Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. wyrokiem z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt III SA/Lu 509/11, oddalił skargę T.L. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w E. z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich, płatności uzupełniających oraz płatności cukrowej.
Sąd orzekał w następującym stanie sprawy:
Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. przyznał skarżącemu płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 150 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] listopada 2009 r.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. uchylił decyzję przyznająca płatności oraz odmówił skarżącemu przyznania jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw innych roślin oraz roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych, a także płatności cukrowej.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR w E., po rozpatrzeniu odwołania T.L., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2011 r.
W uzasadnieniu podał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż po wydaniu decyzji przyznającej płatności w dniu [...] listopada 2009 r. do biura powiatowego ARiMR w T. wpłynął wniosek M.L. – syna skarżącego o przyznanie płatności na rok 2010. Do wniosku załączony był akt notarialny sporządzony w dniu 15 maja 2009 r., którym T. i T.L. przenieśli własność gospodarstwa rolnego na rzecz M.L. W umowie tej znajdowało się oświadczenie, że wydanie przedmiotu darowizny w posiadanie nastąpiło w dniu zawarcia umowy (15 maja 2009 r.) Wobec powyższego organ stwierdził, że od dnia 15 maja 2009 r. skarżący nie był już posiadaczem wszystkich zadeklarowanych do płatności działek rolnych, wobec czego nie spełniał warunków przyznania płatności określonych w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm., zwana dalej: ustawą o płatnościach), zgodnie z którym dla przyznania płatności, niezbędne jest rzeczywiste władanie gruntami rolnymi w dniu 31 maja roku, w którym składny jest wniosek.
Wobec tego, że okoliczności te nie były znane organowi w dniu wydania decyzji o przyznaniu płatności organ ocenił wznowienie postępowania jako celowe.
Organ wskazał, że wypełniając i podpisując wniosek o przyznanie płatności na rok 2009 skarżący złożył oświadczenie, że znane mu są zasady przyznawania płatności, jak również podpisał zobowiązanie do informowania ARiMR na piśmie o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności w szczególności, jeśli zmiana ta dotyczy przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego. Wobec powyższego organ uznał, że skarżący zdawał sobie sprawę ze znaczenia prawnego okoliczności przeniesienia posiadania gospodarstwa.
Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR w E. wskazał ponadto, że w postępowaniu o przyznanie płatności ograniczono zasadę informowania stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej oraz zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu. Artykuł 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach stanowi, że organ udziela stronom niezbędnych pouczeń na żądanie stron. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wnosił o udzielenie informacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. oddalając skargę na powyższą decyzję wskazał na wstępie, że dowód w postaci umowy przenoszącej posiadanie gospodarstwa rolnego przez skarżącego na rzecz syna istniał w dacie wydawanie decyzji pierwotnej przyznającej płatności, natomiast nie był znany organowi. Zatem zachodziła przesłanka przewidziana w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. do wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. Sąd stwierdził, że nie miała znaczenia w sprawie okoliczność, zgłoszenia przez M.L., który przejął gospodarstwo, wniosku o wpis do ewidencji producentów i ewidencji gospodarstw rolnych oraz fakt uwzględnienia tego wniosku decyzją z dnia [...] maja 2009 r., jak również nadania w dniu 1 czerwca 2009 r. numeru siedziby stada bydła. Rozstrzygnięcia te nie zapadły w objętym wznowieniem postępowaniu.
Sąd I instancji uznał, że dowody i okoliczności wskazane przez organ w ramach podstawy wznowienia dotyczą zasadniczej przesłanki przyznania płatności w postaci posiadania i użytkowania gruntów rolnych.
Wskazując na art. 7 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2 i 3 i art. 24 ustawy o płatnościach Sąd stwierdził, że treść tych przepisów nie daje podstaw do interpretacji w zakresie daty, w której przesłanka posiadania musi być spełniona dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie płatności. Wnioskodawca musi być posiadaczem gruntów w dniu 31 maja, w roku w którym został złożony wniosek. Posiadanie może być samoistne lub zależne, ale musi łączyć się z faktycznym użytkowaniem gruntów.
Skoro zatem skarżący nie był posiadaczem gruntów w dniu 31 maja 2009 r., to organy prawidłowo stwierdziły, że nie przysługiwała mu płatność na rok 2009.
Sąd I instancji stwierdził, że okolicznością potwierdzającą, że skarżący nie był już posiadaczem gruntów, do których występował o płatności, świadczy obok umowy o przeniesienie własności gruntów na rzecz syna zawartej w formie aktu notarialnego, również fakt uzyskania przez skarżącego świadczenia emerytalnego od dnia 15 maja 2009 r. Warunkiem jej uzyskania był wymóg zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, który został przez skarżącego spełniony.
Za bezpodstawny Sąd I instancji uznał zarzut zaniechania odniesienia się przez organ do wskazanej w odwołaniu okoliczności zgłoszenia przez M.L. w dniu 28 maja 2009 r. wniosku o nadanie numeru gospodarstwa (producenta). Organ prawidłowo przyjął, w ocenie Sądu, że wymieniona okoliczność pozostaje bez wpływu dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Za taką oceną przemawiają argumenty przedstawione w odniesieniu do kwestii zastosowania w sprawie przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Sąd uznał również, że nie miała znaczenia w rozpoznawanej sprawie podniesiona w odwołaniu okoliczność udzielenia M.L. przez pracownika ARiMR błędnej informacji co do braku po stronie przejmującego gospodarstwo obowiązku złożenia odrębnego wniosku o płatności. Przedmiotem tego postępowania był wniosek T.L. o przyznanie płatności i ocena czy ten wnioskodawca rzeczywiście spełniał ustawowe przesłanki do przyznania płatności. Natomiast powoływana okoliczność dotyczyła kwestii ewentualnego uprawnienia M.L. do uzyskania płatności na rok 2009, która pozostawała jednak poza zakresem niniejszego postępowania.
Nadto Sąd zważył, że akcentowana przez skarżącego okoliczność błędnego pouczenia jego syna w dniu 28 maja 2009 r., o ile istotnie miała miejsce, potwierdzałaby prawidłowość ustalenia przez organ, że po dniu 15 maja 2009 r., a zatem także w dniu 31 maja 2009 r. to nie T.L. faktycznie użytkował zgłoszone do płatności działki. Przy tym skarżący ani w odwołaniu, ani też w toku wcześniejszego postępowania, po wydaniu postanowienia o wznowieniu, nie zgłaszał wniosków dowodowych dotyczących omówionych ostatnio okoliczności, ani też okoliczności istotnych z punktu widzenia przedmiotu niniejszej sprawy.
Sąd podkreślił, że jak trafnie wskazano w zaskarżonej decyzji, przepis art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach jednoznacznie przewiduje, że w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, to jest między innymi w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej i płatności cukrowej, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, a strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Z uwagi na szczególne uregulowanie art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w niniejszym postępowaniu administracyjnym na organie nie spoczywał przewidziany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania całości materiału dowodowego i w tym celu przeprowadzenia dowodów niezgłoszonych przez stronę. Tym samym niezasadnie zarzucono w skardze naruszenie przez organ administracji wspomnianego przepisu.
T.L. złożył skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w L., a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej jako p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit b) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez bezzasadne przyjęcie, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. w dacie wydania decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich, płatności uzupełniających oraz płatności cukrowej T.L. na rok 2009 nie wiedział, że T.L. od dnia 15 maja 2009 r. nie był właścicielem, ani posiadaczem gospodarstwa o dopłaty dla którego złożył wniosek, podczas gdy prawidłowa analiza niniejszego zagadnienia prowadzi do odmiennego wniosku, że w dacie wydania decyzji o przyznaniu płatności organowi wydającemu rzeczoną decyzję dokładnie wiadomym był fakt przekazania przez T.L. gospodarstwa w dniu 15 maja 2009 r., synowi M.L.,
- 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niedostateczne i niedokładne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy w szczególności pominięcie faktu, że syn T.L., M.L. złożył 28 maja 2009 r. w biurze ARiMR w T.L. wniosek o nadanie numeru gospodarstwa, do którego dołączył akt notarialny z dnia 15 maja 2009 r., z którego jednoznacznie wynikało, że M.L. jest właścicielem i posiadaczem gospodarstwa rolnego należącego wcześniej do T.L. od dnia 15 maja 2009 r., co jednoznacznie wskazuje, że ARiMR już w dniu 28 maja 2009 r. wiedziała, że T.L. nie jest osobą uprawnioną do uzyskania dopłat na rok 2009.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w stosunku do zaskarżonego orzeczenia jest zdeterminowany, poza przypadkami nieważności postępowania, które w niniejszej sprawie nie występują, granicami środka zaskarżenia. Stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
Przystępując do rozpoznania niniejszej skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności wypada odnieść się do zawartego w niej wniosku dowodowego.
Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 powołanej ustawy, wnoszący skargę kasacyjną wniósł, o dopuszczenie dowodu z dokumentu - potwierdzenia przyjęcia wniosku o dopłaty bezpośrednie na rok 2009 i 2010.
Wniosek ten nie mógł być uwzględniony.
Artykuł 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. statuuje zasadę, iż sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a więc na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organ administracji w toku całego postępowania administracyjnego.
Przyjęcie określonej w art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. zasady, oznacza, że sąd administracyjny rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu (czynności). Oznacza to też, że sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną, a jedynie bada, w ramach przyznanej mu kognicji, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organ administracji, którego decyzja została zaskarżona, odpowiadają prawu.
W § 3 i 4 powołanego przepisu ustawodawca wprowadził odstępstwo od przyjętej zasady – sąd bierze pod uwagę fakty powszechnie znane (art. 106 § 4 p.p.s.a.), a także może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Wskazany przepis ma zastosowanie w postępowaniu przed sądem administracyjnym I instancji.
Wprawdzie, stosownie do art. 193 p.p.s.a., przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania, stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jednak nie znaczy to, że do tego postępowania ma zastosowanie wspomniany art. 106 § 3 p.p.s.a. Jak wskazano wyżej zakres kontroli instancyjnej został wyznaczony przez art. 183 p.p.s.a. Wynikająca z tego przepisu zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, poza braną z urzędu pod rozwagę nieważnością postępowania, wyłącza możliwość podjęcia się przez sąd odwoławczy ustalenia stanu faktycznego sprawy, a tym samym nie pozwala na stosowanie przez ten sąd art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a.
Pogląd, że sąd kasacyjny nie prowadzi w żadnym zakresie postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia stanu faktycznego w sprawie, potwierdza także treść art. 188 p.p.s.a. Stosownie do powołanego przepisu, wydanie orzeczenia reformatoryjnego jest możliwe tylko wówczas, gdy stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób niebudzący wątpliwości, co z kolei wiąże się bądź z niezakwestionowaniem przez stronę w skardze kasacyjnej ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia przez sąd I instancji, bądź z nieskutecznie postawionymi zarzutami naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na marginesie wypada również zauważyć, iż art. 106 § 3 p.p.s.a. nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza, a do tego w istocie rzeczy zmierzał wniosek dowodowy autora skargi kasacyjnej, a jedynie, jak wynika z treści tego przepisu, do wyjaśnienia w niezbędnym zakresie istotnych wątpliwości. Wnioskowany przez stronę dowód, który co do zasady powinien być znany organowi z urzędu, w istocie miał na celu podważenie ustaleń w kwestii tzw. "nowości" przesłanki wznowieniowej.
Przechodząc do rozpoznania podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów należy na wstępie zauważyć, iż w myśl art. 176 p.p.s.a skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytaczać podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie, zawierać wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.
Zatem, prawidłowe wskazanie podstaw skargi kasacyjnej (konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego) należy do zasadniczych elementów konstrukcyjnych tej skargi, które z jednej strony, umożliwia merytoryczne jej rozpoznanie, a z drugiej strony, wyznacza granice kontroli instancyjnej.
Skarga kasacyjna została oparta na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co wymaga dodatkowo wykazania przez wnoszącego skargę kasacyjną, iż zarzucane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
Wnoszący skargę kasacyjną podniósł, iż organ nie wykazał istnienia przesłanki wznowienia postępowania, o jakiej mowa w pkt 5 § 1 art. 145 k.p.a. W jego ocenie ujawnione przez organ okoliczności faktyczne oraz nowe dowody nie korzystają z tzw. "nowości", albowiem były one znane organowi w dniu wydania decyzji przyznającej płatności na rok 2009.
Z twierdzeniem tym nie można się zgodzić.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza, aby organ miał dowiedzieć się o przekazaniu gospodarstwa rolnego pod koniec maja 2009 r., tj. w momencie złożenia przez syna wnoszącego skargę kasacyjną wniosku o nadanie numeru gospodarstwu rolnemu oraz numeru siedziby stada bydła. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji podejmowane przez syna działania dotyczyły jego sfery prawnej i nie były związane z wnioskowaną płatnością. Wręcz można rzec, że podnoszona przez wnoszącego skargę kasacyjną argumentacja, potwierdza, że nie wywiązał się on z obowiązku poinformowania organu o przekazaniu gospodarstwa rolnego synowi, w wymaganej prawem formie. Wypada także zauważyć, iż w aktach sprawy znajduje się korekta przedmiotowego wniosku złożona we wrześniu 2009 r., co wskazuje na to, wbrew temu co twierdzi wnoszący skargę kasacyjną, że organ jeszcze we wrześniu 2009 r. miał prawo przypuszczać, iż posiadaczem gruntów rolnych jest nadal T.L., a nie jego syn.
Jednocześnie, wnoszący skargę kasacyjną nie kwestionuje, że tuż po złożeniu wniosku o przyznanie płatności na rok 2009 aktem notarialnym z dnia 15 maja 2009 r. darował synowi M.L. gospodarstwo rolne, w skład którego wchodziły grunty rolne zgłoszone do płatności. Nie kwestionuje również tego, iż przekazanie gospodarstwa rolnego było związane z zaprzestaniem prowadzenia działalności rolniczej, w związku z ubieganiem się o przyznanie wcześniejszej emerytury.
Posiadanie gruntów rolnych jest jednym z warunków, od których ustawodawca uzależnia przyznanie płatności.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009.
W przypadku przekazania gospodarstwa rolnego w trakcie trwania postępowania o przyznacie płatności, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o płatnościach, płatności te są przyznawane przejmującemu, jeżeli:
- 1) przekazanie zostało dokonane nie później niż do dnia 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;
- 2) przejmujący złoży wniosek do dnia 30 czerwca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności.
Zatem brak złożenia stosownego wniosku przez przejmującego gospodarstwo rolne powoduje utratę prawa do przyznania płatności. Rzeczą więc oczywistą jest, że jeśli ujawnienie faktu przekazania gospodarstwa rolnego nastąpi po tym jak została przyznania płatność, to obowiązkiem organu jest wznowienie postępowania w sprawie i wydanie decyzji odmawiającej przyznania płatności.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Powołany przepis daje więc prawną możliwość przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Warunkując jedynie tym, aby ujawnione nowe okoliczności i dowody miały istotne dla sprawy znaczenie, a także, aby istniały w dniu wydania decyzji oraz nie były znane organowi.
W stanie sprawy taką okolicznością jest niewątpliwie przekazanie przez wnoszącego skargę kasacyjną synowi w dniu 15 maja 2009 r. gospodarstwa rolnego. Trudno dać jednak wiarę temu, iż tak istotna okoliczność mogłaby zostać pominięta przez organ przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie płatności na rok 2009.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wystąpienie przez syna wnoszącego skargę kasacyjną, w maju 2009 r., z wnioskiem o wpis do ewidencji producentów i ewidencji gospodarstw rolnych oraz o nadanie numeru siedziby stada bydła nie jest równoznaczne ze złożeniem wniosku o przejęciu gospodarstwa rolnego i wnioskowanych płatności. W świetle powołanego wcześniej art. 21 ustawy o płatnościach przyjmujący gospodarstwo rolne musi w sposób wyraźny zakomunikować organowi wolę przejęcia płatności, o które wystąpił przekazujący, co powinno nastąpić przez złożenie stosownego wniosku. Stąd bez znaczenia dla sprawy pozostaje fakt przekazania przez wnoszącego skargę kasacyjną przejmującemu wnioskowanej płatności na rok 2009, skoro nie został złożony w tym zakresie odpowiedni wniosek. Z akt sprawy wynika, że dopiero w maju 2010 r. M.L. wystąpił z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2010. Według organu, dopiero w tej dacie (tj. w dniu 17 maja 2010 r.) powziął on informację o przekazaniu przez wnioskodawcę gospodarstwa rolnego. Organ nie dał wiary tłumaczeniom strony, iż niepowiadomienie organu o przekazaniu gospodarstwa rolnego zostało spowodowane udzieleniem przez organ błędnej informacji synowi.
Powyższe twierdzenie organu nie zostało skutecznie podważone przez wnoszącego skargę kasacyjną.
Wskazać bowiem wypada, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Z ust. 2 powołanego przepisu wynika, że w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej:
- 1) stoi na straży praworządności;
- 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
- 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
- 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Natomiast ust. 3 tego przepisu stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Z powyższej regulacji wynika więc, że w postępowaniu w sprawie przyznania płatności organ, odmiennie od przyjętej w k.p.a. zasady oficjalności, nie jest obowiązany z urzędu przeprowadzać dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy.
Obowiązek ten spoczywa na stronie tego postępowania, która jest zobowiązana do wskazanie dowodów dla stwierdzenia faktów, z których wywodzi skutki prawne oraz udzielenia wszelkich wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajenia czegokolwiek.
Oznacza to, że zarzut naruszenia art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 k.p.a. jest niezasadny.
Zgodnie z unormowaną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej są zobowiązane do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Z kolei w myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Wskazane przepisy określają zatem pozycję organu administracji publicznej w postępowaniu dowodowym inaczej, niż czyni to art. 3 ustawy o płatnościach. Zwolnienie organu z obowiązku zbierania dowodów, a nawet wyszukiwania faktów w celu uzupełnienia twierdzeń stron, jest wyrazem odejścia od koncepcji aktywnej roli organu w gromadzeniu materiału dowodowego. Jeżeli zatem strona procesu nie dostarczy organowi dowodów lub mimo wezwania nie uzupełni materiału dowodowego, to w obecnym stanie prawnym organ nie jest obowiązany tego czynić z urzędu. Wynikający z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodny z rzeczywistością ulega więc pewnym ograniczeniom. Innymi słowy wnoszący skargę kasacyjną, na poparcie wypowiadanych przez siebie twierdzeń, powinna była wskazać konkretny środek dowodowy, w myśl zasady wyrażonej w art. 75 § 1 k.p.a. nakazującej dopuścić jako dowód "wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem", a nie poprzestać na ogólnikowych stwierdzeniach.
W powyższym kontekście organ nie naruszył też art. 80 k.p.a. Jako dowolne można uznać jedynie takie ustalenia faktyczne, które nie znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca.
Reasumując, skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.