki zawierającej decyzję. W ocenie Sądu, skarżący nie obalił domniemania skutecznego doręczenia mu kwestionowanej przesyłki. Jak już bowiem wskazano wcześniej, przesyłka została wysłana przez organ na adres skarżącego wskazany w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, który to zresztą adres do dnia rozpoznania przez organ wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie został przez skarżącego zmieniony.
Biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, którego można wymagać od każdej osoby należycie dbającej o własne interesy, uznać należy, że skarżący nie uprawdopodobnił, by do uchybienia terminu do wniesienia odwołania doszło bez jego winy. Od strony postępowania administracyjnego oczekiwać należy zachowania dbałości w prowadzeniu własnych spraw. Tym bardziej dziwi fakt, że strona mając informację o przewidywanym terminie zakończenia postepowania, w efekcie którego organ ma wydać decyzję o nałożeniu sankcji w postaci kary pieniężnej nie monitoruje czynności organu podejmowanych w tym zakresie.
R F zaskarżył wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenia wyroku i orzeczenia reformatoryjnie, a także zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi strona zarzucił naruszenie:
- 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 44 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 23), przez bezkrytyczne przyjęcie w ślad za organem, że doręczenie zastępcze decyzji z dnia 2 marca 2016 r. zostało dokonane skutecznie i brak samodzielnego rozważenia, czy w okolicznościach niniejszej sprawy rzeczywiście zostały spełnione wszystkie przesłanki skutecznego doręczenia zastępczego, o których mowa w art. 44 k.p.a., szczególnie w sytuacji gdy ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów nie wynikało, aby wszystkie przewidziane prawem wymagania zostały wypełnione,
- 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. przez niedostrzeżenie, że w okolicznościach niniejszej sprawy istniały podstawy do przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [..] marca 2016 r. nakładającej na skarżącego karę pieniężną w kwocie 10 000 zł, albowiem skarżący wykazał, iż uchybił terminowi do wniesienia odwołania od ww. decyzji bez swojej winy skoro, jak wynika z oświadczenia siostry skarżącego znajdującego się w aktach niniejszej sprawy, nie przekazała ona skarżącemu zawiadomienia o pozostawieniu dla niego na poczcie pisma (tzw. awiza), jak również nie przekazała mu informacji, że takie zawiadomienie zostało dla niego pozostawione, co miało także związek z faktem, że skarżący pozostawał z siostrą w konflikcie, który to konflikt został przez niego wykazany.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie koszów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.
Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu prawa procesowego, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna R F oparta została na naruszeniu przepisów procesowych. Wprawdzie ta podstawa kasacyjna nie została wskazana w treści skargi, ale sposób ujęcia zarzutów i ich uzasadnienie jednoznacznie wskazują, że skarżący kasacyjnie kwestionuje sposób kontroli przez Sąd I instancji podstaw odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego nakładającej karę za naruszenie przepisów związanych z prowadzeniem kontroli przedsiębiorcy będącego przewoźnikiem.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia skarżonego wyroku.
Zdaniem NSA nietrafny jest zarzut podnoszony przez stronę, wskazujący na wadliwość doręczenia decyzji określającej karę. Zauważyć należy, że decyzja ta była doręczana na adres podany przez skarżącego kasacyjnie jako miejsce prowadzenia działalności gospodarczej. Fakt ten potwierdza uzasadnienie skargi kasacyjnej, co więcej z jego treści wynika, że doręczenie zastępcze było dokonane, bowiem konfliktem ze swoją siostrą skarżący tłumaczy uchybienie terminu do wniesienia odwołania, twierdząc, że ze względu na ten konflikt siostra nie przekazała do jego rąk zawiadomienia o doręczeniu decyzji. Z tego też względu NSA nie może uznać za zasadny zarzutu podnoszącego naruszenie art. 58 § 1 k.p.a., polegającego na wadliwym przyjęciu przez Sąd I instancji, że w sprawie o przywrócenie terminu nie doszło do uchybienia terminu bez winy skarżącego kasacyjnie. W tym zakresie trafne jest stanowisko Sądu i instancji, w którym podkreślono, że przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że uchybił terminowi bez własnej winy, czyli na skutek okoliczności wyjątkowych. Nieodebranie decyzji w miejscu jej doręczenia lub w sposób prawem przewidziany nie może być traktowane jak okoliczność nadzwyczajna. Podobnie należy ocenić relacje z siostrą.
Z tych wszystkich powodów oraz ze względu na treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie 204 pkt 1 p.p.s.a.