Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 września 2010 r. o sygnaturze V SA/Wa 972/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "S." Sp. jawna – A. N., J. M., M. A., J. K. z siedzibą w B.-B. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczeń o pomocy de minimis, które utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.
Sąd I instancji przyjął, że w stanie prawnym mającym zastosowanie w sprawie, tj. w czasie obowiązywania ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) i na jej podstawie wydanego rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 245, poz. 1810) nie istniała regulacja zakazująca wprost pokrywania z zfron wydatków uprzednio poczynionych na wskazany w przepisach cel z bieżącego rachunku bankowego. Przepisy te nie wskazywały sposobu przekazywania środków pieniężnych, a jedynie rodzaj wydatków na jakie środki funduszu mogły (i powinny) być przeznaczone. Za takim stanowiskiem przemawia również zmiana w przepisach wprowadzona do powyższego rozporządzenia a obowiązująca od 22 lipca 2009 r. Zmiana ta została opublikowana 17 czerwca 2009 r. (Dz. U. Nr 107, poz. 891), zgodnie z którą dodano w § 9 pkt 2a.
Wynika z tego przepisu, że nie uznaje się za dokonanie wydatku ze środków funduszu rehabilitacji wydatku, który został sfinansowany ze środków innych niż zgromadzone na rachunku, o którym mowa w art. 33 ust. 3 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, a następnie zrefundowany ze środków tego funduszu. Zmiana ta oznacza, że dotychczas brak było przepisu regulującego tę kwestię. W ocenie Sądu I instancji organy w przedmiotowej sprawie przedstawiły błędną wykładnię przepisów prawa materialnego, skoro przyjęły, że następuje to w każdym przypadku, gdy przedsiębiorca dokonuje wydatku nie bezpośrednio z rachunku prowadzonego na potrzeby ZFRON. Uznał także, iż organ prawidłowo zakwestionował zasadność wydatków w sprawie, a to uzasadniało podjęcie negatywnego rozstrzygnięcia.
Zakwestionowanie zasadności tego wydatku wynikało z oceny, że nie stanowi on działania związanego z przystosowaniem stanowiska pracy do potrzeb wynikających z niepełnosprawności zatrudnionego na stanowisku kierowcy pracownika, lecz jest działaniem wynikającym zasadniczo z potrzeb firmy w celu przyspieszenia pracy wykonywanej w zakładzie.
Powyższe oznacza w ocenie Sądu I instancji, że brak jest podstaw do przyjęcia naruszenia § 2 powołanego wyżej rozporządzenia, jak i też do przyjęcia bezpodstawnej odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis.
Ocena powyższa nastąpiła w następującym stanie faktycznym sprawy. Przedmiotowy w sprawie wydatek na sfinansowanie zakupu samochodu ciężarowego marki Scania został zrealizowany w ramach indywidualnego programu rehabilitacji opracowanego dla niepełnosprawnego pracownika firmy R. K. zatrudnionego w Spółce od 2 maja 1997 r. na stanowisku kierowcy, wobec którego orzeczono umiarkowany stopień niepełnosprawności na skutek zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa w odcinku szyjnym i lędźwiowym. W indywidualnym programie rehabilitacji wskazano, że pracownik posiada zdolność w pełnym zakresie do samodzielnego poruszania się z ograniczeniem noszenia ciężkich rzeczy, schylania się, długiego stania i chodzenia. Przyjęto, że pracownik nie wymaga zmiany stanowiska pracy, jak również jego dodatkowego przystosowania czy uzupełnienia, a więc nie stracił zdolności do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku i brakuje uzasadnienia do sfinansowania zakupu samochodu ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji.
Zakupiony zatem pojazd i jego wyposażenie poprawia komfort pracy każdego kierowcy, natomiast nie stanowi specjalistycznego czy dostosowanego do indywidualnych potrzeb osoby niepełnosprawnej wyposażenia. Wydatek finansowany z ZFRON musi być ściśle związany ze zmniejszaniem lub eliminowaniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności danej osoby. Usprawnienia czy też zwiększenia wydajności pracy w przedsiębiorstwie nie można utożsamiać ze zmniejszeniem ograniczeń wynikających z niepełnosprawnych pracowników. Oznacza to, że indywidualne programy rehabilitacyjne osób niepełnosprawnych nie mogą służyć do dokonywania inwestycji związanych z zakupem nowych maszyn, urządzeń i narzędzi, czy środków transportu stanowiących wyposażenie stanowiska pracy, ale niemających związku z niepełnosprawnością. Warunkiem wykorzystania funduszu rehabilitacji jest dokonywanie wydatków z tego funduszu w sposób celowy i oszczędny, z uwzględnieniem optymalnego doboru metod i środków realizacji w stosunku do zakładanych efektów.
Sąd I instancji przyjął, że zasadnie zakwestionowano wydatek w świetle § 2 ust. 1 pkt 12 lit. e/ powołanego wyżej rozporządzenia a wydane postanowienie nie naruszyło prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie i dlatego skarga podlegała oddaleniu.
W skardze kasacyjnej Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "S." Sp. jawna – A. N., J. M., M. A., J. K. z siedzibą w Bielsku-Białej zaskarżyło w całości wyrok, zarzucając naruszenie prawa materialnego. Domagało się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania ewentualnie wydania orzeczenia w trybie art. 188 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wraz z uchyleniem postanowienia organu II instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Powołując się na naruszenie prawa materialnego, zarzuciło błędną wykładnię art. 33 cytowanej wyżej ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej, jak też § 2 ust. 1 pkt 12e cytowanego także wyżej rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.
W uzasadnieniu podniesiono, że zakwestionowanie zasadności wydatku nie jest uzasadnione. Wynika to z programu opracowanego przez kompetentne osoby. Formalnie stanowisko to w dalszym ciągu określone jest jako kierowcy ale w istocie pracownik ten jeździł innym samochodem, pełniąc w istocie funkcje zaopatrzeniowca. Wydatek ten uzasadniony był spodziewanym zmniejszeniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności tego pracownika. Katalog wydatków jest otwarty i pracodawca ma prawo sfinansować z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych każdy wydatek wskazany przez komisję rehabilitacyjną przy zmniejszonych ograniczeniach zawodowych wynikających z niesprawności pracownika. Oznacza to, że zakres obowiązków uległ zmianie. Pracodawca chce w pełni wykorzystać kwalifikacje pracownika ograniczonego zdrowotnie, a tym samym zwiększyć jego wydajność w pracy. Komfort wykonywania pracy to dalsza przesłanka do oceny zasadności nabycia samochodu.
W ramach zmniejszenia ograniczeń zawodowych mieści się także dostosowanie miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności. Zasadność swoich zarzutów uzasadnili także poglądem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2010 r. o sygn. II GSK 668/09. Zarzuty zatem są uzasadnione a skarga kasacyjna stała się konieczna do złożenia.
Minister Pracy i Polityki Społecznej nie skorzystał z prawa złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona.
Zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W tym trybie wpłynęła skarga kasacyjna w niniejszej sprawie i spełnia ona wymogi określone w art. 174, 175 § 1, 176 oraz 177 § 1 tej ustawy. Oznacza to, że zaistniały podstawy merytoryczne do jej rozpoznania.
Przepis art. 183 § 1 powołanej wyżej ustawy obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Sąd ten z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy. Stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania.
Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie nie powołuje żadnych przepisów proceduralnych, o których mowa w art. 174 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest stanem faktycznym sprawy będącym podstawą wydania zaskarżonego wyroku. W konsekwencji dla oceny trafności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego miarodajny jest stan faktyczny ustalony przez Sąd w zaskarżonym wyroku. Tak ustalony stan faktyczny uzasadniał przyjętą przez Sąd I instancji podstawę do zastosowania prawa materialnego.
Skarżący powołując naruszenie prawa materialnego zarzuty sprowadza do błędnej wykładni art. 33 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 214, poz. 1407) i § 2 ust. 1 pkt 12e rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 245, poz. 1810 ze zm.).
W pierwszej kolejności należy poddać ocenie wskazany wyżej art. 33 ustawy. Jak już wyżej wskazano, w myśl przepisu art. 176 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga kasacyjna powinna przytoczyć podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć wskazanie konkretnego przepisu prawa, którego naruszenie zarzuca się Sądowi I instancji. W odniesieniu do przepisu rozbudowanego, który zawiera więcej niż jedną normę prawną i składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg przytoczenia naruszonego przepisu prawa uważa się za spełniony, jeżeli skarga kasacyjna wskazuje konkretną jednostkę redakcyjną przepisu zawierającą naruszoną przez Sąd normę, a więc podaje nie tylko numer artykułu ale również numer paragrafu, ustępu i punktu tego artykułu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; Lex nr 422065, a także J.P.
Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. 2, s. 382). Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 cytowanej wyżej ustawy) i dlatego nie ma kompetencji do dookreślania za wnoszącego skargę kasacyjną tak rozumianej podstawy skargi kasacyjnej. Powyższe uwagi odnoszą się do ogólnie wskazanego w skardze kasacyjnej przepisu art. 33, który składa się z kilkunastu jednostek redakcyjnych (ustępów i punktów). Z tych względów zarzut naruszenia powołanego wyżej artykułu nie może być w tej sprawie rozpatrzony przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Odnosząc się do naruszenia § 2 ust. 1 pkt 12e rozporządzenia, kasator zarzuca jego błędną wykładnię. Nie wskazał jednak na czym błąd ten polega ani też jak przepis ten należy wykładać. Tak sformułowany zarzut kasacyjny nie może być skuteczny. Odwołanie się do tego przepisu ma związek tylko z odmienną oceną poczynionych ustaleń a niezakwestionowanych przepisami procesowymi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd I instancji przyjął, że zakup samochodu nie był związany z przystosowaniem stanowiska pracy do potrzeb wynikających z niepełnosprawności pracownika. Ocena ta wyklucza zastosowanie tego przepisu i nie może wpłynąć na odmienną ocenę. Odwołanie się do przytoczonego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2010 r. o sygnaturze II GSK 668/09 nie może być skuteczne, skoro w orzeczeniu tym chodzi o finansowanie kosztów dostosowania miejsca pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.